Luận án tiến sĩ: Triết lý yêu nước Việt Nam và ý nghĩa giáo dục cho sinh viên - Đồng Thị Tuyền (2023)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐỒNG THỊ TUYỀN TRIẾT LÝ YÊU NƯỚC VIỆT NAM VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIÁO DỤC TRIẾT LÝ ĐÓ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY Ngành: Triết học Mã số: 9229001 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Cao Thu Hằng 2. Nguyễn Thị Phương Mai HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác.

Các số liệu và trích dẫn trong Luận án đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. TÁC GIẢ LUẬN ÁN ĐỒNG THỊ TUYỀN MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những công trình nghiên cứu liên quan đến khái niệm và cơ sở hình thành triết lý yêu nước Việt Nam.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung của triết lý yêu nước Việt Nam. Những công trình nghiên cứu liên quan đến ý nghĩa của việc giáo dục triết lý yêu nước Việt Nam cho sinh viên hiện nay. Khái quát chung về những nghiên cứu trước và vấn đề đặt ra cho luận án. KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ HÌNH THÀNH TRIẾT LÝ YÊU NƯỚC VIỆT NAM.

Khái niệm “triết lý” và “triết lý yêu nước Việt Nam”. Cơ sở hình thành triết lý yêu nước Việt Nam. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TRIẾT LÝ YÊU NƯỚC VIỆT NAM. Triết lý yêu quê hương, đất nước và độc lập, chủ quyền dân tộc.

Triết lý yêu thương và tôn trọng con người. Triết lý xây dựng quốc gia cường thịnh. Khái quát một số giá trị của triết lý yêu nước Việt Nam. Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIÁO DỤC TRIẾT LÝ YÊU NƯỚC VIỆT NAM CHO SINH VIÊN HIỆN NAY.

Duy trì dòng chảy triết lý yêu nước Việt Nam. Khơi dậy tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc trong sinh viên. Góp phần hình thành những phẩm chất mới cho sinh viên. Góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm cho sinh viên trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc .132 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .136 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tính cấp thiết của đề tài Triết lý yêu nước Việt Nam là một giá trị tinh thần cao quý, kết tinh những tư tưởng, tình cảm sâu sắc nhất của con người Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc. Triết lý ấy là cội nguồn sức mạnh, là “bệ phóng” đưa dân tộc Việt Nam vượt qua muôn vàn sóng gió, thử thách để đi đến những thắng lợi vinh quang; là giá trị thiêng liêng chung của toàn dân tộc cùng cộng đồng người Việt Nam đang sống, làm việc và học tập ở nước ngoài. Nó đã trở thành một nguyên tắc chính trị - đạo đức - thẩm mỹ và đặc trưng tiêu biểu của tính cách con người Việt Nam. Lịch sử Việt Nam đã thể hiện sức mạnh lớn lao của triết lý yêu nước trong cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đến thời hiện đại, với tư duy sáng tạo của Hồ Chí Minh và đường lối đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam, triết lý yêu nước tiếp tục được phát huy và bổ sung thêm những nội dung mới về sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, khi quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và tác động đến các quốc gia trên thế giới; khi các mâu thuẫn trên thế giới vẫn tồn tại và biểu hiện dưới các hình thức và mức độ khác nhau; khi nguy cơ, thách thức về độc lập dân tộc, an ninh quốc gia. đang hàng ngày đặt ra đối với sự tồn tại và hưng thịnh của các dân tộc thì việc kế thừa và phát huy triết lý yêu nước càng trở nên vô cùng cấp bách đối với cách mạng Việt Nam. Đi lên xã hội chủ nghĩa ở nước ta là quá trình cải biến sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đòi hỏi phải phát huy cao độ mọi khả năng và trí tuệ của mỗi con người Việt Nam.

Thế hệ trẻ Việt Nam, đặc biệt là sinh viên các trường đại học, có vai trò vô cùng to lớn trong quá trình này. Họ là lực lượng xung kích, sáng tạo trong đời sống xã hội, là một trong những nhân tố 1 quyết định thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đi lên chủ nghĩa xã hội. Trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, bên cạnh việc giáo dục những tri thức khoa học, thì giáo dục triết lý yêu nước Việt Nam cho sinh viên là điều rất cần thiết. Bởi lẽ, sinh viên tuổi đời còn rất trẻ, chưa có nhiều trải nghiệm cuộc sống, là tầng lớp khá nhạy cảm với các vấn đề chính trị - xã hội, đôi khi cực đoan nếu không được định hướng tốt.

Điều đáng lo ngại là sự sa sút về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận sinh viên, thể hiện ở xu thế chạy theo những giá trị vật chất đơn thuần, có tư tưởng sùng ngoại, văn hóa ngoại lai, từ đó coi thường những thuần phong mỹ tục, hoặc lãng quên các giá trị truyền thống của dân tộc. Hơn lúc nào hết, những giá trị cao quý của triết lý yêu nước cần phải thường xuyên khơi dậy, không ngừng củng cố, bồi dưỡng cho thế hệ trẻ Việt Nam, đặc biệt là sinh viên. Nhận thức đúng và hiện thực hóa triết lý yêu nước một cách tích cực sẽ trở thành lực lượng vật chất góp phần đem lại phồn vinh cho đất nước, hạnh phúc cho nhân dân và quang vinh cho dân tộc. Điều này đã được cố Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu chỉ rõ: “Hạnh phúc của thế hệ chúng ta là được hưởng và kế thừa sự nghiệp vĩ đại mà nhân dân và các bậc tiền bối để lại.

Thế hệ chúng ta có trách nhiệm phải thực hiện sự nghiệp khó khăn, mới mẻ và vĩ đại hiện nay trong một bối cảnh quốc tế phức tạp, đầy những biến động chưa dự lường hết được” [22, tr. Trên tinh thần đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Triết lý yêu nước Việt Nam và ý nghĩa của việc giáo dục triết lý đó cho sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Trên cơ sở làm rõ khái niệm, cơ sở hình thành, những nội dung cơ bản của triết lý yêu nước Việt Nam, luận án rút ra ý nghĩa của việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay.

Nhiệm vụ Nhằm đạt mục đích trên, luận án giải quyết các nhiệm vụ cơ bản sau: - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. - Làm rõ khái niệm và cơ sở hình thành triết lý yêu nước Việt Nam. - Làm rõ một số nội dung cơ bản và giá trị mang tính cốt lõi của triết lý yêu nước Việt Nam. - Phân tích ý nghĩa của việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Triết lý yêu nước Việt Nam và ý nghĩa của việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Luận án nghiên cứu triết lý yêu nước Việt Nam qua một số tác phẩm tiêu biểu và nghiên cứu ý nghĩa của việc giáo dục triết lý đó cho sinh viên Việt Nam hệ đại học chính quy đang học tập ở các trường đại học trong nước. Phạm vi thời gian: Thứ nhất, luận án tập trung chủ yếu nghiên cứu triết lý yêu nước trong lịch sử tư tưởng Việt Nam từ thời kỳ dựng nước Văn Lang đến năm 1945; Thứ hai, thời gian khảo sát ý nghĩa giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở nước ta tính từ năm 2010 đến nay.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Luận án được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử về tồn tại xã hội và ý thức xã hội, vai trò của ý thức xã hội đối với sự phát triển. Phương pháp nghiên cứu Luận án sử dụng phương pháp lịch sử và logic, cùng với các phương pháp nghiên cứu khác như: phân tích và tổng hợp, quy nạp và diễn dịch, so sánh và đối chiếu, văn bản học,… và các phương pháp liên ngành khoa học xã hội và nhân văn. Đóng góp mới của luận án Luận án góp phần làm rõ khái niệm “triết lý yêu nước Việt Nam” từ góc độ triết học; chỉ ra mối quan hệ giữa “triết lý yêu nước” với “lòng yêu nước”, “tinh thần yêu nước”, “tư tưởng yêu nước” và “chủ nghĩa yêu nước” Việt Nam.

Luận án góp phần làm rõ cơ sở hình thành và một số nội dung cơ bản của triết lý yêu nước Việt Nam trong lịch sử. Luận án góp phần làm rõ ý nghĩa của việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở Việt Nam hiện nay. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 6. Ý nghĩa lý luận Luận án làm rõ một số vấn đề lý luận của triết lý yêu nước Việt Nam, chỉ ra ý nghĩa và góp phần xây dựng cơ sở khoa học của việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay.

Ý nghĩa thực tiễn Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, tuyên truyền, giáo dục về chủ đề “yêu nước” cho nhân dân nói chung và sinh viên Việt Nam nói riêng. Các kết quả nghiên cứu của luận án có ý nghĩa khuyến nghị đối với việc giáo dục triết lý yêu nước cho sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố liên quan đến đề tài luận án và danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu thành 4 chương, 14 tiết. 4 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.