Luận án tiến sĩ: Đánh giá xói mòn đất Tương Dương, Nghệ An ứng dụng Viễn thám & GIS

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đê tài luận văn này là sản phâm nghiên cứu của riêng cá nhân tôi. Các sô liệu va kêt quả trong luận van là hoàn toàn trung thực và chưa được ai công bố trước đây. Tắt cả các trích dẫn đã được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày thang 8 năm 2018 Tác giả luận văn Sengpasert KHAMSING ii LỜI CẢM ƠN Sau một quá trình nghiên cứu, đến nay luận văn thạc sĩ với đề tài: “Ứng dụng công nghệ viễn thám và hệ thông tin địa lý đánh giá mức độ xói mòn đất khu vực huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An” đã được hoàn thành với sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của các thay, cô giáo, bạn bè và dong nghiệp.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo Trường Đại học Thuỷ lợi, Khoa Kỹ thuật tài nguyên nước đã truyền đạt kiến thức trong quá trình học tập tại Trường. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Bùi Thị Kiên Trinh và TS. Nguyễn Quang Phi đã trực tiếp, tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn.

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự tạo điêu kiện của Chính phủ hai nước Việt Nam và Lào, Đại sứ quán Lào tại Việt Nam, các Phòng, Ban trong Trường Đại học Thuỷ lợi, các cơ quan liên quan đã tạo mọi điêu kiện thuận lợi đê tác giả có điêu kiện học tập, nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn. Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình làm luận văn. Với thời gian và kiến thức có hạn, chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết, tác giả rất mong nhận được nhiều ý kiến góp ý của các thầy cô giáo, của quý độc giả dé luận văn được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng 8 năm 2018 Tác giả luận văn Sengpasert KHAMSING ill MỤC LỤC 97.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài.--- 2-52 Set TT E11 1211211111 011011 21111111 1111 1 ga grec 4 3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài.- --¿- 5-5252 te EEE1211211 21211111111 xe. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu.

Cách tiếp cận. Phương pháp nghiên CỨU.- --- G5 22c 3231391139115 119311 111 1 1 HH ng re 5 5. Bố cục luận văn. ----- 2 s+x£SE2EEEEEEEXE211211211717112111111111211 11111111 de 6 CHUONG 1: TONG QUAN VE LĨNH VUC NGHIÊN CỨU VA VUNG NGHIEN 8590007.

Tổng quan ứng dụng công nghệ Viễn thám và Hệ thông tin địa lý trong 144/19/8010 84)8//0)). Tổng quan trên thé giới. Tổng quan trong nưỚC .- -- + + s+S£+EE+EE+E£EEEEEEEEEEEEEESEEEEEEEE7121 112. Tổng quan vùng nghiên cứu.----- 2 © 2 +SE£EE£EE#EESEEEEEEEEEEErEerkerkerkrrrres 11 1.

Tổng quan về điều kiện tự nhiên, dân sinh. Đặc điểm khí hậu, thuỷ Van .ccecccccececsesscssessessessecsssssessessecsscssessessessesssessesseeses 16 CHUONG 2: PHƯƠNG PHÁP XÂY DUNG BAN DO XOI MON ĐÁT. Phương pháp tính toán xói mòn đất. Các nhân tố ảnh hưởng tới xói mòn đất do nước.

Mô hình đánh gid XÓI IMÒN. Quy trình thành lập bản đồ nguy cơ xói mòn. Dữ liệu nghiÊn CỨU.-- 5 3221321135113 1111111111111 111111 1 kg TH gi ng rệt 26 2. Phương pháp tính toán các hệ số trong phương trình USLE.

Cấp độ xói mòn đất do ma. cece cssesss ess essesssessessesseessessessesseesessesseeseess 48 1V CHƯƠNG 3: DANH GIA MUC ĐỘ XÓI MON DAT VA DE XUẤT GIAI PHÁP 9000:1102. Kết quả lập bản đồ nguy cơ xói mòn (xói mòn tiềm năng). Kết quả lập bản đồ xói mòn hiện trạng .---- ¿5° s++Ee£Ee£xerxerxerxered 50 3.

Đề xuất giải pháp giảm thiểu, phòng chống xói mòn. Biện pháp công trình hạn chế xói mòn. Biện pháp phi công trình hạn chế xói mòn.-----2- 2 2 s2 22 +EE+£++Ee+xzz+zxzex 55 3. Đề xuất giải pháp giảm thiểu, phòng chống xói mòn cho vùng nghiên cứu.

Kết quả tính toán xói mòn theo các kịch bản. -- 2 52 5 xccxezxersered 58 KET LUẬN VA KIÊN NGHỊ,.-- 2 2 SE EEEEEEEE2EE21 7121711121111 68 1. Tồn tại và Kiến nghị. --- 2-52 St E2 EExE 121 111215111111 1111 11111111111 re.

69 TÀI LIEU THAM KHẢO. -- 2-5252 2E 2E2E£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEECrkrrreeg 71 DANH MỤC HÌNH ANH Hình 1. Bản đồ hành chính tỉnh Nghệ An 10 Hình 1. Bản đồ hành chính huyện Tương Dương, tinh Nghệ An 10 Hình 1.

Lượng mưa trung bình thing của huyện Tương Dương (1979-2010). Các loại hình x6i môn do nước "6 Hình 2. Các nhân tổ chính ảnh hưởng đến x: mon đất 17 Hình 2. Ứng dụng viễn thám, GIS vào mô hình USLE thành lập bản đồ xói mòn đất 21 Hình 2.

Quy trình tính xói mòn dat theo mô hình USLE 2I Hình 2. Bản đổ phân vùng mưa trung bình năm tinh Nghệ An. Bản đồ hệ số R huyện Tương Duong 25 Hình 2. Ban đồ đắt Nghệ An 2% Hình 2.

Bản đồ đắt huyện Tương Dương 2 Hình 2. Bản đồ hệ số K huyện Tương Dương.10, Bản đồ DEM huyện Tương Dương 30 Hình 2.11, Bản đồ độ đốc huyện Tương Dương 32 Hình 2. Quy trình tính toán hệ số LS.13, Bản đồ hệ số LS huyện Tương Dương, 36 Hình 2. Công cụ phân ích ảnh viễn thám, 3 Hình 2.

Chúc năng tinh NDVI 39 Hình 2.16, Kết quả tinh NDVI cia ảnh LANDSAT 8 39 Hình 2.17, Bản đồ chỉ số thực vật NDVI huyện Tương Dương năm 2017 40 Hình 2.18, Bản đổ hệ số C huyện Tương Dương năm 2017.19, Bản đồ hệ số P huyện Tương Duong 4 Hình 3. Bản đổ nguy cơ xói môn huyện Tương Dương 47 Hình 3. Bản đổ x6i môn hiện trạng huyện Tương Dương năm 2017 48 Hình 3. Ban dé xói mòn ứng với kịch bản giảm cén 1⁄2 chiều dai sườn đốc.

Bản đỗ xói mòn ứng với kịch bản giảm còn 1/3 chiều dai sườn đốc.5, Ban đỗ x6i mén ứng với kịch bản giảm còn 1⁄4 chiều dai sườn đốc ban đầu. Ban đỗ xói mòn khi tăng chỉ số thực vật 10%. Bản đồ xói mòn khi tăng chỉ số thực vật 20%.- ¿2-2 + ++zx+zxrxze: Hình 3.8 Bản đồ xói mòn khi tăng chỉ số thực vật 30%.----- ¿2 2+cz+x+cszzcced Hình 3. Tang mật độ thực phủ 10% kết hợp giảm chiều dài sườn đốc còn L/2.

vi DANH MỤC BANG BIEU Bang 1. Tình hình sử dụng dat của tỉnh Nghệ An (đến năm 2014). Luong mưa trung bình tháng giai đoạn 1979-2010 của huyện Tương Duong ¬. Phân bố lưu vực của các sông lớn tại huyện Tương Duong.

Đặc trưng hình thái lưu vực các sông lớn tại huyện Tương Dương. Lượng mưa trung bình nhiều năm tại Nghệ An (1956-2016). Diện tích giá trị mưa nội suy và hệ số R khu vực huyện Tương Duong. Hệ số K của các loại đất huyện Tương Dương, Nghệ An.

Thống kê độ dốc từ bản đồ độ đốc.--- 2-2 ¿+ £+£++EE+EEtzEzExzrxerxres 31 Bang 2. Hệ số LS của huyện Tương Dương. Tham số P đối với các biện pháp chống xói mòn. Phân loại mức độ xói mòn đất do mưa.

- c©sSt+teEkEEEEerkerrkerxekrree 39 Bang 3. Phân cấp xói mòn tiềm năng huyện Tương Dương. Phân cấp xói mòn hiện trạng huyện Tương Dương. Tổng hợp kết qua tính toán các kịch bản giảm thiểu xói mòn.

54 DANH MỤC CHỮ VIET TAT USLE Phương trình mắt đất phổ dụng CHDCND “Công hoà Dân chủ Nhân din MUSLE Phương trình mắt đất phổ dụng hiệu chỉnh SLEMSA Mô hình dự đoán mắt dt cho miễn Nam Châu Phi RUSLE Phương trình mắt đất phổ dụng sửa đổi Gis Hệ thống thông tn dia lý DEM. Mô hinh độ cao số. IDW Nội suy khoảng cách nghịch dao có trọng số UNESCO Tô chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc. FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam NDVI số thực vật Chi MỞ DAU 1.

Tính cấp thiết cin đề tài Đắt dai là nguồn tải nguyên quý gi, quan trọng hing đầu của môi trường sống “rong sản xuất nông nghiệp, đất vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu sản xuất không thể thay thể được. Trên quan điểm sinh thái và môi trường, đắt là nguồn tải "nguyên ti tạ, là tư liệu sản xuất, là đối tượng lao động, là vật mang được đặc thủ bởi tính chất độc đáo mà không vật thé tự nhiên nào có được - đó là độ phì nhiều. Dat sung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, cung cắp lương thực cho con người và động vat để bảo tồn sự sống. Cuộc sống của cơn người phụ thuộc rất nhiễu vào lớp đắt trồng trot dé sin xuất ra lương thực, thực phẩm và các nguyên liệu sin xuất công nghiệp phục vụ cho cuộc sống của mình.

Tuy nhiên lớp đắt có khả năng canh tic này lại luôn chịu những tác động mạnh mẽ của tự nhiên và các hoạt động canh tác do con người khiến nó bị thoái hóa và dẫn mắt đi khả năng sin xuất. Một tong những nguyễn nhân làm cho đất bị thoái hóa mạnh nhất là do xói mòn, hiện tượng mắt đất do xói mòn mạnh hon rit nhiễu so với sự tạo thành đất trong quả tình ự nhiên. X6i mon đất ừ lâu đã được coi là nguyên nhân gây thoái hóa ải nguyên đắt "nghiêm trong ở các wing đồi ni. Dưới tác động của các yêu tổ tự nhiễn, quá trình xd mòn diễn ra gây nên hiện tượng mắt đt, phá hủy lớp thổ nhường bề mặt, làm giảm chất lượng dat, từ đó dẫn đến bạc màu ảnh hưởng trực tiếp tới sự sống và phát triển của thám thực vat.

Do các hoạt động kinh tế xã hội của con người, hiện tượng xói mòn ngày cảng nghiêm trong và ảnh hưởng đến môi trường, kinh tế xã hội (Khoa, 2001) Xöi mòn đt không chỉ ảnh hường đến hiệu qua sử dụng đất mà còn ảnh hưởng đến uổi thọ các công trình thủy lợi, thủy điện và mỗi trường sinh thi. Tác động của ối mồn đắt ảnh hưởng trực tiếp đến vin đ phát iển kinh tế xã hội không chỉ ở phạm, ví quốc gia mà là phạm vỉ toàn cầu, đặc bi là trong bối cảnh biển đổi khí hậu ngày cảng gia tăng như hiện nay, Xôi môn do giỏ và nước là ai yế tổ cơ bản làm giảm chất lượng đt; nấu xét cả bai trường hợp này, chúng chiém đến 84% sự xuống cấp của dt wn toàn edu, nên đây là một trong những vin đề môi trường quan trong nhất toàn cầu. Việt Nam là quốc gia có nên nguy cơ xói mon và rửa rồi đất là rất lớn. Trong gin diy ở nước ta hiện tượng xói môn đang xảy ra rộng hon cả về điện và lượng.

Nhằm giảm thiểu xói mòn đất ở khu vực miền núi cần nghiên cứu kỹ tưởng về thực trang quế kinh xôi môn, nguyên nhân, các yếu tổ ảnh hướng và những gi pháp ngăn chặn (Khiêm and al, 2010; Mỹ, 2005).