Tội giết người trong luật hình sự Việt Nam và phòng chống tội phạm - ĐH Luật HN

BỘ GIÁO DỤC VA ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐỒ ĐỨC HỒNG HA TOI GIẾT NGƯỜI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG LOẠI TOI PHAM NAY Chuyên ngành: Luật hình su Mã số : 62384001 LUẬN ÁN|TIỀNRUWJÊỆRHỌ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHONG GV +49 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đặng Quang Phương HÀ NỘI - 2006 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Những nội dung trong luận án có sử dụng tài liệu tham khảo đều được trích dẫn nguồn một cách đầy đủ và chính xác TÁC GIÁ LUẬN ÁN Đô Đức Hồng Hà DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Ol.

BLGL Bộ luật Gia Long 02. BLHĐ Bộ luật Hồng Đức 03. BLHS Bộ luật Hình sự 04. BLTTHS Bộ luật Tố tụng Hình sự 05.

HDND Hội đồng nhân dân 07. HSPT Hình sự phúc thẩm 08. HSST Hình sự sơ thẩm 09. Nhà xuất bản 10.

TAND Toa án nhân dan 12. TANDTC Toà án nhân dân tối cao 13. TNHS Trách nhiệm hình sự 14. TTDK Tình tiết dinh khung L5.

UBND Uy ban nhân dan 18. VKSND Viện Kiểm sát nhân dân L3. VKSNDTC Viện Kiểm sát nhân đân tối cao 20. XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU | Chương l.

TOL GIẾT NGƯỜI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ TINH HÌNH TOI PHAM GIẾT NGƯỜI Ở VIỆT NAM TRONG GIAI DOAN 1996 - 2005 1. Tội giết người trong Luật hình sự Việt Nam 1. Tình hình tội phạm giết người ở Việt Nam trong giai đoạn 1996 - 2005 43 Chương 2. NGUYEN NHÂN CUA TỘI PHAM GIẾT NGƯỜI VA TINH HÌNH ĐẤU TRANH PHONG, CHONG TOI PHAM GIẾT NGƯỜI Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 1996 - 2005 15 2.

Nguyên nhân của tội phạm giết người ở Việt Nam 73 2. Tình hình dấu tranh phòng, chống tội phạm giết người ở Việt Nam trong giat đoạn 1996 - 2005 83 Chương 3. DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI PHAM GIẾT NGƯỜI VÀ CÁC GIẢI PHAP NANG CAO HIỆU QUA ĐẤU TRANH PHONG, CHONG TỘI PHAM GIẾT NGƯỜI Ở VIET NAM TRONG GIAI DOAN HIỆN NAY 137 3. Dự báo tình hình tội phạm giết người Loy 3.

Các giải pháp nâng cao hiệu qua đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người KẾT LUẬN DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIÁ TÀI LIỆU THAM KHẢO MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo thống kê xét xử sơ thẩm hình sự của TANDTC về lội phạm giết người: nam 2000 có 1. Trước tình hình tội phạm nói chung và tội phạm giết người nói riêng diễn biến phức tạp, ngày 31- 7-1998, theo đề nghị của lãnh đạo Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), Chính phủ đã thông qua Nghị quyết về tăng cường công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm nhằm phát huy trách nhiệm của mỗi cấp, mỗi ngành và huy động sức mạnh của toàn xã hội trong cuộc -đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm; hướng dư luận xã hội vào việc phan đối các hành vi phạm tội; tập trung mọi nỗ lực giải quyết những vấn đề nổi cộm về tình hình trật tự, an toàn xã hội, nhất là hành vi giết người. Hành vi giết người, từ đông, tây, kim, cổ, đều bị coi là hành vi dã man, tan ác, nó không những gây đau thương tang tóc cho gia đình nạn nhân, phá vỡ tế bào của xã hội mà còn gây mất trật tự trị an ở địa phương, tạo tâm lí hoang mang, lo sợ trong quần chúng nhân dân.

Bảo vệ cuộc sống bình yên cho mỗi người và chăm lo cho hạnh phúc của con người là mục tiêu phấn đấu cao nhất của chế độ ta [2], tr. 5] vì con người vừa là động lực vừa là mục tiêu chính của sự phát triển, con người đã sáng tạo ra xã hội và là giá trị xã hội cao quí nhất. "Trai qua mấy cuộc trường chỉnh đánh giặc dung nước, giữ nHóc, với bao hi sinh, mắt mát, môi người Việt Nam hiểu rõ hơn ai hết các giá tri của tự do và quyền làm người. Vì vậy, với chúng ta, quyền con người thật sự thiêng liêng" [63, tr.

Dé bảo vệ quyền thiêng liêng đó, pháp luật hình sự về tội giết người đã được hình thành sớm nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam và cũng chính từ mục đích này mà pháp luật về tội giết người cũng như nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người luôn dược quan tâm hàng đầu. Do đó, việc nghiên cứu thường xuyên, đầy đủ và sâu sắc tội giết người cả trên phương diện Luật hình sự lẫn trên phương diện Tội phạm học để đưa ra những Kiến nghị có cơ sở lí luận và thực tiễn, góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này là rất cần thiết. Đó + ` cũng chính là lí do để tác giả chon đề tài "Tội giết người trong Luật hình sự Việt Nam và dau tranh phòng, chống loại tội phạm nay" làm Luan án tiến sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu Tội giết người là một dé tài có nội dung phong phú và phức tạp nên đã được các nhà khoa học trong nước và trên thế giới đặc biệt quan tâm.

Ở trong nước có một số công trình nghiên cứu về tội giết người của các nhà khoa học như: 7) "Trach nhiệm về tội giết người theo Luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" của Dang Quang Phương, Luận án Tiến sĩ Luật học, Taskent, nam 1990; 2) "Thời điểm bat đầu và kết thúc sự sống của con người nhìn từ øóc độ luật học" của Tiến sĩ Luật học Trần Hữu Ứng, Cục Cảnh sát điều tra, Bộ Nội vụ, Tạp chí Tòa an nhân dân, số 10, năm 1993; 3) "Tội giết người theo Luat hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng, chống tội giết người" của Hoàng Công Huấn, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Hà Nội, năm 1997; 4) "Điều tra các vụ án giết người chưa rõ thủ phạm ở Việt Nam hiện nay” của Tiến sĩ Luật học Triệu Quốc Kế, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, năm 1998; 5) "Cac tội xâm phạm tinh mang, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người" của Tiến sĩ Luật học Tran Văn Luyén, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, nam 2000; 6) "Những đặc điểm tâm lí của bọn phạm tội giết người - cướp tài sản trong tình hình hiện nay và một số giải pháp phòng ngừa, đấu tranh", Bộ Công an - Vụ Quan lí Khoa học và Công nghệ, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, năm 2000.

Trên thế giới cũng có nhiều công trình nghiên cứu về tội giết người của các nhà khoa học như: /) John Lindow (1997), trong cuốn "Murder and vengeance among the gods" đã đi sâu phân tích những phương pháp, thủ đoạn phạm tội giết người. Berg and John J. Horgan (1998), trong cuốn “Criminal Investigation" đã dé cập đến các phương pháp điều tra tội phạm, trong đó có tội phạm giết người. 3) Stanley Yeo (1998), trong cuốn "Unrestrained Killings and the Law" đã đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người.

4) Kenneth Polk (1999), trong cuốn "When men kill” đã phân tích tính nguy hiểm của tội giết người, phương pháp, thủ đoạn phạm tội giết người và các biện pháp đấu tranh phòng, chống. 5) Michael Doherty (2002), trong cuốn "Criminology" đã làm sáng tỏ tình hình tội phạm nói chung, nguyên nhân và các giải pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm, trong đó có tội phạm giết người. Tuy nhiên, trong các công trình trên, tội giết người mới chỉ được đề cập đến một số khía cạnh cụ thể dưới góc độ Luật hình sự, Điều tra tội phạm hoặc Tội phạm học, trên cơ sở quan điểm cá nhân hoặc đặc thù của mỗi nước. Vì vay, VIỆC nghiên cứu một cách day đủ, toàn diện và có hệ thống tội giết người ở Việt Nam ca trên phương diện Luật hình sự và Tội phạm học là rất cần thiết.

Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu của Luận án - Mục đích nghiên cứu: Trước tình hình nghiên cứu như đã được trình bày trên đây và trước yêu cầu của cuộc dấu tranh phòng, chống tội phạm giết người ở nước ta trong giai đoạn hiện nay, mục đích của Luận án là làm sáng tỏ một cách có hệ thống và toàn diện tất cả những vấn đề có liên quan đến tội giết người dưới góc độ Luật hình sự và Tội phạm học, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống loại tội phạm nguy hiểm này. - Nhiệm vụ nghiên cứu: Với mục đích trên, tác giả Luận án đã dat ra cho mình những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: Về mặt lí luận: 1) Nghiên cứu pháp luật hình sự về tội giết người ở Việt Nam qua các thời kì phát triển trong sự đối chiếu, so sánh với BLHS hiện hành để làm nổi bật những điểm kế thừa và phát triển trong các qui định về tội giết người từ ngày thành lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến nay. 2) Làm sáng tỏ định nghĩa và các dấu hiệu pháp lí của tội giết người; phân biệt tội giết người với các tội phạm khác cũng gây ra hậu quả chết người. 3) Phân tích bản chất, nội dung, cơ sở lí luận và thực tiễn của một số TTDK tang nặng trong tội giết người.

4) Lam rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước trong đấu tranh phòng, chống tội phạm; nội dung, chủ thể và các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người. Về mặt thực tién: 1) Tổng kết những giá trị của pháp luật hình sự về tội giết người ở Việt Nam từ ngày thành lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến nay, qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong hoạt động lập pháp. 2) Nghiên cứu, đánh giá việc định tội danh, định khung hình phat và quyết định hình phạt trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội phạm giết người; phân tích về mặt lí luận và dé xuất những giải pháp có tính khả thi. 3) Lam sáng tỏ tình hình tội phạm và tình hình đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người ở Việt Nam trong giai đoạn 1996 - 2005; các nguyên nhân của tội phạm giết người cũng như các nguyên nhân của những ton tại trong đấu tranh phòng, chống tội phạm giết người, trên cơ sở đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống.