Luận án tiến sĩ lịch sử quá trình giải quyết vấn đề ruộng đất ở thái nguyên từ s

BO GIAO DUC VA ĐÀO TAO ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN DUY TIẾN QUA TRÌNH GIẢI QUYET VAN ĐỀ RUỘNG ĐẤT Ứ THÁI NGUYÊN TỪ SAU CACH MẠNG THANG 0 NĂM 1945 DEN HET CAI GACH HUỆNG DAT CHUYEN NGANH : LICH SỬ VIỆT NAM MA SO : 50315 LUẬN ÁN TIẾN SI LICH SỬ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYEN VAN THU sane tệ | WeLe/se TRUNGTAMTid; ~ HÀ NỘI - 2099 DY tke rE | BANG CÁC CHU VIET TAT A.K : An toàn khu BCH : Ban Chấp hành BCHTW : Ban Chap hành Trung ương BNCLSD TW : Ban nghiên cứu lich sử Dang Trung ương B/q : Bình quân CCRĐ : Cải cách ruộng đất DCCHGA : Dia chu cường hao gian ác CTQG : Chính trị Quốc gia ĐCKC : Địa chủ kháng chiến ĐCT : Địa chủ thường GT : Giảm tô GT-CCRĐ : Giảm tô và Cải cách ruộng đất HN : Hà Nội KHXH : Khoa học xã hội m,s,th(" ”" ”) : Mẫu, sào, thước NCLS : Nghién cứu Lich sử Nxb : Nhà xuất bản PTT : Phủ Thủ tướng 5 : Diện tích ST : Sự That Tr. : Trang TTLTQG ; Trung tâm Luu trữ Quốc gia UBKCHC : Uy ban kháng chiến hành chính Va E2 : Văn - Sử -Dia MỤC LỤC Trang 4 Mo dau Chương |: TINH HINH RUONG DAT Ở THÁI NGUYÊN TRƯỚC CÁCH 14 MẠNG THANG TÁM NAM 1945 1. Vai nét vé tinh Thai Nguyén 14 1. Sở hữu ruộng đất ở Thai Nguyên trước cách mang thang 23 Tám năm 1945 Chương 2: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH RUỘNG ĐẤT CỦA 44 DANG Ở THÁI NGUYÊN (TU 9/1945 ĐẾN 7/1957) 2.

Những cải cách từng phan và quá trình thuc hiện 44 2. Những chuyển biến về sở hữu ruộng đất dưới tác động của 57 những cải cách tùng phan 2. Những chuyển biến về giai cấp 65 2.Thí điểm triệt để giảm tô ở Thái Nguyên 72 2. Thí điểm và hoàn thành CCRĐ 90 Chương 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ RUT RA QUA NGHIÊN CỨU QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ RUỘNG DAT Ở THÁI NGUYEN 115 (TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1957) 3.

Những thành quả và sai lâm của việc giải quyết vấn đề ruộng 115 đất ở Thái Nguyên (từ năm 1945 đến năm 1957) 3. Một vài suy nghĩ từ việc nghiên cứu quá trình giải quyết vấn 14] đề ruộng đất ở Thái Nguyên (từ năm 1945 đến năm 1957) KẾT LUẬN 155 Chú thích 159 Các biểu của luận án 160 Tài liệu tham khao 162 Mục lục phụ lục 182 BY Aw MO DAU 1. TÍNH CAP THIẾT CUA ĐỀ TÀI LUẬN AN Ruộng đất - tư liệu sản xuât quan trọng, thứ tài sản quý giá của cư dân nông nghiệp. Ở các nước nông nghiệp, trong mọi thời kỳ lịch sử kể từ khi xuất hiện giai cấp va nhà nước, các giai cấp và các thành phan xã hội xuất phát từ những quyền lợi khác nhau đã có những cách nhìn cũng như cách giải quyết khác nhau đối với vấn đề ruộng dat, song nhìn chung, tất cả đều tìm cách để nam lấy nguồn tư liệu sản xuất và thứ tài sản quý giá này, vì nó quyết định sự "tổn vong” của giai cấp mình.Việc sở hữu đốt với ruộng dat của từng giai cấp, từng thành phần xã hội không chỉ có ảnh hưởng trực diện đến đời sống kinh tế của đất nước, cũng như của từng lực lượng xã hội, mà còn tạo ra những tương quan chính trị- xã hội chung.

Nhà nước ở mỗi thời kỳ, xuất phát từ quyền lợi của giai cấp cầm quyền đều có những chính sách, giải pháp khác nhau đối vấn đề ruộng đất và những chính sách, biện pháp này lại có tác động trở lại đến đời sống kinh tế - chính trị của đất nước. Ở Việt Nam, tuyệt dai da số cư dân là nông dân sống chủ yếu bang nghề trồng lúa nước, ruộng đất càng trở nên quan trọng và quý giá. Xuyên suốt quá trình lich sử từ khi vương triều Ly được thành lập (đầu thế XI) trở di, nhà nước phong kiến tự chủ luôn quan tâm đến vấn dé ruộng đất. Các vương triều coi đây là một vấn đề có tính "quốc sự”, luôn dé ra các chính sách nhằm nắm được ruộng đất, một mặt vừa để có dược nguồn thu về thuế từ nguồn tư liệu sản xuất này, vừa làm nguồn bong lộc, lương cho đội ngũ quan lại, bình lính; mặt khác, giải quyết một phần những doi hỏi của nông dân - lực lượng sản xuất đông đảo và quan trọng nhất của xã hội, tạo ra sự bình ổn cho đất nước.

Sang thờ i kỳ Ph áp thu ộc, từ cuố i thế kỷ XI X trở đi, chí nh sác h kha i thá c bóc lột tàn bạo của đế quố c Phá p cùn g với việ c chi ếm đoạ t ruộ ng đất của gia i cấp địa chủ phong kiến đã làm cho sở hữu ruộng dat của nông dân ngày càng bị thu hẹp. Nông dân mất ruộng đất hoặc không có ruộng đất làm ăn đã trở thành nguồn nhân công đồi dào nhưng rẻ mạt cho địa chủ và giới tư bản công nghiệp Pháp, ngày càng bi bần cùng hoá. Khát vọng có ruộng đất để làm ăn di liên với độc lập dân tộc càng trở nên bức thiết đối với nông dân. Từ cuối những năm 20 của thế kỷ này ở Việt Nam đã hình thành những lực lượng chính trị - xã hội, các đảng phái khác nhau, tạo ra cuộc chạy đua tranh giành quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay sau khi thành lập vào đầu năm 1930, trong Chính cương vấn tắt đã dé ra "Tit sản dân quyền cách mạng và thổ dia cách mang" [71, 2] với hai nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến, giành lại độc lập dân tộc và đem lại ruộng dat cho giai cấp nông dân, trong đó, nhấn mạnh nhiệm vụ chống đế quốc để giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu, còn nhiệm vụ chống phong kiến được xác định là nhằm xoá bỏ chế độ bóc lột phong kiến, đánh đổ đại địa chủ, còn đối với phú nông, trung nông, tiểu địa chủ mà chưa rõ mặt phan cách mạng thì phải lợi dụng [71, 3]. Đường lối đúng dan nay đã được sự ủng hộ to lớn của nông dan và các tang lớp xã hội khác, làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, thành lập Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam châu Á. Sau khi Cách mạng thành công, Nhà nước Dân chủ nhân dân đã thi hành ngay một loạt biện pháp như giảm tô, tạm cấp những ruộng đất của thực dân Pháp và Việt gian phản động nhằm giải quyết một phần quyền lợi cho nông dân, tạo ra sự phấn khởi và yên tâm sản xuất, tích cực đóng góp sức người, sức của cho cách mạng va kháng chiến. Tháng 12 năm 1953, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà dã thông qua Luật Cải cách ruộng đất và thực hiện thí đi ểm Cải các h ru ộn g dất , tiế n tới thự c hiệ n tri ệt để kh ẩu hiệ u "Ruộng đất về tay dân cay".

Chủ trương này đã cổ vũ nông dân hăng hái sản xuất, đóng gop ngày càng nhiều cho kháng chiến, góp phần làm nên thang lợi của chiến cuộc Dong - Xuân 1953-1954 và chiến thắng lich sử Điện Biên Phủ, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Tiếp đó, nhằm hoàn thành bước cuối cùng của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dan, Dang và Nhà nước ta thực hiện Cai cách ruộng đất trong phạm vi toàn miền Bắc, đánh đổ hoàn toàn uy thế kinh tế- chính trị của giai cấp dia chủ phong kiến, thủ tiêu hoàn toàn phương thức bóc lột phong kiến, tạo đà thuận lợi cho cách mang cả nước di lên. Thái Nguyên là một trong những tỉnh có vị trí quan trọng về chính trị- kinh tế ở phía Bac của Tổ quốc. Trong cách mạng dân tộc dân chủ, Thái Nguyên sớm tiếp nhận ánh sáng cách mạng của Đảng.

Một số xã của tỉnh được chọn để xây dựng ATK của Trung ương. Gần suốt thời gian của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Thái Nguyên là tinh tự do, là một trong những nơi trú chân của các cơ quan đầu não của Trung ương Đảng và Chính phủ. Thang II -1952, hai xã Đồng Bam và Dân Chủ thuộc huyện Đồng Hy được Trung ương chọn làm nơi nghiên cứu thí điểm chủ trương phóng tay phát động quần chúng nông dân đấu tranh với giai cấp địa chủ. Từ kết quả của đợt thí điểm giảm tô này, Đảng ta đã đúc rút được những kinh nghiệm để chỉ đạo giảm tô và CCRĐ sau này.

Tiếp đó, 6 xã của Thái Nguyên được Trung ương chọn làm thí điểm Cải cách ruộng dất đầu tiên trong cả nước. Tháng 4-1954, 47 xã của tinh đã thực hiện Cải cách ruộng đất đợt I. Thang 10-1954, 22 xã thực hiện Cai cách ruộng đất đợt II. Như vậy, Thái Nguyên có một vị trí quan trọng trong việc thực hiện các chính sách thí điểm của Dang và Nhà nước ta về việc giải quyết vấn đề ruộng đất trong cách mang đân tộc dân chủ.

Nghiên cứu quá trình giải quyết vấn đề ruộng đất ở Thái Nguyên giai doạn từ sau Cách mạng Tháng Tám đến hết 6 cuộc Cải cách ruộng đất ở miền Bắc (từ năm 1945 đến năm 1957) góp phần tìm hiểu mối quan hệ giữa giải quyết vấn dé dân tộc và dân chủ trong cuộc cách mạng này; hiểu thêm vị trí và vai trò của tỉnh Thái Nguyên trong cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc cũng như trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Dang va Nhà nước ta đối với vấn đề ruộng dat. Đồng thời nghiên cứu vấn đề này góp phần vào việc tìm hiểu làng xã nói riêng, lịch sử chế độ ruộng đất nói chung và làm sáng tỏ nhiều vấn đề đang đặt ra đối với nông đân, nông thôn, nông nghiệp trong thời kỳ đổi mới. Đề tài còn nhằm góp phần vào việc nghiên cứu lịch sử địa phương mà tác giả luận án coi day là tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giảng day lich sử tại trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên thuộc Đại học Thái Nguyên trước mắt và lâu dai. Chính vì vậy tôi chọn đề tài: ” Quá trình giải quyết vấn đề ruộng đất ở Thái Nguyên từ sau cách mang tháng 8 năm 1945 đến hét cải cách ruộng dat" làm luận án tiến sỹ.

LICH SỬ NGHIÊN CUU VẤN ĐỀ Từ trước đến nay, vấn đề ruộng đất dã được trình bày trong nhiều tác phẩm của các nhà lãnh đạo Đảng ta và của các nhà nghiên cứu khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.