Luận án Thạc sĩ: Giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự - Trần Văn Tin

BO GIÁO DỤC VA DAO TẠO - BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Trần Văn Tin GIỚI HAN XÉT XU TRONG TO TUNG HÌNH SU Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình su Mã số: 5.14 LUẬN ÁN THAC SỸ LUẬT HOC Người hướng dẫn: PTS. Trần Văn Độ In VỜNG oH LUẤT HÀ NỘI Th UVIỆN GIAG viet - LA 96 _ Hà Nội - 1997- ¬. Mạc lục [rang Phan mo đầu c3 Chương 1: Những vấn đề chung về giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự. 8 11 ~ Khái niệm giới hạn xét xử 8 1.1 5 Khái niệm chung về giới hạn xét xử 8 1.2 Khái niệm về giới han xét xử tròng tố tụng hình sự 13 1.3 Các loại giới hạn xét xử trong tố tụng bình sự L6 1.4 Vai trò và ý nghĩa của giới hạn xét xử trong t6 tụng hình sự L§ 1.2 Các căn cứ xác định giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự 19 1.1 Can cứ vào sự phan định các chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự 20 Led " Căn cứ vào các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình su 21 1.3 „ Căn cứ vào nội dung của quyết định truy tố.4 Căn cứ vào yêu cầu khỏi tố vụ án hình sự của người bi hại 23 1.5 Căn cứ vào kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm.6 Căn cứ vào kháng nghị giám đốc thẩm.7 Căn cứ vào kháng nghị tái thẩm.

26 Chương 2: Giới hạn xét xử sơ thẩm.1 Các qui định của pháp luật vẻ giới hạn xét xử sơ thấm trước khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự. 27 Bode « Qui định của Bộ luật tố tụng hình su về giới han xét xử sơ thấm. 32 t2 t2 _— Giới hạn xét xử sơ thẩm theo qui định của Bộ luật tố tụng hình sự. lào) t9 i) Các quan điểm khác nhau về giới hạn xét xử sơ thẩm i) I`) G2 Thực tiễn áp dụng các qui định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử sơ thẩm và những kiến nghị.

45 Chương 3 : Giới hạn xét xử phúc thấm, giám đốc thẩm, tái thẩm hình sự. 58 Giới hạn xét xử phúc thẩm. 58 Các qui định của pháp luật về giới hạn xét xử phúc thẩm trước khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự. 58 2 pu i) Giới hạn xét xử phúc thẩm theo qui định của Bộ luật tố tụng hình sự.

65 ee) ` Giới hạn xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm. 75 Các qui định của pháp luật về giới han xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm trước khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự 75 cày; Giới hạn xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm theo qui định của Bộ luật tố tụng hình sự 80 Thục tiễn áp dụng các qui định của Bộ luật tố tụng hình sự về phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm và những kiến nghị 85 Thực tiễn và những vướng mắc. WwW WD W¬w 85 Một số kiến nghị về hoàn thiện các qui định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm. Phân kết luận.

Danh mục các tài liệu tham khảo. PHẦN MỞ ĐẦU 1- Tính cap thiết và tình hình nghiên cứu của đề tài. Trong tố tụng hình sự, giới hạn xét xử là một chế định quan trọng liên quan đến nhiêu chế định khác của tố tụng hình sự. Việc xác định, nhân thức và áp dung đúng dan các qui định về chế định này giúp cho cơ quan tiến hành tố tụng nhận thức đầy đủ và rõ ràng hơn chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của mình trong việc xét xử các vụ án hình sự, khắc phục được tình trạng "lấn sân" hoặc "bỏ trống sân" giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Điều đó sẽ góp phần thiết thực vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động xét xử của các cấp Toa án, tăng cường pháp chế XHCN, kip thời bảo vệ các quyền và lợi ích của Nhà nước, xã hội và của công dân, đấu tranh phòng và chống có hiệu quả tội phạm. ở nước ta chế định về giới hạn xét xử các vụ án hình sự được ra đồi, phát triển và ngày càng hoàn thiện cùng với sự ra đời, phát triển và hoàn thiện của hệ thong pháp luật của nước ta nói chung và pháp luật tố tung hình sự nói riêng. Việc ban hành Bộ luật tố tụng hình sự đầu tiên của nước ta đánh đấu một bước phát triển mới của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam trong đó có chế định về giới hạn xét xử. Sau gần 10 năm áp dụng trong thực tiền các qui định của Bộ luật tế tụng hình sự nói chung va các qui định về giới hạn xét xử nói riêng, bên cạnh những kết quả đã đạt được, cũng còn nhiều vấn đề vướng mắc làm ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng trong quia trình giải quyết các vụ án hình sự, khong đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng và chống tội phạm, yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền và quá trình dân chủ hoá mọi mặt đời sống xã hội.

Ở nước ta hiện nay. Vì vậy việc tiếp tục nghiên cứu pháp luật thực định và thực tiên dp dụng chúng nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trên cơ sở đó hoàn thiện các qui định pháp luật tố tụng hình sự là một vấn đề cấp bách của khoa học pháp lý, là một trong những nội dung quan trọng của công cuộc cải cách tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIH của Dang Cộng san Việt Nam đã nhãn mạnh cần phải “Tiếp tục xây dung và hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật làm cơ sở cho tổ chức và hoạt động của hệ thống các co quan tư pháp, bảo dam cho mọi vi phạm pháp luật đều bị xử lý. Củng cố, kiện toàn bộ máy các cơ quan tư pháp.

Phân định lại thẩm quyền xét xử của Toà án nhân dan".132) Thực hiện chủ trương nói trên của Đảng ta, hiện nay ở nước ta đang tiến hành dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiên hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự trong đó có các qui định về giới hạn xét xử của các cấp Toà án. Vấn đề giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự có nội dung réng và phức tạp nhưng chưa được khoa học luật tố tụng hình sự nước ta quan tâm nghiên cứu đầy du, Trong sách báo pháp lý mới chỉ có một số bài viết về vấn đề này, nhưng mới chi dé cập đến một số khía cạnh nhất định mà chưa di sầu vào các nội dung cụ thể của nó. Cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự. Trong thục tiền xét xử các vụ án hình sự có nhiều vướng mắc và nhận thức không chính xác, đầy đủ về giới hạn xét xử của từng cấp Toà án, cần dược nghiên cứu làm sáng tỏ để tìm ra được giải pháp khắc phục nhằm hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử của các cấp Toà án.

Tất cả những lý do nêu trên giải thích cho tính cấp thiết của đề tài mà chúng tôi lựa chọn nghiên cứu. pham vi và nhiêm vu nghiên cứu Trên cơ so các qui định của pháp luật nước ta trước khi ban hành Bo luật to tụng hình sự và qui định của pháp luật t6 tụng hình sự hiện hành về giới hạn xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thâm các vụ án hình sự và thực tiễn áp dụng chế định nay trong hoạt động xét xử trong những năm gần đây, tác giả đặt ra cho mình mục đích nghiên cứu toàn diện, hệ thống về giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự, tìm ra những vướng mic trong việc áp dụng pháp luật. Trên cơ sở đó, dé xuất những kiến nghị cần thiết về việc sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện các qui định của pháp Juat to tụng hình sự về giới hạn xết xử của các cấp Toà án. Giới hạn xét xử là một chế định có nội dung rộng và phức tạp liên quan đến nhiều chế định khác của tố tụng hình sự và được thể hiện ở tất cả các giai đoạn xét xử với những mức độ khác nhau.

Bởi vậy trong phạm vi của một luận án cao học không thể xem xét và giải quyết hết mọi vấn đề mà chi dùng lại ở phạm vi nghiên cứu một số vấn dé cơ bản nhất về giới hạn xét xử, các căn cứ xác định giới hạn xét xử và các loại giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự. Với mục đích và phạm vi nghiên cứu trên, tác giả tập trung vào việc giải quyết các nhiệm vụ sau đây: - Nghiên cứu bản chất pháp lý, vai trò và ý nghĩa của chế định giới hạn xét xử trong tố tụng hình su. - Lam sáng tỏ các căn cứ xác định giới hạn xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm của các vụ án hình sự. Trên cơ sở đó đưa ra khái miệm về giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự.

| - Phân tích các qui định của pháp luật trước đây và Bộ luật tô tụng hình sự về giới hạn xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm. - Phân tích vướng mắc trong thực tiễn áp dung các qui định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử các vụ án hình sự. Trên cơ sở đó dé xuất một số kiến nghị nhằm khắc phục các vướng mặc và hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự của nước ta về chế định này. 4- Phương pháp nghiên cứu Việc nghiên cứu dé tài nay được tiến hành trên cơ sơ phương pháp luận Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền, về cải cách hệ thống tư pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu, tac giả còn sử dụng các phương pháp khác như: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp lịch sử, phương pháp hệ thống. Việc nghiên cứu đề tài còn dựa vào thực tiễn xét xử các vụ án hình sự của các cấp Toa án ở nước ta trong những năm gần đây, có tham khảo ý kiến của một số nhà khoa học và cán bộ thực tiền.