Luận án tiến sĩ: Giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1919-1975) tại trường THPT

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ===== NGUYỄN THỊ THU HOA GIÁO DỤC TINH THẦN DÂN TỘC THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1919-1975) Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ===== NGUYỄN THỊ THU HOA GIÁO DỤC TINH THẦN DÂN TỘC THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1919-1975) Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Chuyên ngành : Lí luận và PP DH Lịch sử Mã số : 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN THỊ THẾ BÌNH TS. NGUYỄN VĂN PHONG HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được hoàn thành với sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của các nhà khoa học. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực, đảm bảo độ chuẩn xác cao nhất.

Các tài liệu tham khảo, trích dẫn có xuất xứ rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình công bố nào trước đó. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hoa ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn, lời tri ân sâu sắc nhất đến PGS.TS Nguyễn Thị Thế Bình và TS. Nguyễn Văn Phong đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Ban chủ nhiệm khoa Lịch sử, Phòng sau đại học, Quý Thầy Cô trong bộ môn Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu Trường Đại học Giao thông vận tải; Khoa Lý luận chính trị, Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh – Trường Đại học Giao thông vận tải - nơi tôi công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi có thể yên tâm học tập và hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên và giúp đỡ để tôi có niềm tin, động lực hoàn thành tốt luận án này. Hà Nội, tháng 4 năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hoa iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC HÌNH ẢNH. viii MỞ ĐẦU. 1 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những công trình nghiên cứu về tinh thần dân tộc và tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Những công trình nghiên cứu về giáo dục trong dạy học. Những công trình nghiên cứu về giáo dục trong dạy học lịch sử. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố và những vấn đề luận án kế thừa và phát triển .26 Chương 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIÁO DỤC HỌC SINH TINH THẦN DÂN TỘC THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Quan niệm về tinh thần dân tộc.

Quan niệm về tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Quan niệm về giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Nội dung của tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Đối với các dân tộc thuộc địa vấn đề dân tộc thực chất là giải phóng dân tộc.

Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc. Chủ nghĩa dân tộc chân chính là động lực lớn thúc đẩy đấu tranh giành độc lập ở những nước thuộc địa. Tính thống nhất giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp. Độc lập dân tộc gắn liền với thống nhất đất nước.

Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội. Đề cao nền độc lập của dân tộc và tôn trọng độc lập của các dân tộc khác. Bộ môn lịch sử với việc giáo dục tinh thần dân tộc cho học sinh. Vai trò, ý nghĩa của việc giáo dục học sinh tinh thần dân tộc trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông.

Cơ sở thực tiễn của việc giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông hiện nay. Về phía giáo viên .2 Về phía học sinh. Nguyên nhân của thực trạng .61 Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TINH THẦN DÂN TỘC THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC BÀI NỘI KHÓA PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM (1919-1975) Ở TRƯỜNG THPT. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của lịch sử Việt Nam (1919-1975).

Nội dung cơ bản. Hệ thống kiến thức lịch sử Việt Nam có thể và cần khai thác để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Một số yêu cầu khi lựa chọn các biện pháp để giáo dục cho học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1919 – 1975). Đáp ứng mục tiêu dạy học.

Lựa các biện pháp đảm bảo tính khoa học và phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh. Kết hợp linh hoạt các phương pháp, phương tiện dạy học khác nhau. Phát huy tính tích cực, độc lập nhận thức và tạo hứng thú cho học sinh. Phải dựa trên cơ sở cung cấp sự kiện lịch sử cụ thể, chính xác.

Các biện pháp giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học bài nội khóa trên lớp phần lịch sử Việt Nam (1919-1975). Khai thác kiến thức lịch sử Việt Nam (1919-1975) để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Khai thác tài liệu tham khảo về vấn đề dân tộc để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh.1 Sử dụng văn kiện Đảng về vấn đề dân tộc để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử .2 Sử dụng tài liệu Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Tổ chức học sinh trao đổi thảo luận để tìm ra mối liên hệ giữa kiến thức lịch sử với nội dung vấn đề dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giờ học.

Sử dụng câu chuyện lịch sử để giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử. Khai thác các phương tiện trực quan phản ánh nội dung vấn đề dân tộc để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh.101 Chương 4 CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TINH THẦN DÂN TỘC THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA PHẦN LỊCH SỬ109 VIỆT NAM (1919 - 1975) Ở TRƯỜNG THPT. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Vai trò của hoạt động ngoại khóa đối với việc giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông.

Tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Tổ chức cho học sinh đọc sách viết về vấn đề dân tộc theo quan điểm Hồ Chí Minh.1 Tổ chức ngày hội đọc sách về chủ đề Hồ Chí Minh .2 Tổ chức học sinh thuyết trình giới thiệu sách viết về vấn đề dân tộc của Hồ Chí Minh. Giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh qua hoạt động tham quan tại bảo tàng, nhà truyền thống. Tổ chức hoạt động trải nghiệm để giáo dục tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho học sinh .1 Hướng dẫn học sinh đóng vai làm thuyết minh viên Bảo tàng .2 Tổ chức Hội trại triển lãm về chủ đề Hồ Chí Minh .3 Tổ chức thi kể chuyện về Hồ Chí Minh với vấn đề dân tộc.

Tổ chức dạ hội lịch sử về Hồ Chí Minh để giáo dục học sinh tinh thần dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Thực nghiệm sư phạm. Mục đích thực nghiệm. Đối tượng, địa bàn, giáo viên thực nghiệm.

Nội dung và phương pháp thực nghiệm sư phạm. Kết quả thực nghiệm sư phạm toàn phần. Tổng hợp ý kiến giáo viên và học sinh thực nghiệm sư phạm toàn phần. 148 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Error! Bookmark not defined. vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa CNXH Chủ nghĩa xã hội DH Dạy học DT Dân tộc DHLS Dạy học lịch sử GD Giáo dục GV Giáo viên HS Học sinh LSVN Lịch sử Việt Nam PPDH Phương pháp dạy học THPT Trung học phổ thông TTDT Tinh thần dân tộc TTHCM Tư tưởng Hồ Chí Minh viii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1: Nhận thức về dân tộc của GV .2: Nhận thức về tinh thần dân tộc của GV .3: Nhận thức về mức độ giáo dục tinh thần dân tộc của GV .4: Nhận thức của HS về mức độ yêu thích môn học.5: Đánh giá của HS về giờ học.6: Nhận thức của HS về khái niệm dân tộc .7a: Nhận thức của HS về tinh thần dân tộc .7b: Nhận thức của HS về tinh thần dân tộc.8: Đánh giá của HS về phương pháp giảng dạy .9: Đánh giá của HS về tư liệu giảng dạy của GV. Đấu tranh trong phong trào Xô Viết Nghệ- Tĩnh .1: Hình ảnh hoạt động tại "Ngày hội đọc sách" của Đoàn Trường THPT Đồng Phú - Bình Phước .a: Hoạt động tham quan tại bảo tàng Hồ Chí Minh .b: Hoạt động tham quan tại bảo tàng Hồ Chí Minh .3: Học sinh nghiên cứu tài liệu tại bảo tàng Hồ Chí Minh .4: Tác phẩm tiêu biểu trong ngày hội trại " Theo dấu dấu chân người - Hồ Chí Minh" - Lớp 10D3, Trường THPT Nguyễn Tất Thành - Hà Nội .5: Hình ảnh NCS cùng các em HS trường THPT Nguyễn Tất Thành trong ngày hội trại "Theo dấu chân Người - Hồ Chí Minh" .6: Hình ảnh các em đang thuyết minh cho ý tưởng chủ đề trại của lớp mình. Tính cấp thiết của đề tài Trong suốt cuộc đời cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã chiến đấu cho lý tưởng độc lập dân tộc (DT), toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam.