Hoàn thiện pháp luật quản trị công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam - Luận án Tiến sĩ Luật học

11:35, 16/01/2023 Documents Downloader ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT CHÂU QUỐC AN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN TRỊ CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC TP. Hồ Chí Minh năm 2022 https://documents-downloader.dev/document 1/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT CHÂU QUỐC AN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN TRỊ CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số chuyên ngành: 62.07 Giảng viên hướng dẫn : PGS.

TS Phạm Duy Nghĩa PGS. TS Nguyễn Ngọc Điện Phản biện độc lập 1: PGS.TS Vũ Thị Lan Anh Phản biện độc lập 2: PGS.TS Dư Ngọc Bích TP. Hồ Chí Minh năm 2022 https://documents-downloader.dev/document 2/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và thông tin nêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, chính xác và đã được cơ quan có thẩm quyền công bố hoặc cho phép công bố.

Các dữ liệu, luận điểm được trích dẫn đầy đủ, nếu không thuộc ý tưởng hoặc kết quả tổng hợp của chính bản thân tôi. Những kết luận khoa học trong luận án là mới và chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Tác giả Châu Quốc An https://documents-downloader.dev/document 3/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader MỤC LỤC Bảng danh mục các từ viết tắt. trang i Danh mục biểu đồ trong luận án.

trang iii Lời mở đầu. Tính cấp thiết của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài. Điểm mới của Luận án. Kết cấu của luận án. 8 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Tình hình nghiên cứu .1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài .2 Các công trình nghiên cứu trong nước .3 Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu .1 Học thuyết về chi phí giao dịch .2 Học thuyết về các bên có quyền lợi liên quan .3 Học thuyết đại diện .4 Học thuyết về các quyền sở hữu .5 Học thuyết bất cân xứng về thông tin. Phương pháp nghiên cứu. 31 https://documents-downloader.dev/document 4/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader Tiểu kết chương 1.

33 Chương 2: KHÁI LUẬN VỀ PHÁP LUẬT QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG .1 Khái niệm về công ty đại chúng (công ty cổ phần đại chúng) .2 Khái niệm về quản trị công ty và pháp luật quản trị công ty đại chúng tr.3 Vai trò của pháp luật quản trị công ty đại chúng .4 Những yêu cầu cốt lõi trong điều chỉnh pháp luật quản trị công ty đại chúng .5 Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật quản trị công ty đại chúng .1 Cơ chế quản lý kinh tế .2 Mức độ phát triển của thị trường chứng khoán, cấu trúc vốn của công ty và thành phần sở hữu .3 Cơ cấu sở hữu và kiểm soát trong công ty đại chúng.5 Truyền thống pháp lý .6 Các yếu tố chính trị và cách thức tổ chức quyền lực nhà nước .7 Yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế. 88 Tiểu kết chương 2. 89 CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG TRONG BỐI CẢNH CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY .1 Bối cảnh xây dựng pháp luật QTCTĐC Việt Nam và tác động của nó lên hoạt động xây dựng pháp luật QTCTĐC .1 Các yếu tố kinh tế đặc trưng của Việt Nam .93 https://documents-downloader.dev/document 5/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader 3.2 Yếu tố chính trị và tư duy tổ chức quyền lực ở Việt Nam.3 Các yếu tố văn hóa kinh doanh Việt Nam .4 Truyền thống pháp lý Việt Nam .5 Cơ cấu sở hữu và thành phần sở hữu trong các công ty đại chúng ở Việt Nam .6 Hội nhập và thực thi các cam kết quốc tế. Đánh giá chung sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng đối với việc xây dựng pháp luật QTCTĐC .3 Các khuyến nghị về mô hình QTCTĐC và phương cách tiếp cận trong việc hoàn thiện pháp luật QTCTĐC .121 Tiểu kết chương 3.

130 Chương 4: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN .1 Tổng quan về pháp luật QTCTĐC và những điểm tiến bộ của pháp luật QTCTĐC. Những hạn chế của pháp luật QTCTĐC hiện hành .1 Những bất cập và vướng mắc của pháp luật về cơ cấu quản trị nội bộ công ty đại chúng .2 Vấn đề bảo vệ lợi ích của các bên có quyền lợi liên quan (stakeholder) và vai trò của ngân hàng chủ nợ, người lao động trong hệ thống QTCTĐC .3 Những hạn chế của pháp luật liên quan đến cơ chế điều chỉnh của thị trường cổ phiếu lên hành vi của người quản lý công ty .4 Kiểm soát giao dịch giữa công ty và người có liên quan .3 Khuyến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật quản trị công ty đại chúng. 163 https://documents-downloader.dev/document 6/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader 4.1 Hoàn thiện các quy định về cơ cấu quản trị nội bộ công ty .2 Xây dựng và ban hành các quy định về cơ chế phối hợp giám sát của ngân hàng chủ nợ và tăng cường bảo vệ quyền lợi chính đáng của ngân hàng chủ nợ .3 Hoàn thiện các quy định hỗ trợ nâng cao vai trò điều chỉnh của thị trường cổ phiếu lên hành vi của người quản lý công ty .4 Hoàn thiện các quy định nâng cao hiệu quả kiểm soát giao dịch giữa công ty và người có liên quan nhằm hạn chế hành vi tư lợi .5 Ban hành các quy định thiết lập cơ chế động viên vai trò giám sát và phản ánh thông tin của người lao động .180 Tiểu kết chương 4 .184 Danh mục tài liệu tham khảo .186 https://documents-downloader.dev/document 7/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader i BẢNG DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Cụm từ viết đầy đủ BKS Ban Kiểm Soát CEO Tổng giám đốc điều hành (Chief Executive Officer) CIEM Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (Central Institute for Economic Management) CĐ Cổ đông CP Cổ phần CPTPP Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans - Pacific Partnership) CTĐC Công ty đại chúng DN Doanh nghiệp ĐHĐCĐ Đại hội đồng cổ đông EVFTA Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên Minh Châu Âu (Free Trade Agreement Between The Socialist Republic of Viet Nam and European Union) FDI Đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (Foreign Direct Investment) FTA Hiệp định tự do thương mại (Free Trade Agreement) GĐ Giám đốc HĐQT Hội đồng quản trị HOSE Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (Ho Chi Minh (HSX) Stock Exchange). HNX Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (Ha Noi Stock Exchange).

IFC Tổ chức Tài chính Quốc tế (International Finance Corporation) https://documents-downloader.dev/document 8/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader ii IFRS Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (International Financial Reporting Standards). IPO Phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng (Initial Public Offering) LDN Luật Doanh nghiệp NYSE Sở giao dịch chứng khoán New York (New York Stock Exchange) NASDAQ Sàn giao dịch báo giá tự động Hiệp Hội nhà Buôn Chứng khoán quốc gia - Hoa Kỳ (National Association of Securities Dealers Automated Quotation System) OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (The Organisation for Economic Co-operation and Development) QTCT Quản trị công ty QTCTĐC Quản trị công ty đại chúng SE Sở giao dịch chứng khoán (Stock Exchange) SEC Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (Securities and Exchange Commission) SSC Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam (State Securities Commission of Viet Nam) SOX Luật Sarbanes - Oxley năm 2002 TGĐ Tổng giám đốc tlđd tài liệu đã dẫn. trang TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh UBKT Ủy ban Kiểm toán WB Ngân hàng Thế giới (World Bank) https://documents-downloader.dev/document 9/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader iii DANH MỤC DANH BIỂU ĐỒ TRONG LUẬN ÁN (Không bao gồm các biểu nằm trong quyển phụ lục) Số biểu đồ Nội dung Số trang Biểu đồ 1 Mối tương quan giữa nguồn gốc pháp lý và cơ 82 cấu sở hữu. Biểu đồ 2 Quy mô vốn hóa thị trường/công ty khu vực Asia 95 năm 2018.

Biểu đồ 3 Tương quan giữa tỷ lệ cổ phần của CĐ dự họp và 126 tỷ lệ nắm giữ CP của 5 CĐ lớn nhất. Biểu đồ 4 Mức độ tuân thủ các quy định pháp luật 134 QTCTĐC trung bình của các công ty niêm yết 2018-2021 Biểu đồ 5 Tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết đạt chuẩn công bố 151 thông tin giai đoạn 2011-2020. https://documents-downloader.dev/document 10/231 11:35, 16/01/2023 Documents Downloader 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986, kinh tế nước ta đã chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Từ đó hàng loạt các văn bản pháp luật được ban hành nhằm tạo ra môi trường pháp lý lành mạnh cho sự vận hành và phát triển của nền kinh tế. Bên cạnh đó, sự chủ động hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế thế giới đã tác động đến nỗ lực hoàn thiện pháp luật doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt là những đột phá về tư duy cải cách hành chính và quản trị công ty (QTCT) đã góp phần giúp khai thông dòng chảy nguồn vốn của xã hội vào hoạt động kinh doanh. Điển hình là số lượng doanh nghiệp (DN) thành lập mới tăng nhanh.

Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng, song song với số lượng lớn DN được thành lập mới thì số lượng DN kinh doanh thua lỗ, tạm ngừng hoạt động kinh doanh hoặc giải thể, phá sản cũng tăng tương ứng với số lượng lớn bất thường. Kết quả thống kê 10 năm gần đây 1 cho thấy số lượng DN tạm ngừng và ngừng hoạt động chiếm khoảng 67,68% DN thành lập mới, trong khi tỷ lệ này ở các nước là khoảng 30%2. Trong đó, số công ty cổ phần đại chúng (sau đây gọi ngắn gọn là công ty đại chúng theo kiểu định danh của Luật Chứng khoán năm 2019) bị ngừng hoạt động là thấp nhất. Bởi vì trong cùng bối cảnh kinh doanh, mô hình quản trị công ty đại chúng (QTCTĐC) có sự kết hợp giám sát rủi ro của thị trường chứng khoán và cơ cấu quản trị nội bộ tốt hơn, giúp công ty kiểm soát rủi tốt hơn, huy động vốn dễ dàng hơn và định hướng phát triển tốt hơn các loại hình DN khác.