Luận án tiến sĩ Luật Học: Tội mua bán người, trẻ em theo BLHS Việt Nam - Trường ĐH Luật Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI LÊ THỊ VÂN ANH TỘI MUA BÁN NGƯỜI VÀ TỘI MUA BÁN TRẺ EM THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội - 2022 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI LÊ THỊ VÂN ANH TỘI MUA BÁN NGƯỜI VÀ TỘI MUA BÁN TRẺ EM THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành : Luật Hình sự và tố tụng hình sự Mã số : 9.04 Người hướng dẫn khoa học : PGS, TS Cao Thị Oanh Hà Nội - 2022 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lê Thị Vân Anh luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn - PGS.TS Cao Thị Oanh đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thiện luận án. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo và cán bộ Trường Đại học Luật Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn tới các cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn ủng hộ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận án. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lê Thị Vân Anh luan an BẢNG TỪ VIẾT TẮT Bộ luật hình sự BLHS Bộ luật tố tụng hình sự BLTTHS Nghị định thư NĐT Liên Hợp quốc LHQ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CHXHCN Cộng hòa nhân dân CHND Công ước của Liên hợp quốc về Công ước TOC chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia Công ước ASEAN về phòng, Công ước ASEAN chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em Cơ quan của Liên hợp quốc về UNODC chống ma túy và tội phạm Phụ lục các biểu đồ thống kê số Phụ lục 1 vụ án mua bán người, mua bán trẻ em giai đoạn 2011-2020 Phụ lục Các vụ án mua bán người, Phụ lục 2 mua bán trẻ em/mua bán người dưới 16 tuổi đã được Toà án nhân dân các cấp xét xử luan an MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN A.

PHẦN MỞ ĐẦU 1-8 1. Tính cấp thiết của luận án 1 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 4 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5 4.

Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và cách tiếp cận vấn đề 5 nghiên cứu 4. Câu hỏi nghiên cứu 5 4. Giả thuyết nghiên cứu 6 4. Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu 6 5.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 6 5. Phương pháp luận 7 5. Phương pháp nghiên cứu cụ thể 7 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án 7 B.

PHẦN TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 9 - 41 1 Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài 9 1.1 Các nghiên cứu trong nước 9 1.1 Các nghiên cứu về lý luận của tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 9 1.2 Các nghiên cứu thực trạng quy định của pháp luật hình sự và thực tiễn 16 áp dụng pháp luật hình sự về tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 1.2 Các nghiên cứu ở nước ngoài 24 1.1 Các nghiên cứu về lý luận của tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 24 1.2 Nghiên cứu thực trạng quy định của pháp luật quốc tế, pháp luật một 29 số quốc gia và vùng lãnh thổ về tội buôn bán người, tội buôn bán trẻ em và thực tiễn áp dụng các quy định đó 2 Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 34 luan an 2.1 Những kết quả nghiên cứu luận án kế thừa, tiếp tục phát triển 34 2.2 Những vấn đề chưa được nghiên cứu 38 2.3 Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu 39 C. PHẦN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 42-176 CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI MUA BÁN NGƯỜI, 42- 83 TỘI MUA BÁN TRẺ EM 1.1 Khái niệm về tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 42 1.1 Khái niệm tội mua bán người, tội mua bán trẻ em theo pháp luật quốc tế 42 1.2 Khái niệm tội mua bán người, tội mua bán trẻ em theo pháp luật một 45 số quốc gia và vùng lãnh thổ 1.3 Khái niệm tội mua bán người, tội mua bán trẻ em theo pháp luật Việt 47 Nam và đề xuất khái niệm mới về tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 1.2 Cơ sở quy định tội mua bán người, tội mua bán trẻ em trong pháp 56 luật hình sự 1.2 Cơ sở thực tiễn 61 1.3 Pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia và vùng lãnh thổ 65 quy định về tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 1.1 Chuẩn mực quốc tế 65 1.2 Pháp luật một số quốc gia và vùng lãnh thổ 72 1.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 82 CHƯƠNG 2. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỘI MUA 84-133 BÁN NGƯỜI, TỘI MUA BÁN TRẺ EM VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ 2.1 Khái quát lịch sử lập pháp về tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 84 2.1 Giai đoạn từ sau năm 1945 đến trước năm 1985 84 2.2 Giai đoạn từ năm 1985 đến trước năm 1999 84 2.3 Giai đoạn từ năm 1999 đến trước năm 2015 86 2.2 Quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về tội mua bán người, tội mua 92 bán người dưới 16 tuổi luan an 2.1 Dấu hiệu định tội của tội mua bán người, tội mua bán người dưới 16 tuổi 91 2.2 Các tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự của tội mua 101 bán người, tội mua bán người dưới 16 tuổi 2.3 Chế tài hình sự của tội mua bán người, tội mua bán người dưới 16 tuổi 106 2.4 Sự tương thích, phù hợp giữa quy định của Bộ luật hình sự với Chuẩn 108 mực quốc tế khi quy định tội mua bán người, tội mua bán người dưới 16 tuổi 2.5 Một số bất cập, hạn chế của Bộ luật hình sự năm 2015 quy định về tội 111 mua bán người, tội mua bán người dưới 16 tuổi 2.3 Thực tiễn xét xử tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 116 2.1 Khái quát tình hình xét xử tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 116 2.2 Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội mua bán 118 người, tội mua bán trẻ em 2.3 Một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn xét xử tội mua bán người, 126 tội mua bán trẻ em và nguyên nhân KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 132 CHƯƠNG 3.

YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP 134-176 DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ TRONG PHÒNG, CHỐNG TỘI MUA BÁN NGƯỜI, TỘI MUA BÁN TRẺ EM 3.1 Yêu cầu nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự 134 trong phòng, chống tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 3.1 Yêu cầu đảm bảo sự minh bạch, rõ ràng trong các quy định của Bộ luật 134 hình sự và sự thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật 3.2 Yêu cầu đảm bảo quyền con người 135 3.3 Yêu cầu cải cách tư pháp 137 3.4 Yêu cầu phòng, chống tội phạm 138 3.5 Yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế 144 3.2 Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ 148 luật hình sự trong phòng, chống tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 3.1 Hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự và văn bản hướng dẫn thi hành 148 luan an Bộ luật hình sự 3.2 Sửa đổi, bổ sung một số Luật có liên quan nhằm góp phần nâng cao 167 hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự trong phòng, chống tội mua bán người, tội mua bán trẻ em 3.3 Một số giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật 170 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 176 D. KẾT LUẬN CHUNG 178 E. DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ F. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO G.

CÁC PHỤ LỤC luan an 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của luận án Mua bán người, đặc biệt là mua bán phụ nữ và trẻ em là một vấn nạn mang tính toàn cầu và đang có chiều hướng gia tăng đáng lo ngại trên phạm vi toàn thế giới, bất chấp những nỗ lực mà cộng đồng quốc tế quốc tế và các quốc gia đã và đang thực hiện. Do tính chất “xuyên quốc gia” của hoạt động buôn bán người mà việc đấu tranh phòng, chống buôn bán người hiện nay không còn bó hẹp trong phạm vi một quốc gia hay giới hạn ở một khu vực nào mà đang được toàn thế giới tích cực phối hợp thực hiện và cần phải có sự hợp tác song phương và đa phương giữa các cơ quan chức năng của các quốc gia. Suốt nhiều thập kỷ qua, chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể nhằm phòng ngừa và ngăn chặn nạn mua bán người.

Trong khuôn khổ quốc gia, điều này thể hiện ở việc sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới một số đạo luật quan trọng, như Bộ luật hình sự (BLHS) năm 1999 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009), BLHS 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), Luật Phòng, chống mua bán người năm 2011 và một số văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành Luật phòng, chống mua bán người. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường đấu tranh phòng, chống mua bán người. Bên cạnh đó, nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã được ban hành như: Quyết định số 130/2004/QĐ-TTg ngày 14/7/2004 phê duyệt Chương trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em từ năm 2004 đến năm 2010; Quyết định số 1427/QĐ-TTg ngày 18/8/2011 phê duyệt Chương trình hành động phòng, chống tội mua bán người giai đoạn 2011-2015; Quyết định số 2546/QĐ-TTg ngày 31/12/2015 phê duyệt Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016-2020; Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 9/02/2021 phê duyệt Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030.