Luận án vai trò pháp luật trong bảo vệ nhân quyền và an ninh quốc gia - Nguyên Quang Thiện

NGUYÊN QUANG THIỆN Val TRÒ Của PHAP LuậT TRONG CuỘC DAU TRANH CHONG LỢI DUNG NH@N QUYEN BAO VỆ 8N NINH QUOC GId Ở NƯỚC T8 HIỆN NãY CHUYEN NGÀNH: LÝ LUẬN NHÀ NUỚC-PHÁP QUYỀN MÃ SỐ: 50501 LUAN AN PHO TIEN SI KHOA HOC LUAT HOC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC: GS. HOANG VAN HAO THU WIEN Vist “ HA N lị [PHONG Gv 4 #2 | HA NỘI 1996 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đáy là công trình nghiền + 2 va at 2 a’ oA a", ? ^ cứu của riêng tôi. Các sé Hệu, Két qua nêu trong luan án là trung thực va chưa tung được công bố trong bát kỳ công trình nào khác. s (h— NGUYÊN QUANG THIỆN MỤC LỤC Trang Mo dau Chuong 1: NHAN QUYEN VA DAU TRANH CHONG LỢI DUNG NHÂN QUYỀN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY ; | 1.1] Nhân quyển và đặc điểm của sự phát triển nhân quyển trong lịch sử CN 1.2 Hoạt động lợi dụng nhân quyền ở Việt Nam 21 1.3 Tính tất yếu khách quan của cuộc đấu tranh chéng lợi dụng nhân quyền bảo vệ an ninh quốc gia ở nước ta hiện nay 2Ð Chương 2: THỤC TRẠNG PHÁP LUẬT TRONG CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ NHÂN QUYEN VÀ CHONG LỢI DỤNG NHÂN QUYỀN 2.1 VỊ trí, vai trò của pháp luật trong cuộc đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền bảo vệ an ninh quốc gia 49 2.2 Thực trạng tình hình pháp luật thực hiện và bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở nước ta Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI, HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TRONG CUOC ĐẤU TRANH BAO VỆ NHÂN QUYEN VÀ CHONG LỢI DỤNG NIIAN QUYỀN rs ' 3.1 Phương hướng cơ bản đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong cuộc đấu tranh bảo vệ nhân quyền và chống lợi dụng nhân quyền 88 3.2 Đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong cuộc đấu tranh bảo vệ nhân quyền và chống lợi dụng nhân quyền - Những giải pháp cơ bản | 100 KẾT LUẬN 14] DANH MỤC TÀI LIỆU THA M KHẢO 144 MỞ ĐẦU 1.

Tinh cap thiết của dé tài Dai hội lần thứ VỊ của Dang đã xác định con người là trung tâm của mọi chính xách phát triển Kinh tế - xã hội, Chiến lược con người đòi hỏi việc nghiên cứu về nhân quyền, thực hiện, bao vệ nhân quyền và chống lợi dụng nhân quyền nhu một bộ phận thuộc nhân tố con người, với tính cách vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế -xã hội và ổn định xã hội. Trong sự nghiệp tiếp tục đổi mới toàn diện đất nước xây dựng nhà nước pháp quyền, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, nhân quyền và cuộc đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền đã thu hút sự quan tâm, chú ý của cả cộng đồng, của Đảng và nhà nước, của các nhà khoa học và trở thành một vấn dé bức atic, cần được tháo gỡ bằng nhiều giải pháp khác nhau, trong đó có giải pháp đối mới và hoàn thiện pháp luật. Hiện nay, nhân quyền là một vấn dé nóng bong, không chỉ có tính chất thời sự z chính trị nà còn là cuộc đấu tranh giai cấp trên bình diện tư tưởng. Tính chất gay gắt, nóng bỏng của vấn đề nhân quyền còn được nhân lên bởi các thế lực thù địch lợi dụng tấn công vào chủ nghĩa Mác -Lénin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phong trào cộng sản và các nước xã hội chủ nghĩa trong đó có Việt Nam.

Với chính sách "ngoại giao nhân quyén "của Mỹ, các trào lưu tư tưởng tư sản đang tập trung bóp méo, xuyên tac vấn lê nhân quyển ở Việt Nam. Hoạt động lợi dụng nhân quyền xuyên suốt chiến lược liễn biến hoà bình của chủ nghĩa đế quốc đối với ViệL Nam. Trong các: nhân tố bảo lam thực hiện quyền con người và đấu tranh chống lợi dụng quyền con người, pháp a. ual có vị trí, vai trò rất to lớn, nó thể chế hoá quyển con người, là phương tiện để nhà ước quản lý việc thực hiện và bảo vệ quyền con người, là vũ khí sắc bén trong cuộc âu tranh chống lợi dụng quyền con người, là phương tiện thể hiện sự thoả thuận, cam St của quốc Lục g và cộng đồng quốc tể trong VIỆC bao vệ nhân quyền và chống lợi ing nhân.

Thông qua cuộc đấu tranh chống lợi ding nhân quyền cũng chính bảo vệ nhân quyền. Do đó, tăng cường vai trò của pháp luật trong cuộc đấu tranh \O Vệ nhân quyền và chống lợi dụng nhân quyền được đặt'ra như một yêu cầu tất yếu lách quan và cũng qua đó góp mội tiếng nói làm luận cứ cho việc hoạch định đường › chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước. O nước ta hiện này, vấn để thực hiện, bảo vệ nhân quyền và chống lợi du nhân quyền bằng pháp luật chưa dược nghiên cứu mot cách cơ ban và có hệ tho: Nhân thức vẻ bản chat, vai rò của pháp luật trong lĩnh vực này chưa day du, c phiên điện, chưa hình thành rõ nét các quan điểm, nguyên tắc cơ bản về lĩnh vực n để chỉ đạo quá trình xây dựng pháp luật. Chính vì vay, pháp luật hiện hành còn thị: nhiều luật, nhiều văn bản cần bổ sung, sửa đổi, pháp luật chưa hoàn chỉnh, chưa thu.

tiện cho việc thực hiện và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, cũng như phục ` đắc lực cho cuộc đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền ở nước ta. Từ tình hình trên cho thấy nhiên cứu "Vai trò của pháp luật trong cuộc dc tranh chống lạt dung nhân quyền Đảo vệ an ninh quốc gia ởviước ta hiện nay" là vic làm cấp bách và cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu của đề tài Tiên thế giới, quyền con người được nhiều ngành khoa học nghiên cứu, tron; đó có luật học. Các nước xã hội chủ nghĩa trước đây đã có sự hợp tác nghiên cứu d tài "chỉ nghĩa xã hội và nhân quyển".

Nam1989, tại Học viện Nguyễn Ái Quốc đã t¿ chức hai cuộc hội thao trong khuôn khổ của dé tài này và xuất bản cuốn chuyên khác "Chủ nghĩa xã hội và nhân quyền" năm 1990. G Việt nam, từ sau đại hội VI, trên các tạp chí, sách, báo có nhiều bài viết vẻ vấn để nhân quyền, nhân quyền với pháp luật và một số công trình nghiên cứu về vấn để này như Tập chuyên khảo "Quyển con người, quyên công dan" gồm hai tập của Trung lâm nghiên cứu quyền con người thuộc đề tài KX07-16, "Quyển con người trong thế giới hiện đại" (Phạm Khiêm Ích va Hoàng Van Hảo chủ biên, Viện thông lin khoa học xuất ban năm 1995), "Để bdo điển quyển con người cần đổi mới nhận thức.con người"(Phạm Ngoc Quang, Tap chí Nhà nước va Pháp luật 1/1989) "Khoa học pháp lý Việt nam trước yêu câu của sự nghiệp đổi mới" (Đào Tri Úc Tạp chí Nhà nước và Pháp luật 1.1989), "Vấn dé quyền con người và sự thực hiện Ở Việt nam" (Nguyên Ngọc Minh, Tạp chí nhà nước và pháp luật số 2/1989), "Quan HIệm về quyển cơn người trong đổi mới và hoàn thiện hệ thống Pháp luật ở nước ta" (Trần Ngọc Đường, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật s61/1991), "Ouvén con neuot 2 _ .r (Hoàng dán” > Any Hao Văn Ja và> Chu Thành, > a chí⁄ Cong Tạp (CA 2 số^ 5/1993), sản re M7 22 "Van dé nhân quyển và bảo đảm nhan quyền trong sự nghiệp đổi mới đất nước" (Chu Hone Thanh, Tap chí công an nhân dân số 9-1994 ), "chồng lợi dụng nhân quyền trong lĩnh vực diéu tra, xử lý một số tội xâm phạm an nình quốc gia trong tình hình mới - thực trạng và giải pháp” (Cục an ninh điều tra, năm 996), Những công trình và những bài viết đã dé cập đến nhiều khía cạnh khác nhau về vấn dé quyền con người, quyền công dân. Những tìm tdi sáng tạo đó đã là những bước tiến quan trọng trong lý luận về vấn đề này. Tuy nhiên, ở nước ta, đến nay vẫn chưa có những công trình nghiên cứu trực tiếp và có hệ thống về "Vai trò của pháp luật trong cuộc đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền bảo vệ An nình quốc gia ở nước ta hiện nay".

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Từ góc độ luật học, luận án nghiên cứu làm rõ vai trò của Pháp luật trong cuộc đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền bảo vệ an ninh quốc gia. Trong đó hoạt động lợi dụng nhân quyền xuyên suốt chiến lược diễn biến hoà bình của chủ nghĩa đế quốc đối với Việt nam. Trước yêu cầu của công cuộc đổi mới cần tăng cường hiệu lực quản lý của nhà nước, dân chủ hoá xã hội, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, luận án kiến nghị những phương hướng, giải pháp: cơ bản đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền ở ước ta hiện nay. | | Với mục đích đó luận án có nhiệm vụ: Một là, khái quát tình hình chung về nhân quyền và cuộc đấu tranh chống lợi ung nhân quyền.: Hai là, phân tích vị trí, vai trò của pháp luật trong cuộc đấu tranh chống hoạt ›ng lợi dụng nhân quyền bảo vệ a ninh quốc gia.

Ba là, xây dựng hệ thống các quan điểm cơ bản về định hướng và giải pháp đổi Si, hoan thiện pháp luật trong lĩnh vực này. Pham vị nghiên cứu của luận án Pháp luật và nhân quyền là những vấn dé rộng lớn và phức tạp. Trong kh khổ một luận án khoa học, tác giả tập trung nghiên cứu vai trò của pháp luật tị việc thực hiện, bảo vệ nhân quyền và đấu tranh chống các thế lực thù dịch lợi d nhân quyền ở nước ta hiện nay. Để cập đến một số phương hướng cơ bản về mã luận nhằm nâng cao vai trò của Pháp luật trong lĩnh vực này.

Dưới góc độ nhà n pháp quyền, tác giả giới hạn việc nghiên cứu ở mức độ tìm ra một số giải pháp cơ | về mat pháp luật trong cuộc đấu tranh bảo vệ nhân quyền và chống lợi dụng ni quyền. Đóng góp mói về mặt khoa hoc của luận án - Là công trình đầu tiên trực tiếp nghiên cứu một cách có hệ thống về “vai | của pháp luật trong cuộc đâu tranh chống lợi dụng nhân quyền bảo vệ an ninh qi gia” - Lần đầu tiên phân tích khái niệm và đặc trưng của hoạt động lợi dụng nh quyền, đánh giá khái quát thực trạng tình hình hoạt động lợi dụng nhân quyền Của c thé lực thù địch và thực trạng đấu tranh chống lợi dụng nhân quyền ở nước ta hi nay. - Luận án di sâu, làm rõ những đặc trưng cơ bản của pháp luật và thực trại .