Luận án tiến sĩ ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị tư tư

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN ------0------ ĐỖ DUY HƯNG ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI ĐỐI VỚI NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC HÀ NỘI – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN ------0------ ĐỖ DUY HƯNG ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI ĐỐI VỚI NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Ngành: Báo chí học Mã số: 932 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TẠ NGỌC TẤN HÀ NỘI – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ ĐỖ DUY HƯNG MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 10 CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ẢNH 37 HƯỞNG CỦA BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI ĐỐI VỚI NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1.1 Khái quát về báo chí quân đội; về báo Quân đội nhân dân và 37 kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam 1.2 Lý luận chung về nhận thức chính trị - tư tưởng của quân 47 nhân trong giai đoạn hiện nay 1.3 Những vấn đề lý luận chung về ảnh hưởng của báo chí quân 54 đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân Chương 2: NỘI DUNG, HÌNH THỨC ẢNH HƯỞNG 70 CỦA BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI ĐỐI VỚI NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2.1 Nhận thức của cơ quan báo chí quân đội về định hướng nhận 70 thức chính trị - tư tưởng của quân nhân 2.2 Nội dung thông tin định hướng nhận thức chính trị - tư tưởng 75 cho quân nhân 2.3 Hình thức và phương thức chuyển tải thông tin định hướng 90 nhận thức chính trị - tư tưởng cho quân nhân Chương 3: HIỆU QUẢ TIẾP NHẬN THÔNG TIN TỪ 98 BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI VỀ NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 3.1 Các yếu tố tác động đến nhận thức chính trị - tư tưởng của 98 quân nhân trong giai đoạn hiện nay 3.2 Nhu cầu, thói quen tiếp nhận thông tin định hướng chính trị - tư 106 tưởng từ báo chí quân đội của quân nhân 3.3 Đánh giá hiệu quả tiếp nhận thông tin từ báo chí quân đội về 112 nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay Chương 4: DỰ BÁO TÌNH HÌNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP 124 NÂNG CAO SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO CHÍ QUÂN ĐỘI ĐỐI VỚI NHẬN THỨC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CỦA QUÂN NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 4.1 Dự báo tình hình ảnh hưởng đến nhận thức chính trị - tư 124 tưởng của quân nhân 4.2 Một số giải pháp nâng cao sự ảnh hưởng của báo chí quân 135 đội đối với công tác giáo dục nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay KẾT LUẬN 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 153 TÀI LIỆU THAM KHẢO 154 PHỤ LỤC 165 CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ QĐND Quân đội nhân dân QPVN Quốc phòng Việt Nam PT-TH Phát thanh và Truyền hình 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Ngày nay, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa có bước phát triển mới cả về nội dung, tính chất, phạm vi, phương thức hoạt động và đang đặt ra những yêu cầu mới rất cao. Quân đội ta với tư cách là một lực lượng vũ trang, một công cụ đặc biệt của Đảng, của giai cấp công nhân Việt Nam, lực lượng nòng cốt để xây dựng nền quốc phòng toàn dân và tiến hành chiến tranh nhân dân, không những phải nâng cao sức chiến đấu, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược ở các quy mô cường độ khác nhau, bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ nền hòa bình cho Tổ quốc, mà còn phải làm tròn trách nhiệm đội quân công tác, tham gia giải quyết các vấn đề của đời sống chính trị - xã hội của đất nước, phòng chống có hiệu quả chiến lược “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, nhất là phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Cán bộ sỹ quan quân đội là nhân tố quyết định sức mạnh của quân đội, là lực lượng nòng cốt để xây dựng nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Đảng, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ Xã hội chủ nghĩa, giữ vững hòa bình, ổn định chính trị đất nước.

Vì vậy, công tác đào tạo cán bộ quân đội nói chung và vai trò của việc tuyên truyền qua tài liệu, sách, báo, tạp chí luôn có vị trí rất quan trọng và là yêu cầu cấp thiết, khách quan trong thời kỳ hiện nay. Gắn liền với sự trưởng thành, phát triển của Quân đội suốt mấy chục năm qua, báo chí quân đội là một bộ phận hợp thành báo chí cách mạng Việt Nam, góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng trong mỗi thời kỳ. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Tổng cục Chính trị, báo chí quân đội luôn giữ vững định hướng chính trị, tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và các hoạt động của lực lượng vũ trang nhân dân theo tôn chỉ, mục đích của từng cơ quan báo chí. 2 Cùng với đó, báo chí quân đội còn tuyên truyền về công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước trên các lĩnh vực: kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại trong bối cảnh hội nhập quốc tế; tuyên truyền về công tác xây dựng Đảng, tích cực phát hiện, biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, v.

Đồng thời, báo chí quân đội là lực lượng xung kích, nòng cốt, vũ khí sắc bén tuyên truyền, đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội và lợi ích chính đáng của nhân dân, góp phần định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về thông tin của bộ đội và nhân dân. Tuy nhiên, theo báo cáo tổng kết của Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị, bên cạnh kết quả đạt được, công tác thông tin tuyên truyền của báo chí quân đội còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Đó là, hình thức thông tin, tuyên truyền chưa thật phong phú, chưa thu hút được nhiều bạn đọc; nội dung tuyên truyền có mặt còn giản đơn, chưa cập nhật và bám sát thực tiễn đời sống của bộ đội và nhân dân. Sự phối hợp giữa các cơ quan báo chí trong quân đội, giữa cơ quan báo chí quân đội với các cơ quan chức năng chỉ đạo, quản lý báo chí chưa thường xuyên, chặt chẽ trong đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch và trước những sự kiện phức tạp, nhạy cảm.

Công tác thông tin, tuyên truyền, định hướng dư luận bằng tiếng nước ngoài trên các báo, tạp chí điện tử chưa được quan tâm đúng mức, nội dung, hình thức chưa phong phú, sức thuyết phục chưa cao, chưa đến được với đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước, v. Mặt khác, thời gian gần đây, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị tiếp tục tăng cường các hoạt động chống phá cách mạng trên tất cả các lĩnh vực, trong đó chống phá trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa là “mũi đột phá”, xuyên tạc về lý luận, gây hoang mang trong tư tưởng, gây hoài nghi về mục tiêu con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, làm giảm sút lòng tin của các tầng lớp nhân dân Việt Nam vào Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa. Chúng 3 thực hiện mục tiêu “phi chính trị hóa” Quân đội và “vô hiệu hóa” lực lượng vũ trang thông qua chiến lược “Diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Ngoài ra, mặt trái của nền kinh tế thị trường tác động tiêu cực đến đời sống của bộ đội.

Những yếu tố đó có tác động không nhỏ tới nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân, trong đó có các học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở các nhà trường quân đội. Những hạn chế, tác động kể trên cần được tiếp tục nghiên cứu cơ bản, hệ thống, chuyên sâu, làm cơ sở cho việc nhận thức đúng đắn và tổ chức thông tin tuyên truyền phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” một cách hiệu quả ở quân đội và các nhà trường quân đội hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài "Ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay " làm đề tài nghiên cứu của mình theo chuyên ngành báo chí học, nhằm nghiên cứu làm rõ nguyên nhân, điều kiện, hiệu quả tác động của báo chí quân đội tác động đến nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân và để tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng của báo chí quân đội. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án * Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu, khảo sát thực tế, đánh giá về ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay qua khảo sát học viên đào tạo cấp phân đội để đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả tác động của báo chí quân đội đối với quân nhân ở các nhà trường quân đội nước ta hiện nay, góp phần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, thực sự là lực lượng nòng cốt chính trị, tư tưởng của quân đội.

* Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu xây dựng khung lý thuyết và công cụ để khảo sát ảnh 4 hưởng của báo chí quân đội đến nhận thức chính trị - tư tưởng của các học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở các nhà trường quân đội nước ta hiện nay.