Luận văn ThS: Người tiến hành tố tụng VKS theo BLTTHS, thực tiễn VKSND Nam Định

1 NGƢỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM (TRÊN CƠ SỞ THỰC TIỄN TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH NAM ĐỊNH) LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà Nội – 2023 2 THIỀU THỊ LAN ANH NGƢỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM (TRÊN CƠ SỞ THỰC TIỄN TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH NAM ĐỊNH) Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số : 8380101.03 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS, TS.Nguyễn Ngọc Chí Hà nội – 2023 3 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Trường Đại học luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN 4 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 7 CHƢƠNG 1:MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƢỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN. Khái niệm ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân. Vị trí, vai trò hoạt động của người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện kiểm sát nhân dân.

Các nguyên tắc trong hoạt động tố tụng của ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân. Các nguyên tắc chung trong hoạt động tố tụng của người tiến hành tố tụng. Các nguyên tắc hoạt động đặc thù của ngành kiểm sát nhân dân 33 CHƢƠNG 2:PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ NGƢỜI TIẾN HÀNHTỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT. Các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát.

Giai đoạn từ năm 1945 đến trước năm 1988. Giai đoạn từ năm 1988 đến trước năm 2003. Giai đoạn từ năm 2003 đến trước năm 2015 .Giai đoạn từ năm 2015 đến nay. Error! Bookmark not defined.

Ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát (Viện công tố) một số nƣớc trên thế giới. Người tiến hành tố tụng trong Viện Công tố, Cộng hòa Pháp. Người tiến hành tố tụng trong Viện công tố ở Vương Quốc Anh 62 1. Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát ở Trung Quốc 64 CHƢƠNG 3:THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢHOẠT ĐỘNG CỦA NGƢỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG 5 TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH NAM ĐỊNH.

Thực tiễn hoạt động của ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định. Thực trạng và kết quả hoạt động của người tiến hành tố tụng trên địa bàn Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định. Những hạn chế, vi phạm và nguyên nhân về hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của ngƣời tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát.

Hoàn thiện các quy định của pháp luật. Giải pháp khác. 100 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 DANH MỤC VIẾT TẮT BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự CCTP Cải cách tư pháp CQĐT Cơ quan điều tra HĐXX Hội đồng xét xử KSHĐTP Kiểm sát hoạt động tư pháp KSV Kiểm sát viên KTV Kiểm tra viên KSXX Kiểm sát xét xử NTHTTHS Người tiến hành tố tụng hình sự THQCT Thực hành quyền công tố THTT Tiến hành tố tụng VKSND Viện kiểm sát nhân dân VKS Viện kiểm sát 7 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động cải cách tư pháp (CCTP) ở nước ta trong thời gian vừa qua đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhiều lĩnh vực có bước đột phá lớn.

Chất lượng hoạt động của các Cơ quan tư pháp ngày càng được nâng lên cao hơn để đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo vệ tốt hơn lợi ích của Nhà nước, quyền lợi hợp pháp, chính đáng của công dân [6]. Văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng yêu cầu cần tiếp tục xây dựng nền tư pháp Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, cần nghiên cứu ban hành chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, trong đó có chiến lược CCTP. Cụ thể: “Tiếp tục đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động và uy tín của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan điều tra, Cơ quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức tham gia vào quá trình tố tụng tư pháp; giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các loại tranh chấp, khiếu kiện theo luật định; phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả với hoạt động của tội phạm và vi phạm pháp luật”[2]. Do đó, vấn đề tiếp tục nghiên cứu về hoạt động của các cơ quan tư pháp nói chung, Viện kiểm sát nhân dân nói riêng là vấn đề cần thiết hiện nay.

Xác định vai trò, vị trí quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) trong hệ thống tư pháp Việt Nam hiện nay, Đảng ta đã ban hành rất nhiều các nghị quyết, văn kiện qua các kỳ đại hội để tăng cường hơn nữa vai trò của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) trong tiến trình CCTP [3], [10], [11]. Theo quy định của Hiến pháp, chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp(THQCT và KSHĐTP) do duy nhất một cơ quan đảm nhận là cơ quan VKS [47]. Hoạt động thực hiện chức 8 năng của VKSND nhằm bảo đảm hoạt động đúng đắn của các cơ quan Nhà nước, bảo đảm lợi ích của nhân dân, đảm bảo quyền con người, đảm bảo xây dựng một nhà nước pháp quyền định hướng xã hội chủ nghĩa. Hoạt động thực hành quyền công tố (THQCT), kiểm sát hoạt động tư pháp (KSHĐTP) của VKSND được tiến hành qua các cán bộ, công chức thuộc biên chế ngành Kiểm sát, với chủ thể thực hiện chính là Viện trưởng VKS, Phó Viện trưởng VKS, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Thực tiễn cho thấy, trong những năm qua VKSND đã thực hiện tốt chức năng THQCT, KSHĐTP trong TTHS góp phần tích cực vào đấu tranh chống tội phạm, bảo vệ lợi ích của xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, hoạt động của VKSND còn tồn tại một số hạn chế, ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng THQCT, KSHĐTP của VKS như: KSV chưa tích cực bám sát quá trình điều tra, nên còn xảy ra nhiều trường hợp phải đình chỉ điều tra, trả hồ sơ điều tra bổ sung; quá trình THQCT và (kiểm sát xét xử) KSXX ở một số vụ án còn có vi phạm thủ tục tố tụng; việc nghiên cứu hồ sơ chuẩn bị các tài liệu, nội dung đề cương xét hỏi tại phiên tòa của KSV chưa được chú trọng; còn nhiều KSV khi tranh luận với luật sư và bị cáo trong quá trình tranh tụng tại phiên tòa chưa có sức thuyết phục, thậm chí còn né tránh, ngại tranh luận; một số KSV không nắm vững các quy định của pháp luật, dẫn đến tranh luận nhưng không có căn cứ, nên không phản bác được quan điểm phản biện của Luật sư, bị cáo, không được Hội đồng xét xử (HĐXX) chấp nhận… Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những tồn tại nêu trên, trong đó có nguyên nhân từ nhận thức, trình độ, năng lực của người tiến hành tố tụng trong VKSND; từ các quy định của pháp luật có liên quan đến địa vị pháp lý, tổ chức và hoạt động của VKSND, về người tiến hành tố tụng trong VKSND. 9 Để nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát trong hoạt động tư pháp đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, cần tiếp tục có những nghiên cứu sâu sắc hơn nữa những vấn đề lý luận và thực tiễn của người tiến hành tố tụng trong VKSND đối với các vụ án hình sự, qua đó đưa ra đưa ra kiến nghị, giải pháp phù hợp nâng cao hiệu quả hoạt động của những người này trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự là vấn đề mang tính cấp thiết. Vì những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam (Trên cơ sở thực tiễn tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định)” làm Luận văn thạc sĩ.

Tình hình nghiên cứu đề tài Trong những năm qua, việc nghiên cứu về người tiến hành tố tụng trong VKSND đã được sự quan tâm của nhiều học giả. Ở cấp độ luận văn thạc sỹ luật học có một sô công trình nghiên cứu, điển hình như: Luận văn “Tăng thẩm quyền cho Kiểm sát viên trong quá trình tố tụng hình sự - Một yêu cầu tất yếu của tiến tình cải cách tư pháp ở Việt Nam” của tác giả Trần Mạnh Đông, Hà Nội, 2009; Luận văn “Người tiến hành tố tụng trong Viện Kiểm sát nhân đân đối với vụ án hình sự” của tác giả Nguyễn Trọng Nghĩa, Hà Nội, 2011; Luận văn “Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên trong tố tụng hình sự” của tác giả Hoàng Hải Yến, Hà Nội, 2013; Luận văn “Người tiến hành tố tụng thuộc Viện kiểm sát nhân dân theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam (Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)” của tác giả Nguyễn Thị Hạnh, hà Nội, 2015; Luận văn “Tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự sơ thẩm từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên”, của tác giả Vi Thị Hà, Hà Nội, 2016; Luận văn “Vai trò của Kiểm sát viên trong quá trình giải quyết vụ án hình sự (trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Thái Bình)” của tác giả Nghiêm Thị Thanh Thư, Hà Nội, 2016. 10 Ở cấp độ tiến sĩ cũng đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài này như: Luận án tiến sĩ “Hoạt động của Viện kiểm sát trong điều tra vụ án hình sự theo yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Đoàn Tạ Cửu Long, Tp.