Luận án Tiến sĩ Luật học: Đấu tranh phòng chống tội buôn lậu, vận chuyển trái phép

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYÊN ĐỨC BÌNH DAU TRANH PHONG, CHONG TỘI BUON LAU HOAC VAN CHUYEN TRAI PHEP HANG HOA, TIEN TE QUA BIEN BIỚI Chuyên ngành : Luật hình sự, luật to tung hình su và tội phạm học Mã số : 5.14 | TPƯỜNG Aor} % , ÊmM mvá& c =| ¡ HỮ VIÊN GIAG VIÊN| LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dân khoa học: 1, TS. Uông Chu Luu 2. Trần Đình Nhã HÀ NỘI - 2000 LỜI CAM ĐOAN lôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết qua nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIÁ LUẬN ÁN 2 ¿(4/đ⁄/ Ube.= as Nguyễn Đức Binh NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. ANQG : An ninh quốc gia : Bộ luật hình sự 9ae BLHS CHND : Cộng hòa nhân dân Nxb : Nhà xuất bản XHCN : Xã hội chủ nghĩa MUC LUC Trang Mo dau Chuong 1: TINH HINH, NGUYEN NHAN, DIEU KIEN CUA TOI BUON LAU HOAC VAN CHUYEN TRAI PHEP HANG HOA, TIEN TE QUA BIEN GIGI I. Thực trạng tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hang hóa, tiền tệ qua biên giới | 2. Nguyên nhân, điều kiện của tội buôn lậu hoặc vận chuyển 28 trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới | 3.

Dự báo tình hình tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép 44 hàng hóa, tiền tệ qua biên giới trong những năm tới Chương 2: TỘI BUÔN LẬU HOẶC VẬN CHUYỂN TRÁI SS PHÉP HÀNG HÓA, TIỀN TỆ QUA BIÊN GIỚI TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NO Khái quát lịch sử phát triển của pháp luật hình sự Việt ae Nam về tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiên tệ qua biên giới trước khi có Bộ luật hình sự 2. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý hình sự đặc trưng của 63 tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới Khái niệm tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng 63 hóa, tiền tệ qua biên giới Các dấu hiếu pháp lý hình sự đặc trưng của tội buôn lậu 72 hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới trong Bộ luật hình sự hiện hành Đường lối xử lý hình sự tội buôn lậu hoặc vận chuyển 90 trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới Chương 3: CÁC BIEN PHAP ĐẤU TRANH PHONG, CHONG 107 TOI BUON LAU HOẶC VẬN CHUYỂN TRÁI PHÉP HÀNG HÓA, TIỀN TỆ QUA BIÊN GIỚI ta Những quan điểm cơ bản của Dang và Nhà nước ta về 107 phòng, chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới tà) iv Tăng cường cơ sở pháp lý cho hoạt động đấu tranh phòng, 111 chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới Các biện pháp về xây dựng và thi hành pháp luật 11] Tăng cường hoạt động của các cơ quan quản lý và các cơ 125 quan bảo vệ pháp luật Một số biện pháp khác trong đấu tranh phòng, chống tội 148 buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới Các biện pháp về tổ chức, cán bộ 148 Các biện pháp về kinh tế - xã hội 1E Các biện pháp về cơ chế quản lý: 154 Tăng cường hợp tác quốc tế 157 Kết luận 163 Danh muc tài liệu tham khảo 168 Phụ lục lộ MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết cua đề tài Từ sau Dai hội VI của Đảng, đất nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại với nhiều nước trên thế giới. Sự vận hành của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN đã và đang đem lại sự chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực.

Đời sống kinh tế, chính tri, xã hội đã có nhiều khởi sắc với những biến đổi quan trọng. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi cơ chế, bên cạnh những mặt tích cực, nền kinh tế thị trường cũng đã làm nảy sinh nhiều vấn đề tiêu cực, trong đó có tình hình buôn lậu. Buôn lậu được xác định là một trong các loại tội phạm nguy hiểm, không chỉ làm thiệt hại đến nền kinh tế đất nước, mà còn thực sự đe dọa phá vỡ chính sách kinh tế, xã hội, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, gây ra những hậu quả nặng nề về mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Thậm chí buôn lậu còn tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan tình báo nước ngoài lợi dụng tiến hành các hoạt động mua chuộc, thu thập tình báo, phá hoại công cuộc đổi mới của đất nước.

Trong những năm qua, Dang và Nhà nước ta đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng về công tác đấu tranh chống buôn lậu. Các cấp, các ngành đều tích cực tham gia đấu tranh, bài trừ tệ nạn buôn lậu. Đấu tranh chống buôn lậu đã trở thành vấn đề mang tính thời sự. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4, Ban chấp hành Trung ương Dang (khóa VIII) đã nhấn mạnh: "Tang cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, phát huy vai trò của nhân dân để tiến hành có hiệu quả những biện pháp chống buôn lậu trên các tuyến biên giới, vùng biển, và thị trường nội địa.

Ngăn chặn và xử lý nghiêm mọi hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và tiếp tay, bao che cho bọn buôn lậu”. Trong kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa IX, nhiều đại biểu Quốc hội cũng đã khẳng định, buôn lậu ở nước ta phải được coi là "quốc nạn” là ke thù "nội xâm", là một trong những nguy cơ, thách thức cản trở quá trình đổi mới của đất nước. Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài đấu tranh phòng, chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới ở Việt Nam hiện nay mang tính cấp thiết không những về lý luận mà còn là doi hỏi thực tiễn nhằm góp phần nâng cao hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới hiện nay và sắp tới ở nước ta. Tình hình nghiên cứu Trong thời gian qua, một số tác giả đã có các công trình, bài viết nghiên cứu về buôn lậu như: TS Lê Thanh Bình có cuốn sách Chống buôn lậu và gian lận thương mại (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998); Đề tài KX 04-14: Tội phạm ở Việt Nam, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp của Tổng cục Cảnh sát nhân dân, Bộ Nội vụ cũng đã đề cập đến tội buôn lậu (Nxb Công an nhân dân, 1994); Tổng cục Hải quan cho in cuốn sách Chống buôn lậu qua biên giới (Tổng cục Hai quan, Hà Nội, 1996); một số bài viết của các tác giả về đề tài chống buôn lậu cũng được đăng trên báo Pháp luật, Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Viện Kiểm sát nhân dân.

Tuy nhiên, các tác giả nói trên chỉ đề cập đến một số khía cạnh của công tác đấu tranh chống buôn lậu, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện, đánh giá hết tình hình, nguyên nhân và điều kiện của tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới cũng như các giải pháp phòng ngừa và ngăn chặn loại tội phạm này. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu của luận án * Mục dich Mục đích của luận án là trên cơ sở nghiên cứu một cách có hệ thống thực trạng buôn lậu, thực tiễn đấu tranh phòng chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới và để đề ra các giải pháp hữu hiệu cho cuộc đấu tranh, hạn chế và từng bước đẩy lùi tệ nạn buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới. * Nhiệm vụ Để đạt được mục đích trên, tác giả luận án đã đưa ra và giải quyết các nhiệm vụ sau: - Phân tích, làm rõ thực trạng và nguyên nhân của tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới ở Việt Nam hiện nay. - Lam rõ các dấu hiệu pháp lý hình sự của tội buôn lậu hoặc van chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới trong luật hình sự Việt Nam; thực tiễn áp dụng Điều 97 của BLHS trong đấu tranh phòng chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới.

- Đề xuất các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới ở Việt Nam hiện nay. * Đối tương nghiên cứu Luận án nghiên cứu tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới, các giải pháp đấu tranh phòng chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới. * Pham vi nghiên cứu Luận án được làm sáng to ở hai khía cạnh: Khia cạnh tội phạm hoc và pháp lý hình sự. Đó chính là giới hạn nghiên cứu của luận án; về thời gian, luận án lấy mốc thời gian từ năm 1990 cho đến nay.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận của luận án là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng ta về xây dựng Nhà nước và pháp luật, về phát triển nền kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN ở nước ta; những thành tựu của các khoa học: triết học, tội phạm học, luật hình sự. Luận án được trình bày dựa trên cơ sở nghiên cứu các Chi thị, Nghị quyết cua Dang, các văn ban pháp luật cua Nhà nước, các van bản hướng dan áp dụng pháp luật về chống buôn lậu, các tổng kết công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu; các văn bản, quyết định hình sự về tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới. Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận án đặc biệt coi trọng các phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, so sánh pháp luật, dự báo để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nghiệm thực tiễn ở trong và ngoài nước. Những đóng góp mới của luận án Đây là luận án tiến sĩ đầu tiên trong khoa học pháp lý Việt Nam nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống vấn đề đấu tranh phòng, chống tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới.

Trên cơ sở đó, tác giả luận án đã kiến nghị các giải pháp hữu hiệu cho cuộc đấu tranh này. Trong luận án này, lần đầu tiên: |.