Luận án tiến sĩ: Giáo dục cách mạng ở Đông Nam Bộ (1945-1975) - Huỳnh Hồng Hạnh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Huỳnh Hồng Hạnh GIÁO DỤC CÁCH MẠNG Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ (1945 - 1975) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ VIỆT NAM Thành phố Hồ Chí Minh - 2022 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Huỳnh Hồng Hạnh GIÁO DỤC CÁCH MẠNG Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ (1945 - 1975) Chuyên ngành : Lịch sử Việt Nam Mã số : 62 22 03 13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ VIỆT NAM NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGÔ MINH OANH 2. PHẠM PHÚC VĨNH Thành phố Hồ Chí Minh - 2022 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu, các số liệu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được bảo vệ ở bất kì học vị nào, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Tác giả luận án Huỳnh Hồng Hạnh luan an DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT ĐHSP : Đại học Sư phạm ĐHTH : Đại học Tổng hợp HĐND : Hội đồng nhân dân MNVN : Miền Nam Việt Nam Nxb : Nhà xuất bản TTLTQG II TP. HCM : Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II Thành phố Hồ Chí Minh TTLTQG III HN : Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III Hà Nội TDTT : Thể dục thể thao UBKCHCNB : Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ UBND : Ủy ban nhân dân luan an MỤC LỤC Lời cam đoan Danh mục những chữ viết tắt Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các sơ đồ MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu chung về giáo dục Việt Nam.

Các công trình nghiên cứu về giáo dục cách mạng ở miền Nam và Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Các công trình nghiên cứu về giáo dục cách mạng ở địa phương miền Nam và Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nội dung kế thừa và những vấn đề đặt ra cho luận án. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án.

Các nội dung luận án kế thừa. Những vấn đề luận án cần giải quyết. GIÁO DỤC CÁCH MẠNG Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP (1945 - 1954). Vài nét về tình hình giáo dục ở Đông Nam Bộ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Bối cảnh lịch sử và đường lối cơ bản xây dựng nền giáo dục mới giai đoạn 1945 - 1954. Giáo dục cách mạng ở Đông Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp. Bộ máy quản lý giáo dục. Đội ngũ giáo viên.

Chương trình và sách giáo khoa. Hoạt động giáo dục - đào tạo và những kết quả trong giai đoạn 1945 - 1954. 52 Tiểu kết chương 2. GIÁO DỤC CÁCH MẠNG Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC (1954 - 1975).

Bối cảnh lịch sử ở Đông Nam Bộ từ sau Hiệp định Genève 1954. Đường lối phát triển giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Quá trình phát triển giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ. Bộ máy quản lý giáo dục.

Đội ngũ giáo viên và hoạt động đào tạo nghiệp vụ. Xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa. Hoạt động dạy - học ở vùng giải phóng miền Đông Nam Bộ. 102 Tiểu kết chương 3.

NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VỀ GIÁO DỤC CÁCH MẠNG Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ (1945 - 1975). Giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ trong hoàn cảnh chiến tranh vẫn được duy trì, củng cố và phát triển. Giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ đã duy trì và phát triển hình thức trường lớp đa dạng. Giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ đã thể hiện tính tự lực, tự cường và sáng tạo.

Đào tạo, bồi dưỡng lực lượng cán bộ, chiến sĩ. Lòng yêu nước, sự hy sinh của đội ngũ thầy cô giáo cho nền giáo dục cách mạng. Giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ đã góp phần xây dựng khối đoàn kết toàn dân. Hạn chế của giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ trong kháng chiến.

Một số bài học kinh nghiệm. Vận dụng đường lối chính sách của Đảng phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng Đông Nam Bộ. Đào tạo cán bộ, giáo viên. Nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy.

140 Tiểu kết chương 4. 147 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 154 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 172 luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Số giáo viên lớp sơ cấp được huấn luyện ở các tỉnh Nam Bộ. Số giáo viên lớp dự bị được huấn luyện ở các tỉnh Nam Bộ. So sánh tỷ lệ người biết chữ ở các tỉnh Đông Nam Bộ qua các năm 1949 - 1950. Số lớp, số học viên ở các tỉnh Đông Nam Bộ (1949 - 1950).

Tình hình tiểu học vụ ở các tỉnh Đông Nam Bộ (1948). Số trường, lớp, học sinh và giáo viên ở một số tỉnh Đông Nam Bộ trong năm 1972 - 1973. Số học sinh phổ thông cụ thể của một số tỉnh Đông Nam Bộ năm 1974 - 1975. 117 luan an DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.

Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục ở Đông Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp. Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục ở Đông Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 89 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thời đại nào cũng vậy, giáo dục luôn là một vấn đề được quan tâm hàng đầu.

Ngay từ thời dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, ông cha ta đã rất quan tâm đến giáo dục, trọng dụng nhân tài, phát triển đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” (Hồ Chí Minh, 2011a, tập 4, tr. Kế thừa truyền thống trọng giáo dục của ông cha, ngay từ khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (9/1945), Đảng và Chính phủ đã coi việc chống nạn mù chữ, xây dựng nền giáo dục mới là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển.

Vì vậy, nhìn lại tình hình hoạt động giáo dục của nước ta nói chung và giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ nói riêng thời kỳ 1945 - 1975 sẽ góp phần tìm hiểu lịch sử giáo dục Việt Nam, lịch sử giáo dục địa phương Đông Nam Bộ. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1945 - 1975), Đông Nam Bộ là chiến trường ác liệt, nơi đây vừa là căn cứ địa (Chiến khu Đ, Chiến khu Dương Minh Châu, Chiến khu Long Nguyên…), vừa là nơi diễn ra nhiều thắng lợi quân sự góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc như thắng lợi của chiến dịch Bến Cát năm 1950 đưa phong trào kháng chiến của quân dân vùng Đông Nam Bộ hòa nhập khí thế với cuộc kháng chiến trên phạm vi cả nước, tiến công hạ đồn bót địch ở Gia Ninh 1 năm 1954 hòa cùng tiếng súng chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi, cùng với quân dân miền Nam đóng góp sức mình vào công cuộc đấu tranh thống nhất đất nước. Thành tựu đó có sự đóng góp không nhỏ của nền giáo 1 Gia Ninh gồm các tỉnh: Gia Định, Tây Ninh và huyện Đức Hòa (thuộc tỉnh Chợ Lớn cũ). luan an 2 dục cách mạng.

Trong hoàn cảnh chiến tranh, quân và dân vùng Đông Nam Bộ đã xây dựng được một nền giáo dục vô cùng linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn, đã thực hiện nhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực để phục vụ chiến tranh và xây dựng, củng cố vùng giải phóng, sẵn sàng cho sau giải phóng. Từ những lớp bình dân học vụ đầu tiên, đội ngũ cán bộ giáo viên ở vùng Đông Nam Bộ đã tích cực xây dựng và phát triển các trường lớp đa dạng ở vùng giải phóng và trong các căn cứ để đào tạo các thế hệ chiến sĩ trên các mặt trận chiến đấu giành độc lập tự do, lao động sản xuất, xây dựng và bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Trải qua 30 năm của cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc (1945 - 1975), vượt qua mọi khó khăn gian khổ và sự hy sinh, những người làm công tác giáo dục cách mạng đã anh dũng, kiên cường bám đất, bám dân, vun bồi và xây đắp nền giáo dục cách mạng, vừa dạy học, vừa là một “chiến sĩ” sẵn sàng chiến đấu, luôn nỗ lực phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đó là truyền thống cách mạng vô cùng quý báu của ngành Giáo dục vùng Đông Nam Bộ.

Trong thời gian qua, đã có những công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề giáo dục cách mạng ở miền Nam và Nam Bộ, nhưng chưa thực sự đi sâu, chi tiết, đặc biệt là đối với vùng Đông Nam Bộ. Việc nghiên cứu về giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ (1945 - 1975) để thấy được bức tranh của giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ một cách hoàn chỉnh, thấy được sự sáng tạo, linh hoạt của giáo dục cách mạng., từ đó góp phần giáo dục cho thế hệ trẻ về những truyền thống cách mạng, truyền thống hiếu học trong hoàn cảnh chiến tranh là cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. luan an 3 Xuất phát từ những lý do đó, chúng tôi chọn đề tài “Giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ (1945 - 1975)” để làm luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2.

Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu về lịch sử giáo dục cách mạng ở vùng Đông Nam Bộ từ năm 1945 đến năm 1975, cụ thể là: đường lối, chủ trương, tổ chức quản lý giáo dục, đội ngũ giáo viên, xây dựng trường lớp và tổ chức dạy học, chương trình giảng dạy. trong hoàn cảnh chiến tranh. Phạm vi nghiên cứu Về thời gian: Luận án nghiên cứu trong thời gian từ tháng 9 năm 1945, ngay khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đã thực hiện nhiệm vụ chống giặc dốt đến tháng 4 năm 1975, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.