Luận án tiến sĩ Đường Tuyết Miên: Quyết định hình phạt luật hình sự Việt Nam

BO GIVO DỤC VA DAO LAO BO Tl PHAP TRUONG DAT HOC LUAT HA NOI DUONG TUYET MIEN 02 QUYẾT INH HINH PHAT TRONG LUAT HÌNH SU VIET NAM Chuyen ngành : Luat Hình su Maso: 5.14 LUẬN AN TIEN S( LUAT HỌC Ng°ời h°ớng dan khoa học: 1. NGUYEN NGOC HOA 2. NGUYEN VAN HIỆN HA NOL - 2003 LỜI CAM OAN Tôi xin cam doan ây là công trùnh nghiên cứu của riêng tôi. Các bết qua nêu trong luận án là trung thực va ch°a từng °ợc ai công bố trong bất ky công trình nào bhác.

Tác gia luận an D¯ NG TUYẾT MIÊN NHỮNG TỪ VIẾT TẮT CÓ TRONG LUẬN ÁN BLHS Bộ luật hình sự BCA Bộ công an BA Bản án CITP Cau thanh toi pham NQ Nghị quyết QD Quyét dinh TTGN Tinh tiét giam nhe TTTN Tình tiết tng nặng T¯ Trung °¡ng TNHS Trach nhiém hinh su TANDTC Toa án nhân dan tối cao VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dan tối cao XHCN Xã hội chu ngh)a MỤC LỤC Trang MỞ ẦU Ch°¡ng 1. MỘT SỐ VẤN Ề CHUNG VỀ QUYẾT ỊNH HÌNH PHAT 1. Khái niệm và ý ngh)a của quyết ịnh hình phat |. Các nguyên tác quyết ịnh hình phạt I.

Nguyên tắc pháp chế XHCN trong quyết ịnh hình phạt I. Nguyên tác nhân ạo XHCN trong quyết ịnh hình phạt 1. Nguyên tắc cá thể hoá hình phạt trong quyết ịnh hình phạt 1. Nguyên tắc công bang trong quyết ịnh hình phạt 1.

Mối liên hệ giữa quyết ịnh hình phạt và một số van dé khác của luật hình sự 1.1 Mối liên hệ giữa quyết ịnh hình phạt với mục ích của hình phạt I. Mốt liên hệ giữa quyết ịnh hình phạt với hệ thống hình phạt 1. Mối liên hệ giữa quyết ịnh hình phạt với ịnh tội dank 1. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự Việt nam về chế ịnh quyết - ịnh hình phạt từ sau Cách mạng tháng Tám cho ến nay Ch°¡ng 2.

CÁC CAN CỨ QUYẾT ỊNH HÌNH PHẠT - 63 2. Nội dung và ý ngh)a của các cn cứ quyết ịnh hình phạt 63 2. Cn cứ thứ nhat - Các qui ịnh cua Bộ luật hình sự 66 2. Can cứ thứ hai - Tính chat.

mức ộ nguy hiểm cho 7 | xã hội của hành vi phạm tội 2. Cn cứ thứ ba - Nhân than ng°ời phạm tội 78 2. Cn cứ thứ t° - Các tình tiết giain nhẹ, tang nang trách nhiệm hình su. Thực tiên ap dụng các can cứ quyết ịnh hình phat wong những 103 nam gân ây Ch°¡ng 3.

QUYẾT ỊNH HÌNH PHAT TRONG NHỮNG TR¯ỜNG HỢP 115 ẶC BIỆT 3. Quyết ịnh hình phạt nhẹ h¡n qui ịnh của BLHS 115 3. Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp phạm nhiều tội 123 3. Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp có nhiều bản án 133 3.

Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp chuẩn bị phạm tội, phạm 140 tội ch°a ạt 3. Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp ồng phạm 150 3. Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp ng°ời ch°a thành niên 158 phạm tội 3. Quyết ịnh hình phạt trong tr°ờng hợp ặc biệt khác 169 KẾT LUẬN 175 NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ¯ỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN le? QUAN ẾN Ề TÀI LUẬN ÁN ẤT, MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 180 PHU Lục 190 MỞ ẦU 1.

Tính cấp thiết của ề tài ể giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, ồng thời tạo ra một môi tr°ờng ổn ịnh cho việc phát triển kinh tế xã hội, Nhà n°ớc Cộng hòa xã hội chủ ngh)a Việt Nam ã sử dụng ồng thời nhiều biện pháp khác nhau, trong ó biện pháp trách nhiệm hình sự (TNHS) giữ một vi trí ặc biệt quan trọng. Với ý ngh)a là một hình thức biểu hiện cụ thể của TNHS, hình phạt có vai trò quan trọng. Hình phat là công cụ ắc lực của Nhà n°ớc trong cuộc ấu tranh phòng và chống tội phạm. Việc nâng cao hiệu quả của hình phạt phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong ó yếu tố quyết ịnh hình phạt giữ vai trò quan trọng hàng ầu.

Trong khi ó, pháp luật hình sự hiện hành của Việt Nam về quyết ịnh hình phạt ang trong giai oạn hoàn thiện và trong một chừng mực nhất ịnh vẫn ch°a phù hợp với thực tế và yêu cầu xét xử của ất n°ớc. Một số qui ịnh về quyết ịnh hình phạt còn mang tính khái quát cao, ch°a chặt chẽ; một số qui ịnh khác lại ch°a theo kịp tiến trình phát triển của ời sống kinh tế xã hội. Chính những hạn chế này ã ảnh h°ởng không nhỏ ến hiệu quả của hoạt ộng quyết ịnh hình phạt của Tòa án. Thực tế ã chứng minh, trong áp dụng luật hình sự, sai sót phổ biến của các Tòa án chủ yếu ở hoạt ộng quyết ịnh hình phạt.

Trong nhiều tr°ờng hợp, Tòa án quyết ịnh hình phạt quá nhẹ hoặc quá nặng cho bị cáo. Hậu quả là trong những tr°ờng hợp này, hình phạt ã tuyên không làm cho bị cáo thấy °ợc sự nghiêm minh của luật pháp cing nh° tính úng ắn của bản án; từ ó làm cho bị cáo cing nh° quần chúng nhân dân thiếu tin t°ởng vào pháp luật của Nhà n°ớc, ảnh h°ởng xấu tới cuộc ấu tranh phòng, chống tội phạm. Xuất phát từ thực trạng xét xử ở n°ớc ta, Nghị quyết số 08/NQ-TU ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị ã chỉ rõ: “chất l°ợng công tác tu pháp ch°a ngang tâm với yêu cầu và òi hỏi của nhân dan, còn nhiều tr°ờng hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan ng°ời vô tội, vi phạm các quyền tit do, dan chủ của công dân, làm giảm sút lòng tin của nhân dân ối với Dang, Nhà n°ớc và các c¡ quan t° pháp”. Chính vì vậy, ể nang cao hiệu quả hoạt ộng quyết ịnh hình phạt cing nh° hoạt ộng xét xử của Toà án trong giai oạn hiện nay thì việc hoàn thiện pháp luật hình sự trong ó có các qui ịnh về quyết ịnh hình phạt óng vai trò quan trọng.

Hiện nay, ở Việt Nam tuy ã có nhiều công trình nghiên cứu về quyết ịnh hình phạt nh°ng ch°a có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống vấn ề quyết ịnh hình phạt, từ ó °a ra những giải pháp mới, giải quyết °ợc một cách c¡ bản những v°ớng mắc nảy sinh từ hoạt ộng quyết ịnh hình phạt. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống ề tài "Quyết ịnh hình phạt trong luật hình sự Việt Nam" về cả lý luận va thực tiễn là hết sức cần thiết, từ ó góp phần giải quyết những v°ớng mắc xảy ra trong thực tiễn quyết ịnh hình hình phạt; cing nh° góp phần vào việc xây dựng hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam °ợc hoàn thiện. Tình hình nghiên cứu Tuy là một ề tài phức tạp, nh°ng quyết ịnh hình phạt ã °ợc một số nhà khoa học ở cả trong và ngoài n°ớc quan tâm, nghiên cứu. Ở n°ớc ta, một số nhà khoa học ã nghiên cứu về quyết ịnh hình phạt.

ó là các công trình nghiên cứu của các tác giả nh°: - Quyết ịnh hình phạt trong luật hình sự Việt Nam (trong sách Hình phạt trong luật hình sự Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995) của PGS. - Quyết ịnh hình phạt theo luật hình sự Việt Nam (trong sách Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995) của PGS. Võ Khánh Vinh. - Quyết ịnh hình phat trong luật hình sự Việt Nam (luận an thạc s) luật học, Hà Nội, 1996) của tác giả Trần Vn S¡n.

- Quyết ịnh hình phạt (trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam, phần chung, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1997) của TS. Uông Chu Luu và Th§. - Quyết ịnh hình phạt (trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội, 2001) của TS. - Quyết ịnh hình phạt (trong sách Trách nhiệm hình sự và hình phạt, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội, 2001) của PGS.

- Các tình tiết tng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000) của ThS. - Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam, (Luận án Tiến s) luật học, Hà Nội, 2002) của tác giả Trần Thị Quang Vinh. - Một số vấn ề về quyết ịnh hình phạt trong Dựthảo Bộ luật hình sự sửa ổi (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 5/1999) của TS. Nguyễn Vn Hiện; Về bản chat pháp lí của qui phạm "nguyên tắc quyết ịnh hình phạt" tại iều 37 Bộ luật hình sự Việt Nam (Tạp chí Toa án nhân dân, số I+2/1989) của TSKH.

Lê Cam; Một số ý kiến về khoản 3 iều 38 Bộ luật hình sự (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 5/1989) của PGS. Trần Vn ộ; Nguyên tắc cá thể hóa việc quyết ịnh hình phạt (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 8/1990) của PGS. Võ Khánh Vinh; Vài suy ngh) về việc áp dụng khoản 3 iều 38 Bộ luật hình sự (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 12/ 1992) của tác giả Quách Thanh Vinh; Các tinh tiết tng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 8/1995) của ThS. Phạm Thanh Bình; Tổng hợp thực tế về phạm nhiều tội - Một hình thức biểu hiện của chế ịnh phạm nhiều tội (Tạp chí Nhà n°ớc và pháp luật, số 12/1999) của PGS.

Võ Khánh Vinh và Lê Vn ệ; Quyết ịnh hình phạt ối với ng°ời ch°a thành niên phạm nhiều tội (Tạp chí Luật học số 5/2000) của tác giả Tran Vn Ding; Ván dé quyết ịnh hình phạt nhẹ h¡n qui ịnh của Bộ luật (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 3/2001) của ThS. Phạm Mạnh Hùng; Hoàn thiện các qui ịnh của Bộ luật hình sự về hệ thông hình phạt và quyết ịnh hình phạt (Tap chí Kiểm sát, số 4/2001) của ThS. Phạm Mạnh Hùng; Nhản thân ng°ời phạm tội (Tạp chí Toa án số 10/2001) của TSKH. Lê Cảm; Việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ "ng°ời phạm tội là ng°ời già” (Tạp chí Tòa án, số 10/2001) của tác giả Vi Thành Long; Những v°ớng mắc khi vận dụng iều 47 Bộ luật hình sự trong hoạt ộng xét xử (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 1/2002) của tác giả Lê Anh Xuân.

Qua tham khảo một số cuốn sách của n°ớc ngoài có ề cập tới vấn ề quyết ịnh hình phạt, tác giả nhận thấy, trong những công trình này, các nhà khoa học nghiên cứu về quyết ịnh hình phạt chủ yếu với tính chất là một mảng nhỏ trong một công trình (một cuốn sách) mà rất ít tác giả nghiên cứu về quyết ịnh hình phạt nh° là một công trình ộc lập. Ví dụ nh° GS. Sue Titus Reid với cuốn "Criminal Justice" - Macmillan publishing Company.