Luận án Tiến sĩ Luật học: Phòng ngừa tội vi phạm khai thác, bảo vệ rừng tại Tây Nguyên

MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu. Đánh giá tình hình nghiên cứu.

Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu. Câu hỏi và giả thuyết nguyên cứu. 23 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐINH VỀ KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ RỪNG. Khái niệm và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.

Cơ sở lý luận và pháp lý của phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Chủ thể phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.

Mối quan hệ phối hợp giữa các chủ thể tham gia phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. 50 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN. Tình hình, đặc điểm có liên quan đến phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Thực trạng tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.

Thực trạng thực hiện mối quan hệ phối hợp trong phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng giữa các chủ thể trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. 99 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN. Dự báo tình hình và định hƣớng phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn Tây Nguyên trong thời gian tới.

Các giải pháp tăng cƣờng phòng ngừa tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên trong thời gian tới. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ANTT An ninh trật tự BLHS Bộ luật hình sự BQL Ban quản lý BVVPTR Bảo vệ và phát triển rừng BĐBP Bộ đội biên phòng CAND Công an nhân dân CSKT Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tử quản lý kinh tế và chức vụ CSMTr Cảnh sát môi trƣờng CSGT Cảnh sát giao thông CQĐT Cơ quan điều tra HĐND Hội đồng nhân dân GĐGR Giao đất giao rừng NCS Nghiên cứu sinh NNVPTNN Nông nghiệp và phát triển nông thôn Nxb Nhà xuất bản NVCB Nghiệp vụ cơ bản QLNN Quản lý nhà nƣớc QPAN Quốc phòng an ninh TAND Tòa án nhân dân TTQLKT Trật tự quản lý kinh tế TTHS Tố tụng hình sự UBND Ủy ban nhân dân VKSND Viện kiểm sát nhân dân VPCQĐ Vi phạm các quy định KTVBVR Khai thác và bảo vệ rừng KTBVR và QLLS Khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản VQG Vƣờn Quốc gia XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Thống kê số vụ vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 2008 đến 2017 Bảng 1. Thống kê số vụ và đối tƣợng vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng đƣợc khởi tố, truy tố và xét xử trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 2008 đến 2017 Bảng 1. Thống kê số vụ án và đối tƣợng vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng đƣợc khởi tố, truy tố và xét xử trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 2008 đến 2017 theo địa bàn từng tỉnh Bảng 1. Thống kê số vụ và đối tƣợng vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng đƣợc xét xử trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 2008 đến 2017 theo từng hành vi Bảng 1.

Hậu quả thiệt hại do hành vi vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng xảy ra trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên gây ra từ 2008 đến 2017 Bảng 1. Thống kê thời gian gây án của tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng xảy ra trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên gây ra từ 2008 đến 2017 Bảng 1. Đặc điểm nhân thân của bị cáo phạm tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng xảy ra trên địa bàn Tây Nguyên từ 2008 đến 2017 Bảng 1. Cơ cấu tổng sản phẩm theo giá hiện hành của khu vực Tây Nguyên năm 2015 phân theo ngành Bảng 1.

Cơ cấu giá trị sản xuất lâm nghiệp khu của vực Tây Nguyên theo giá hiện hành năm 2015 Bảng 1. Thống kê số lƣợng lao động khu vực Tây Nguyên năm 2015 Bảng 1. Thống kê số lƣợng chƣơng trình truyền hình, giờ phát sóng, hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa khu vực Tây Nguyên năm 2015 Bảng 1. Thống kê số lƣợng trƣờng học, học sinh và giáo viên khu vực Tây Nguyên năm 2015 Bảng 1.

Thống kê số lƣợng tốt nghiệp các cấp học phổ thông của dân số đủ 5 tuổi trở lên khu vực Tây Nguyên năm 2015 Bảng 1. Thống kê tỷ lệ biết chữ của dân số từ 15 tuổi trở lên theo các vùng kinh tế năm 2015 Bảng 1. Thống kê diện tích rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên giao cho các chủ rừng quản lý tính đến hết năm 2016 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Diễn biến tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2008 - 2017 Biểu đồ 2.

Cơ cấu tình hình tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2008 - 2017 theo từng tỉnh MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đƣợc xem là “lá phổi” của trái đất, rừng có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì sự sống, đảm bảo sự cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học trên hành tinh chúng ta. Rừng cũng là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá cung cấp nguồn lợi cả về thực vật lẫn động vật đáp ứng nhu cầu cuộc sống của con ngƣời và sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Chính vì vậy, bảo vệ rừng và nguồn tài nguyên rừng khỏi sự tàn phá của con ngƣời và thiên nhiên là vấn đề luôn luôn đƣợc tất cả các Nhà nƣớc trên thế giới quan tâm.

Liên hợp quốc – Tổ chức liên quốc gia đã ban hành nhiều Công ƣớc quy định trách nhiệm của các quốc gia và tăng cƣờng hợp tác quốc tế trong công tác bảo vệ môi trƣờng nói chung, trong đó có công tác bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời đã tổ chức nhiều hội nghị có tính toàn cầu và khu vực để triển khai thực hiện các Công ƣớc đã ban hành cũng nhƣ đầu tƣ kinh phí để các quốc gia có điều kiện bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá này. Có thể khẳng định, bảo vệ, phát triển và khai thác hợp lý tài nguyên rừng là một nhân tố hết sức quan trọng trong sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Việt Nam, một đất nƣớc có khí hậu nhiệt đới, diện tích rừng chiếm đa phần diện tích tự nhiên. Chính vì vậy vấn đề bảo vệ và phát triển rừng đã đƣợc khẳng định trong các Nghị quyết qua các thời kỳ Đại hội Đảng và đƣợc thể chế bằng các văn bản pháp luật quy định trong lĩnh vực quản lý, khai thác, bảo vệ và phát triển rừng, cũng nhƣ xử lý các hành vi làm tổn hại đến tài nguyên rừng, nhƣ: Bộ luật hình sự năm 1999 (Bộ luật hình sự năm 2015), Luật bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 (Luật Lâm nghiệp 2017), cùng nhiều Nghị định, Chỉ thị và Thông tƣ khác nhau.

Tuy vậy, trong những năm qua tình hình tội phạm xâm hại đến tài nguyên rừng, đặc biệt là tội VPCQĐ về KTVBVR vẫn diễn ra hết sức nghiêm trọng, phức tạp ở hầu khắp các địa phƣơng có rừng. Đây là vấn đề bức xúc và thách thức lớn đối với toàn xã hội. Các cấp, các ngành đặc biệt là lực lƣợng Kiểm Lâm và lực lƣợng Công an đã có nhiều cố gắng trong công tác đấu tranh phòng, chống tình hình tội VPCQĐ về KTVBVR nhƣng vẫn chƣa đạt đƣợc kết quả nhƣ mong muốn. Khu vực Tây Nguyên bao gồm 5 tỉnh: Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

Đây là vùng đất đƣợc thiên nhiên ƣu đãi về tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên rừng. Tây Nguyên có diện tích tự nhiên khoảng 5.106 ha, hiện 1 còn khoảng 2.800 ha rừng các loại, độ che phủ 51,3%; trong đó, rừng có trữ lƣợng là 1.251 ha, đạt độ che phủ là 32,4% (s li u theo k t quả c a D án Tổng điều tra kiểm kê rừng toàn qu c giai đoạn 2013 – 2016), còn lại là rừng trồng chƣa có trữ lƣợng và rừng tự nhiên phục hồi. Tuy nhiên rừng ở Tây Nguyên đã và đang tiếp tục suy giảm, diện tích rừng ngày càng bị thu hẹp. Tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BVVPTR diễn biến phức tạp, trong đó đặc biệt là tình trạng VPCQĐ về KTVBVR.

Thực tế trong những năm gần đây tình hình tội VPCQĐ về KTVBVR ở Tây Nguyên đang diễn ra hết sức phổ biến, phức tạp với tính chất, mức độ ngày càng nghiêm trọng. Thủ đoạn khai thác, buôn bán, vận chuyển lâm sản diễn ra ngày càng tinh vi, công tác phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh của cơ quan chức năng gặp không ít khó khăn. Theo thống kê của các cơ quan chức năng, từ năm 2008 đến năm 2017 trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên đã xử lý 49.246 vụ VPCQĐ về KTVBVR; trong đó khởi tố, điều tra, xử lý hình sự 1.077 bị can (xem Bảng 1. Đây chỉ là những con số đã đƣợc phát hiện và đƣợc các cơ quan có thẩm quyền khởi tố, điều tra, thống kê, trong thực tế còn có rất nhiều vụ chƣa đƣợc phát hiện, chƣa đƣợc thống kê vì nhiều lý do khác nhau.