Hoạt động tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm vụ án hình sự - Luận án Tiến sĩ Luật học

BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. BỘ TƯPHÁP NGUYEN THỊ MAI HOẠT ĐỘNG TRANH TUNG TẠI PHIÊN TÒA XÉT XỬ SƠ THẢM VỤ ÁN HÌNH SỰ LUẬN ÁN TIỀN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, 2021 NGUYEN THỊ MAI HOAT ĐỘNG TRANH TUNG TAI PHIEN TOA XÉT XỬ SƠ THẢM VỤ ÁN HÌNH SỰ LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành : Luật Hình sự và tố tụng hình sự Ma số :938.04 Người hướng dẫn khoa học : 1. Đỗ Thị Phượng. Vũ Gia Lâm Hà Nội, 2021 LỜI CAM BOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

các số liêu và trích dẫn trong luận đn đảm bảo tỉnh chính xác, trung thực. Các kết quá nêu trong luân án chưa được công bỗ trong bắt kì công trình nào khác. Tôi xin hoàn toàn chu trách nhiệm vỗ tính chính xác và trưng thực của huận án TÁC GIÁ LUẬN AN Nguyễn Thi Mai LỜI CẢM ON Tôi xin bày tô lồng b ét ơn sâu sắc tới PGS TS Đỗ Thị Phương và TS. Vit Gia Lâm đã tận tinh hướng dẫn, ghúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cm để tôi cô thể hoàn thành hận án.

Tôi xin được gửi sô đẳng nghiệp, các nhà khoa học, cán bộ Trường Đại học Luật Hà Nồi đã giúp 6, tao điều kiện và có những j kiến quo} bản đễ luận án của tôi được hoàn thiện. Chất cùng tôi vm gửi lồi cảm ơn tới gia định, ban bè đã luôn động viên, ghip đối Tôi trong quá trình thực hiện luận án TÁC GIÁ LUẬN AN Nguyễn Thị Mai DANH MỤC CHU VIẾT TAT BLHS Bộ luật Hình sự BLTTHS Bộ luật Tô tụng hình sự CQĐT Cơ quan điền tra HĐXX Hội đồng xét xử KSV Kiểm sat viên. Nes Nghiên cứu sinh Neb Nha xuất bản. TAND Toa án nhân dân TNHS Trách nhiên hình sw TTH§ Tổ tụng hình sự VKS Viện loểm sắt VKSND "Viện kiếm sắt nhân dân VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao VAHS Vụ ân hình sự.

XXST Xét xử sơ thẩm. XHCN “Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC SƠ ĐỎ, BANG BIEU số vụ án phải xét xử phúc thẩm 14 SỐ vụán có hud sự tham gta chữa 118 Số vụ án có hiật sử thơm gta chữa năm 2018 19 Số vụ án có huật sư tham gia bào chiữa năm 2019 1g Bang2 1: Số vụ án Tòa án trả hỗ sơ điều tra bd sung 115 Bang 2. Số vụ ám, số bt cáo Tòa án đã vét xit so thẩm 129 MỤC LỤC LỜI CAM BOAN LỜI CẢM ON DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC SƠ ĐỎ, BANG BIEU MỤC LỤC PHAN MỞ ĐẦU. 1 PHAN TONG QUAN VE VAN DE NGHIÊN CỨU.

8 Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE HOAT ĐỘNG TRANH TUNG. TAIPHIEN TOA XÉT XỬ SƠ THAM VU AN HÌNH SU 36 1. Khải niệm, đặc điểm hoạt động tranh tung tai phiên toa xét xử sơ thẩm vụ. Hoạt đồng tranh tung tại phiên tòa sét xử sơ thẩm theo mô hình tô tung, tranh tụng vả mô hình tổ tụng thẩm vần.

¥ ngiĩa của hoạt động tranh tung tại phiên tòa zét xử sơ thẩm vụ án hình sựẳ. Điều kiện bảo đảm hoạt động tranh tung tai phiền tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. n Tiểu kết chương 1 7 Chương 2 QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUAT TỐ TUNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VE HOẠT ĐỘNG TRANH TUNG TẠI PHIÊN TOA XÉT XỬ SƠ. THAM VỤ ÁN HÌNH SỰ VÀ THỰC TIEN THỊ HÀNH.

Khái quát lich sử pháp luật tổ tung hình sự Việt Nam về hoạt động tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vu án hình sự. Quy định của pháp luật tổ tụng hình sự Việt Nam hiện hành về hoạt động tranh tụng tại phiên toa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 87 2. Thực tiễn thi hành quy định pháp luật tổ tung hình sự Việt Nam về hoạt động tranh tung tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ an hình sự. 1H Tiểu kết chương 2.

139 Chương 3 YEU CAU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHAT LƯỢNG HOAT ĐỘNG TRANH TUNG TẠI PHIÊN TOA XÉT XỬ SƠ THAM VỤ AN HINH SỰ. Yên cầu đối với việc nâng cao chất lượng hoạt động tranh tung tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 140 3. Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tranh tung tại phiên tòa sét xử sơ thẩm vụ án hình sự. 145 Tiểu kết chương 3.

169 KET LUẬN 170 DANH MUC TAILIEU THAM KHAO DANH MUC CAC CONG TRINH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CONG BO PHU LUC PHAN MỜ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn dé tài ‘était là giai đoạn trung tâm của TTHS, tắt cả các hoạt động tổ tung trước đó đền nhằm tao cơ sở cho viếc có thể đưa vu án ra xét xử. Trong đó, XXSTVAHS có ý nghĩa đặc biết quan trong, đây 18 giai đoạn Tòa án cấp sơ thấm tiên hành giãi quyết, xử lí vụ án lẫn thứ nhất bang cách ra bản an và các quyết định tổ tụng cần thiết khác. Hoạt đông xét xử la thể hiện tập trùng cao độ nhất của quyền tư pháp trong hệ thống pháp quyền.

Thông qua bản án va các quyết định, Téa án sẽ ác định bi cáo có phạm tội hay không, nêu phạm tôi thi pham tôi gì, có áp dụng hình phạt đối với bị cáo hay không, áp dụng loai hình phạt nào, mức hình phạt ra sao. và những vấn để khác như xử ly vật ching, vấn để béi thường hoặc trong trường hợp bi cáo không có tội thì Tòa an có thẩm. quyền ra bản án tuyên bị cáo khống có tối và phải ra quyết định trả tự do ngay cho bị cáo (mặc di bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật và sau đó vấn có. thể bị kháng cáo, kháng nghị).

Như vậy chỉ có Tòa án mới có quyển xét xử, tuyên một người là có tội và quyết định hình phạt đổi với họ. én thời điểm hiện tai, tranh tụng không còn là vẫn để mới trong khoa học uật TTHS nhưng lại là vẫn để gây nhiều tranh cối và còn nhiều cách hiểu khác nhau. Thực tiễn thi hành BLTTHS năm 2003 đã bộc lộ những vướng mắc, bat cập bởi còn nhiêu nội dung chưa được cụ thé hóa trong Bộ luật dẫn đến thiếu hành lang pháp lý cho nhiều hoạt động tổ tụng, Tòa án lả cơ quan duy nhất có thấm quyền xét xử, ra bản án tuyên một người 1a có tội và áp dung hình phạt đối với người dé. Tuy nhiên, việc tổ chức phiền tòa theo tinh thân cải cách từ pháp lại chưa thực sự toàn diền, hoạt động tranh tụng tại phiên tòa còn mờ nhat.

Thực tẾ cho thấy, giữa KSV và người bao chữa gản như không có tranh tung, HDX dành nhiều thời gian cho việc xét hỏi bị cáo và các chủ thể tham gia tổ tụng khác để tìm ra sự thật khách quan của vụ án (hay đúng hơn là tìm căn cử để có thể khẳng định bị cáo có tội). Hiện có nhiều ý kiến cho Toa án đang thực hiện thay chức năng buộc tội của VKS, trong khi lế ra Téa án phải đóng vai trở là trong tai, phải thật vô tu, khách quan trong quá trình xét xử: Điều nay ảnh hưởng, không nhỏ đến niém tin của người dân vao các cơ quan tiến hành tô tụng vả tạo a một quan niệm có tính phổ biến mắc nhién cho rằng, một người khi bi Téa án đưa ra xét xử là sẽ đương nhiên bị kế ti Trước đòi hỏi của thực tién cũng như yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp, BLTTHS năm 2015 ra đời đã có nhiêu sửa đổi, bổ sung thể hiện sự đổi mới vẻ Kd thuật lép pháp, tư duy lâp pháp cũng như quan điểm chỉ đạo của Bang về công cuộc đâu tranh phòng chẳng tội phạm. Một trong những điểm mới rat đáng ghi nhân của BLTTHS năm 2015 đó là quy định về thủ tục tranh tung tại phiên tòa ma rổ nét nhất là tại phiên tòa XXSTVAHS. Trước đây, BLTTHS nim 2003 quy định vẻ thủ tục xét hôi và tranh luận tại phiên tòa, BLTTHS năm 2015 đã gop hai thủ tục nay Lam một và đổi tên than thủ tục tranh tung tại phiên tòa ‘va bổ sung nhiêu quy định nhằm bảo dim chất lượng tranh tung tại các phiên tòa xét xử, lầy kết quả tranh tụng tại phiên tòa làm căn cứ quan trọng để phán quyết ‘ban án, coi đây lá khâu đột phá để năng cao chất lượng hoạt động tư pháp.

Bộ luật Tổ tụng hình sự năm 2015 vé cơ bản đã tạo cơ sở pháp lý cho các chủ thé thực hiện các hoạt động tranh tung tại phiên tòa XXSTVAHS nhưng vẫn côn bộc 1ô những điểm bat hợp lý như. tại phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa lả người điều khiển tranh tụng nhưng lại chủ động xét hỏi trước, nhiễu trường hợp xét xử vắng. rất người tham gia tổ tung nhưng chưa có căn cử cu thể. Có thể thấy khoa học luật TTHS ngày cảng phát triển cả về chất va lượng, trên cơ sỡ nên ting là các học thuyết, các quan điểm, ý kiến đánh giá của các chuyên gia Đây chính là cơ sở lý luận, lá tiên để cho các nhà khơa học thực hiện các công trình nghiên cứu của mình.

Tuy nhiên, trước sự vận động vả biển đổi không ngừng của thé giới tự nhiên, việc nhận thức của con người về một van đẻ. khoa học nao đó cũng có sự thay đổi nhất định qua các thời kì. Quan điểm khoa ‘hoc mới hình thành sau cỏ thể tiến bô hơn thậm chí phủ nhận quan điểm xuất in ổ thi kì rước, đời hồi cơ người phải nn thức được và Không ngìng tim tòi nghiên cứu để có thể ém chứng. Tri thức về TTHS cũng không nằm ngoài quy luật này, do đó các công trình nghiên cửu cén đảm bảo có tính mới.

Thực tiễn giải quyết VAHS cũng vậy, tương ứng với từng giai đoạn phát triển, từng. thời ki, việc thé chế hóa đường lối, chính sách của Đảng cũng như công tác lập pháp có ảnh hưởng rất lớn dén việc giải quyết vụ án, các tiêu chí đánh giá hoạt động thực tiễn nay cũng có sự thay đổi, số liệu khảo sát thực tiễn cũng biến đổi qua từng năm đòi hỏi phải có những đánh gia, tổng hợp kịp thời. Dưới góc đô nghiên cứu, trong khoa học TTHS mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về tranh tụng nhưng chưa có công trình nao nghiên cứu một cách. chuyên sâu, toán điên về hoạt động tranh tung tại phiên tòa XXSTVAHS.