Luận án tiến sĩ lịch sử đảng bộ thành phố hà nội lãnh đạo phát triển kinh tế ngo

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ TIỀN DŨNG DANG BO THÀNH PHO HÀ NỘI LÃNH ĐẠO PHÁT TRIEN KINH TE NGOẠI THÀNH TU NĂM 1991 DEN NĂM 2008 Hà Nội, 2016 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ TIỀN DŨNG DANG BỘ THÀNH PHO HÀ NỘI LÃNH ĐẠO PHAT TRIEN KINH TE NGOẠI THÀNH TU NĂM 1991 DEN NĂM 2008 CHUYEN NGANH LICH SỬ DANG CONG SAN VIỆT NAM MA SO: 62225601 NGƯỜI HUONG DAN KHOA HỌC: PGS. TRAN KIM ĐỈNH XAC NHAN NCS DA CHINH SUA THEO QUYET NGHI CUA HỘI DONG DANH GIA LUẬN AN Người hướng dẫn khoa hoc Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiên sĩ PGS. Trần Kim Đỉnh PGS. Ngô Đăng Tri Hà Nội, 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Tên dé tài luận án không trùng với bat cứ nghiên cứu nào đã được công bô. Các tài liệu, sô liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, khách quan và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Lê Tiến Dũng LOI CAM ON Lời đầu tiên xin được tran trong cảm ơn PGS. Tran Kim Dinh, người thay không chỉ hướng dẫn khoa học mà còn luôn động viên, khuyến khích tôi trong quá trình hoàn thành luận án.

Xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nơi tôi đã học tập từ khi còn là sinh viên đại học cho đến khi là học viên cao học và nghiên cứu sinh. Luận án cũng không thê hoàn thành nếu thiếu sự giúp đỡ của các đơn vị: Thư viện Quốc gia Việt Nam, Phòng Lưu trữ Thành ủy Hà Nội, Chi cục Lưu trữ Thành phó Hà Nội, Ban Tuyên giáo các huyện Sóc Son, Đông Anh, Gia Lam, Thanh Trì và quận Nam Từ Liêm đã cung cấp tư liệu, giúp đỡ tôi khi đến liên hệ làm việc và tra cứu tài liệu. Xin được cảm ơn các anh chị đồng nghiệp trong Bộ môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Khoa Lý luận chính trị, trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã chia sẻ công việc và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập. Cuối cùng, xin được tri ân tới gia đình, bè bạn, những người luôn bên cạnh động viên, thấu hiểu và khích lệ để tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ khoa học của mình.

Xin trân trọng cảm on! Tác giả luận án MỤC LỤC MỞ DAU aocsssssssssssssssssssessscsssessssssssssssssnsssssssssssssssscsssssssssssssnsosssssnessssssseesssssessssssses 1 1. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiÊn CUWU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu. Dong Bop MG1 CUA LAN AN oe. Bố cục của luận AM veeecececescescsececsesesecsesececsesesececsvsucacsesucecsvarsucacsesucecetstsesavareeseraves 4 CHƯƠNG 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN 09.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án. Nhóm công trình nghiên cứu trên bình diện chung. Nhóm công trình nghiên cứu về các địa phương. Nhóm công trình nghiên cứu về kinh tế ngoại thành Hà Nội.

Khái quát kết qua đã đạt được và những van đề luận án tập trung nghiên cứu. Những kết quả đã đạt QUOC coceseecsesssesssessssssssssssssessssssisssesssessssssesssecsseesseess 20 1. Những vấn dé luận án tập trung nghién CứU.-- 5+ scs+cs+cs+cecea 20 /7872871. CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHÍ ĐẠO PHÁT TRIEN KINH TE NGOẠI THÀNH CUA DANG BỘ THÀNH PHO HÀ NỘI TỪ NĂM 1991 DEN NAM 2000.

Những yếu tổ ảnh hưởng đến sự lãnh dao phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội.-- 2-2 2SESE9EE£2E2EE2EEEEEEEEEEEEEEEEEEEErrrkerkeeg 22 2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Thực trạng kinh té ngoại thành trước năm 1991. Chủ trương của Dang và Đảng bộ Thành phố Hà Nội.

Chủ trương của ĐĐẲHg. cà TH kg kg ket 34 2. Chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Quá trình chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 1991 đến năm 2000.

Chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp. Chỉ đạo phát triển kinh tế công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Chi dao phat trién kinh té thương mại, địCH VỤ.--«ccscc<cs+s 61 Tits Ket CHUONG 02Ẻ0 nh. DANG BỘ THÀNH PHO HÀ NỘI LÃNH ĐẠO DAY MẠNH PHAT TRIEN KINH TE NGOẠI THÀNH TỪ NĂM 2001 DEN NĂM 2008.

Bối cảnh mới và yêu cầu day mạnh phát trién kinh tế ngoại thành theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Chủ trương của ĐẲHG. cành Hàng HH HH nà nưệt 68 3. Yéu cau đặt ra và chu trương cua Đảng bộ Thanh phố Hà Nội.

Quá trình chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 2001 đến năm 2008. Chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiỆp. Chi đạo phát triển kinh tế công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Chỉ đạo phát triển kinh tế thương mại, dịCh VỊ.-~ccssssss 105 Tiểu kết CHWONG.

- o5 se Set StEvEExExeEkeEEEEkeEkeEketrkrrkrrkrrrrrkrrkrrrerrerre 111 CHUONG 4. MOT SO NHAN XÉT VA KINH NGHIỆM. Nhận xét chung. -- cv TH HH nh 114 'IN:T.

Một số kinh nghiệm.-- 2© ¿©SE£+SE+SE£+EE£2EEEEEEEEEE2EE2E12112712271 211. 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN DEN 09. 151 TÀI LIEU THAM KHẢO.-- <2 s s2 se sseEsseEseessersserseerseessers 152 PHAN PHU LUC BAN DO HANH CHÍNH HÀ NỘI NĂM 2007 NHUNG CHU VIET TAT BCH Ban Chap hanh BCD Ban chi dao CNXH Chủ nghĩa xã hội CCKT Cơ cấu kinh tế CNH Công nghiệp hóa HDH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã NXB Nhà xuất bản PTNT Phát triển nông thôn TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản XHCN Xã hội chủ nghĩa MỞ ĐÀU 1. Lý do chọn đề tài Kinh tế nông thôn cùng với kinh tế thành thị là hai bộ phận hợp thành của nền kinh tế quốc dân.

Đây là khu vực kinh tế có vai trò quan trọng: nơi sản xuất ra những sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu của con người, cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến, cung cấp nguồn lao động cho khu vực thành thị. Mặt khác, nông thôn còn là thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn cho các ngành kinh tế của khu vực thành thị và bảo vệ, cân bằng môi trường sinh thái. Với nhận thức đúng đắn về vai trò của kinh tế nông thôn, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã rất chú trọng tới khu vực này, đặc biệt là từ khi thực hiện công cuộc đổi mới năm 1986. Nhờ vậy, kinh tế nông thôn đã có những chuyên biến căn bản, góp phần vào sự ồn định kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo tiền đề đây nhanh CNH, HĐH đất nước.

Tuy vậy, kinh tế nông thôn hiện nay vẫn còn có nhiều bất cập. Nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất chủ yếu song trình độ canh tác lạc hậu, ruộng đất manh mún, sản phẩm nông nghiệp chủ yếu vẫn ở dạng thô. Các ngành kinh tế khác còn kém phát triển, CCKT còn bat hợp lý, hiệu quả thấp, chưa khai thác hết tiêm năng và lợi thé của từng vùng cho sự tăng trưởng và phát triển. Những hạn chế đó đã làm ảnh hưởng đến việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HDH đất nước, ảnh hưởng đến mục tiêu sớm đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng nước nghèo và kém phát trién.

Với vị trí là “trái tìm của cả nước, đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh té và giao dịch quốc tế”, Thủ đô Hà Nội luôn dành được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương và sự kỳ vọng của nhân dân cả nước. Trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2008, Hà Nội cũng có một vùng nông thôn rộng lớn (tương đương với diện tích tỉnh Bắc Ninh) thuộc địa bàn 5 huyện ngoại thành. Thực hiện Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị ngày 15/12/2000 Về phương hướng phát triển Thủ đô Hà Nội 2001 - 2010 trong đó xác định trách nhiệm của Thủ đô Hà Nội là phải đi đầu trong sự nghiệp CNH, HDH nói chung, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn nói riêng, phải về đích trước so với các địa phương khác trong cả nước, Đảng bộ Thành phố Hà Nội đã lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành và xây dựng nông thôn mới với nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn còn những mặt hạn chế chưa được như mong đợi.

Nhiệm vụ còn nặng nề hơn với Đảng bộ Thành phố Hà Nội vì từ ngày 01/08/2008, địa giới hành chính Thành phố được mở rộng theo Nghị quyết 15/2008/QH của Quốc hội khóa XII. Theo đó, ngoại thành Hà Nội bao gồm 18 huyện, thị (tăng từ 5 lên 18 huyện, thị) với diện tích 2.938,49km” (gap hơn 3,5 lần diện tích tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh, gần bang dién tich 2 tinh Thai Binh va Nam Định cộng lai), dân số 3,5 triệu người cùng sự phát triển không đồng đều giữa các huyện. Vì vậy, nghiên cứu quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành giai đoạn 1991 - 2008 không chỉ nhằm đánh giá những việc làm được và chưa làm được của Đảng bộ Thành phố Hà Nội trước khi mở rộng địa giới hành chính mà còn rút ra những kinh nghiệm phục vụ cho công tác lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành ở những giai đoạn sau. Với lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Đảng bộ Thành phố Hà Nội lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành từ năm 1991 đến năm 2008” là cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục dich nghiên cứu Luận án nghiên cứu quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phó Hà Nội từ năm 1991 đến năm 2008. Rút ra một số nhận xét và kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội dé làm cơ sở cho sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này ở các giai đoạn sau. Nhiệm vụ nghiên cứu Phân tích, đánh giá những yếu tố tác động đến quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ thành phó Hà Nội; Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội trong lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành trên các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ từ năm 1991 đến năm 2008; Đánh giá ưu điểm, hạn chế và rút ra những kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo phát triển kinh tế ngoại thành của Đảng bộ Thành phố Hà Nội, qua đó góp phan giải quyết những vấn đề đặt ra trong các giai đoạn sau.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.