Nghiên cứu kỹ thuật trồng rừng sồi phảng (Lithocarpus fissus) - Lê Minh Cường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC LÂM NGHIỆP VIỆT NAM ================== LÊ MINH CƯỜNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ KỸ THUẬT TRỒNG RỪNG SỒI PHẢNG (Lithocarpus fisuss (Champ.Camus) PHỤC VỤ SẢN XUẤT GỖ LỚN Ở VÙNG TRUNG TÂM VÀ ĐÔNG BẮC BỘ LUẬN ÁN TIẾN SỸ LÂM NGHIỆP Hà Nội - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC LÂM NGHIỆP VIỆT NAM ================== LÊ MINH CƯỜNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ KỸ THUẬT TRỒNG RỪNG SỒI PHẢNG (Lithocarpus fisuss (Champ.Camus) PHỤC VỤ SẢN XUẤT GỖ LỚN Ở VÙNG TRUNG TÂM VÀ ĐÔNG BẮC BỘ LUẬN ÁN TIẾN SỸ LÂM NGHIỆP Chuyên ngành đào tạo: Lâm sinh Mã số: 62 62 02 05 Hướng dẫn khoa học 1: TS. Hà Thị Mừng Hướng dẫn khoa học 2: GS. Nguyễn Xuân Quát Hà Nội -2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu khoa học này là của bản thân tôi, được thực hiện trong thời gian từ năm 2009 - 2015. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Luận án có sử dụng một số kết quả nghiên cứu của đề tài: "Nghiên cứu chọn giống và kỹ thuật trồng rừng thâm canh cây Sồi Phảng (Lithocarpus fissus (Champ.Camus) và Gáo trắng (Neolamarckia cadamba (Roxb.) Bosser) cung cấp gỗ lớn ở một số vùng trọng điểm" do chính tác giả là chủ nhiệm. Các nội dung nghiên cứu về loài cây Sồi phảng được thực hiện ở 3 tỉnh là Yên Bái, Bắc Giang và Nghệ An. Phần số liệu và kết quả này đã được tác giả kết hợp trong nghiên cứu của mình. Tác giả Lê Minh Cường LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam theo chương trình đào tạo nghiên cứu sinh khóa 21/2009, từ năm 2009 - 2015.

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban lãnh đạo Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Ban Đào tạo và Hợp tác quốc tế, Viện Nghiên cứu Lâm sinh,… Tác giả xin chân thành cảm ơn về sự giúp đỡ quý báu đó. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng đến TS. Hà Thị Mừng, GS. Nguyễn Xuân Quát là người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án này.

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo, cán bộ công nhân viên Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp Đông Bắc Bộ, nơi tác giả công tác, đã tạo điều kiện về thời gian và công việc để tác giả theo học và hoàn thành luận án. Để hoàn thành luận án này không thể không nhắc tới sự giúp đỡ có hiệu quả của Trung tâm khoa học lâm nghiệp vùng Trung tâm, Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên Con Cuông, gia đình ông Nguyễn Văn Bảy ở Sơn Động - Bắc Giang đã tạo điều kiện để tác giả triển khai thí nghiệm và thu thập số liệu ngoài hiện trường. Xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, người thân trong gia đình đã luôn động viên, khích lệ và hỗ trợ về mặt tinh thần cũng như vật chất trong suốt những năm tháng thực hiện luận án. Xin chân thành cảm ơn! Tác giả MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 Chương 1 7 TỔN QU N C C C N TR NH N H NC U 1.

Trên thế giới 7 1.1 Về cây bản địa và trồng rừng cung cấp gỗ lớn 7 1. Về đặc điểm sinh học của cây Sồi phảng (phân loại, hình 10 thái, phân bố, sinh thái, cấu trúc lâm phần) 1. Về thu t trồng rừng Sồi phảng cung cấp gỗ lớn 12 1.1 Về cây bản địa và trồng rừng cung cấp gỗ lớn 13 1. Về đặc điểm sinh học của cây Sồi phảng (phân loại, hình 18 thái, phân bố, sinh thái, cấu trúc lâm phần) 1.

Về thu t trồng rừng Sồi phảng cung cấp gỗ lớn 21 1. Nh n t chung 27 Chương 2 29 N DUN V PH N PH P N H NC U 2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của Sồi phảng 29 2. Tổng ết, đánh giá các mô hình rừng trồng và biện pháp 29 thu t đã áp dụng đối với Sồi phảng 2.

Nghiên cứu chọn và nhân giống Sồi phảng 29 2. Nghiên cứu một số biện pháp thu t trồng rừng Sồi phảng 29 theo hướng cung cấp gỗ lớn 2. Phương ph p nghiên c u 30 2. Phương pháp chung 30 2.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể 31 2. Phương pháp thu th p và l số liệu 44 2. Đặc điểm cơ bản ở 3 địa điểm thí nghiệm về kỹ thu t trồng 46 rừng. Chương 3 50 KẾT QUẢ N H N C U V THẢO LUẬN 3.

Nghiên c u c định m t số đặc điểm sinh học của Sồi phảng 50 3. Đặc điểm hình thái 50 3. Phân bố và sinh thái 52 3. Cấu trúc quần thể hay lâm phần 57 3.

Một số đặc điểm sinh l của Sồi phảng 65 3. Tái sinh tự nhiên 70 3. Tổng kết, đ nh gi c c mô hình và biện ph p kỹ thu t đã p 78 dụng cho Sồi phảng. Tóm tắt hệ thống thu t trồng rừng Sồi phảng đã điều tra 78 3.

Kết quả đo tính sinh trưởng của Sồi phảng trong các mô 80 hình rừng trồng ở 3 địa điểm. Sinh trưởng của cây tái sinh chồi và cây tái sinh hạt của Sồi 84 phảng ở giai đoạn cây con 3. Nghiên c u chọn và nhân giống Sồi phảng 90 3. Nghiên cứu chọn cây mẹ và hảo nghiệm uất ứ.

Nghiên cứu nhân giống Sồi phảng bằng hạt 96 3. Nghiên c u m t số biện ph p kỹ thu t trồng rừng Sồi phảng 100 theo hướng cung cấp gỗ lớn 3. Thí nghiệm làm đất 100 3. Nghiên cứu các chất dinh dưỡng NPK và thí nghiệm về bón 103 phân 3.

Thí nghiệm trồng xen Sắn 114 3. Thí nghiệm trồng làm giàu rừng 116 3. Đề uất kỹ thu t trồng rừng Sồi phảng 120 KẾT LUẬN 123 TỒN TẠ V K ẾN N HỊ 1. Kiến nghị 125 BẢN K C N TR NH L N QU N ĐẾN LUẬN N ĐÃ Đ ỢC C N BỐ T L ỆU TH M KHẢO PHẦN PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2.1 Đặc điểm cơ bản tại 3 khu vực thí nghiệm của đề tài 47 3.1 Kết quả điều tra nơi phân bố của Sồi phảng 53 3.2 Đặc điểm khí hậu các địa điểm có Sồi phảng phân bố 54 Đặc trưng hình thái phẫu diện đất dưới rừng tự nhiên có Sồi 3.3 55 phảng phân bố Tính chất hóa học và thành phần cơ giới đất dưới rừng tự nhiên 3.4 56 có Sồi phảng phân bố 3.5 Công thức tổ thành rừng tự nhiên có Sồi phảng phân bố 57 3.6 Kết cấu tầng thứ của rừng tự nhiên ở các điểm nghiên cứu 61 3.7 Đặc điểm vật hậu của Sồi phảng 63 Tổng hợp các chỉ tiêu giải phẫu của Sồi phảng ở các tuổi khác 3.9 Hàm lượng diệp lục trong lá Sồi phảng ở các tuổi khác nhau 67 3.10 Tính chịu nóng của Sồi phảng ở các tuổi khác nhau 69 3.11 Tổ thành và mật độ tái sinh rừng có Sồi phảng phân bố 71 3.12 Nguồn gốc cây tái sinh 72 3.13 Chất lượng cây tái sinh ở các địa điểm nghiên cứu 73 Phân bố tổng cây tái sinh toàn lâm phần rừng tự nhiên có Sồi 3.14 75 phảng phân bố theo chiều cao 3.15 Phân bố tổng cây tái sinh Sồi phảng theo chiều cao 76 3.16 Tóm tắt hệ thống kỹ thuật trồng rừng Sồi phảng đã điều tra 78 3.17 Sinh trưởng của Sồi phảng ở các mô hình rừng trồng 80 3.18 Tăng trưởng của Sồi phảng ở Thanh Hóa – Phú Thọ - Đại Lải 82 Kết quả kiểm định tỷ lệ sống sau 2 năm trồng ở Sơn Động - 3.19 85 Bắc Giang Kết quả kiểm định tỷ lệ sống sau 3 năm trồng ở Trấn Yên - 3.20 85 Yên Bái Bảng Tên bảng Trang 3.21 Sinh trưởng của Sồi phảng sau khi trồng 4 – 5 tuổi 87 Sinh trưởng của Sồi phảng 2 và 3 tuổi ở các khảo nghiệm xuất 3.23 So sánh một số đặc trưng hạt giống Sồi phảng và 1 số loài khác 96 Ảnh hưởng của che sáng đến sinh trưởng của cây con Sồi 3.24 97 phảng ở vườn ươm Ảnh hưởng của tưới thúc phân bón đến sinh trưởng của cây 3.25 98 con 8 tháng tuổi.

Ảnh hưởng của các công thức làm đất đến sinh trưởng của cây 3.26 100 trồng tại 3 địa điểm 3.27 Hàm lượng N, P2O5, K2O tổng số trong lá cây Sồi phảng 104 Hàm lượng NPK tổng số và 1 số tính chất hóa học trong đất 3.28 106 gieo trồng Sồi phảng Ảnh hưởng của các công thức bón lót đến sinh trưởng của cây 3.29 109 trồng ở 3 địa điểm Ảnh hưởng của các công thức mật độ trồng đến sinh trưởng 3.30 112 của cây trồng ở 3 địa điểm Ảnh hưởng của trồng xen đến sinh trưởng của Sồi phảng ở 3 3.31 114 địa điểm Sinh trưởng của Sồi phảng ở các công thức làm giàu tại 3 địa 3.32 117 điểm DANH MỤC CÁC HÌNH Hình Tên hình Trang 1.1 Địa điểm điều tra đặc điểm lâm học tại các tỉnh 6 2.2 đ tổng quát bố trí các thí nghiệm tại Yên Bái 42 2.3 đ tổng quát bố trí các thí nghiệm tại Bắc Giang 43 2.4 đ tổng quát bố trí các thí nghiệm tại Con Cuông 43 2.5 C c điểm thí nghiệm về tr ng rừng 49 3.1 đ các pha vật hậu cuả S i phảng 64 Biểu đ sự t ay đổi c a àm l ợn NPK tổn số tron l cây tốt 3.2 87 t eo tuổi Biểu đ so s n àm l ợn N tổn số tron l và tron đất ieo 3.3 105 tr n cây i p ản tốt t eo tuổi Biểu đ so s n àm l ợn P2O5 tron l và tron đất ieo tr n 3.4 107 cây i p ản tốt t eo tuổi Biểu đ so s n àm l ợn K2O tron l và tron đất ieo tr n 3.5 108 cây i p ản tốt t eo tuổi Biều đ p ân cấp t eo tỷ lệ cây tốt, trun ìn , xấu tại n 3.6 108 Độn và Trấn Y n DANH MỤC CÁC ẢNH Ảnh Tên ảnh Trang 3.1 Cây Sồi phảng trong rừng tự nhiên tại Cầu Hai 51 3.2 Cây Sồi phảng 20 tuổi tại Quảng Ninh 51 3.3 Vỏ, lá, hoa, quả cây Sồi phảng 52 3.4 Rừng tự nhiên ở Cầu Hai có Sồi phảng phân bố 59 3.5 Lát cắt ngang lá Sồi phảng11 tuổi 66 3.6 Khí khổng của lá Sồi phảng 11 tuổi 66 3.7 Dịch chiết diệp lục của lá Sồi phảng 68 3.