Luận án xây dựng đội ngũ công chức Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Đánh giá thực trạng và giải pháp

Tính cấp thiết của luận án Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức là một trong những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với việc thành bại của sự nghiệp cách mạng. Hồ Chí Minh cho rằng: “Cán bộ là cái sợi dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được” [83, tr.

Trên cơ sở nhận thức được vị trí, vai trò quan trọng của vấn đề trên, Hồ Chí Minh đã quan tâm xây dựng đội ngũ công chức Việt Nam vững mạnh, vừa hồng, vừa chuyên, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi công việc được giao trên từng cương vị công tác. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh không chỉ đưa ra những quan niệm về công chức mà còn chỉ đạo trực tiếp sự nghiệp xây dựng đội ngũ công chức. Chính vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về công chức và xây dựng đội ngũ công chức không chỉ thể hiện đơn thuần qua các bài nói, bài viết, mà còn được thể hiện rõ nét, thuyết phục qua hoạt động “sáng lập”, “xây dựng” và “phát triển”, ở đó Người nổi lên như một Tổng công trình sư đầy sáng tạo và tâm huyết. Thấm nhuần tư tưởng trên của Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn khẳng định vị trí, vai trò nòng cốt, chủ đạo của đội ngũ công chức nhà nước trong quản lý và tổ chức thực hiện công việc của bộ máy nhà nước các cấp.

Do vậy, nhiều chủ trương, chính sách nhằm cải cách hành chính, xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện đại đã được Đảng và Nhà nước đưa ra và triển khai trong thực tiễn. Trong đó, xác định xây dựng đội ngũ công chức nhà nước vừa hồng, vừa chuyên, có trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, có tinh thần trách nhiệm, tận tụy, công tâm là nhiệm vụ cấp thiết, quan trọng hàng đầu. Việc xây dựng đội ngũ công chức nhà nước theo tưởng Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng yêu cầu thời kỳ hội nhập quốc tế, của sự nghiệp đẩy mạnh công 2 nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, của hoạt động xây dựng chính phủ kiến tạo, cũng như xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam là vấn đề bức thiết trong giai đoạn hiện nay. Sau hơn ba mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Song, cũng đang đứng trước nguy cơ và thách thức không thể xem thường. Nhiệm vụ của thời kỳ mới còn nặng nề, nhiều khó khăn và thử thách phải vượt qua, đòi hỏi Đảng, Nhà nước phải xây dựng được đội ngũ cán bộ, công chức nói chung, công chức nhà nước nói riêng có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới của cách mạng. Trong những năm đổi mới vừa qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, nghị quyết nhằm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động xây dựng đội ngũ công chức nhà nước. Công tác tuyển dụng công chức ngày càng công minh, chính xác và khách quan hơn.

Số lượng công chức ngày càng hợp lý trong cơ cấu vùng miền, dân tộc, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp. Chất lượng công chức ngày càng tăng. Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đã có nhiều đổi mới cả về nội dung và phương pháp. Việc quản lý và sử dụng công chức ngày càng có hiệu quả.

Đã có nhiều cơ chế, chính sách thu hút nhân tài và đãi ngộ công chức. Hiện nay, việc xây dựng đội ngũ công chức nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh bên cạnh những ưu điểm, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, khuyết điểm. Một bộ phận công chức nhà nước có biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, thiếu tu dưỡng, rèn luyện bản thân. Việc tuyển dụng công chức nhà nước ở nhiều cơ quan, đơn vị còn mang tính hình thức, thiếu công minh, khách quan.

Đánh giá công chức nhà nước tại nhiều cơ quan còn chưa công tâm và chính xác. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng công chức nhà nước còn nhiều bất cập. Còn nhiều mâu thuẫn đặt ra cần giải quyết giữa số lượng và chất lượng công chức nhà nước. Việc quy hoạch công chức ở một số cơ quan còn mang tính hình thức, có biểu hiện quy hoạch treo.

Bố trí, sử dụng công chức tại không ít cơ quan nhà nước còn chưa phù hợp, chưa đúng người, đúng việc. Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy quy hoạch, chạy luân chuyển trong đội ngũ công chức nhà nước vẫn còn xảy ra tại nhiều 3 nhiều bộ, ngành, địa phương. Trong quản lý, kiểm tra, giám sát công chức nhà nước ở nhiều cơ quan, tổ chức chưa chặt chẽ, tính hiệu quả thấp, vẫn còn nhiều công chức vi phạm pháp luật Nhà nước và làm trái quy định những điều đảng viên không được làm. Chính vì vậy, việc trở lại nghiên cứu các giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về công chức và xây dựng đội ngũ công chức nhằm vận dụng vào tổng kết, đánh giá thực trạng, nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm, trên cơ sở đó đề ra phương hướng, giải pháp xây dựng đội ngũ công chức nhà nước ở nước ta hiện nay là một vấn đề cấp bách, có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tác giả lựa chọn vấn đề: "Xây dựng đội ngũ công chức ở nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm luận án nghiên cứu tiến sĩ, chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu một cách cơ bản, có tính hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ công chức, từ đó vận dụng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động xây dựng đội ngũ công chức nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu - Luận giải những quan điểm của Hồ Chí Minh về công chức và xây dựng đội ngũ công chức.

Từ đó, làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ công chức. - Nghiên cứu một cách căn bản, hệ thống những quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước về xây dựng đội ngũ công chức. - Phân tích thực trạng xây dựng đội ngũ công chức nhà nước ở Việt Nam từ năm 2011 đến 2017. - Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm xây dựng đội ngũ công chức nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu - Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ công chức. - Đội ngũ công chức nhà nước ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Ở Việt Nam.

- Phạm vi thời gian: Từ 2011 đến 2017. - Phạm vi nội dung: Trong phạm vi khuôn khổ của luận án, tác giả trình bày, luận giải những nội dung cơ bản nhất tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ công chức như: vị trí, vai trò công chức; tiêu chuẩn công chức; quy trình xây dựng; phương pháp xây dựng. Đồng thời, làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn tư tưởng trên của Người. Đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp xây dựng đội ngũ công chức tại các cơ quan nhà nước của 96 Bộ, ngành và địa phương (33 Bộ, ngành - không kể Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và 63 tỉnh thành).

Trong thời kỳ Hồ Chí Minh, do điều kiện chiến tranh và nhiều nguyên nhân khác nên chưa có sự phân loại công chức, nhìn chung vẫn gọi chung là cán bộ, công chức. Tuy nhiên hiện nay, công chức đã được phân loại, trong phạm vi nội dung nghiên cứu của Luận án chỉ nghiên cứu về công chức nhà nước. Do đó, để tên gọi “Xây dựng đội ngũ công chức nhà nước ở nước ta hiện nay” là phù hợp với phạm vi nội dung nghiên cứu trong chương 2, chương 3 và chương 4 của Luận án. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4.

Cơ sở lý luận - Luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề cán bộ và công tác cán bộ. - Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ, công chức. - Luật và các văn bản của Đảng, Nhà nước có liên quan về tuyển dụng, đào tạo bồi dưỡng, sử dụng, quản lý công chức. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin.

5 - Phương pháp nghiên cứu Hồ Chí Minh học. - Ngoài ra, luận án còn sử dụng các phương pháp chuyên ngành và liên ngành, cụ thể như: phân tích, tổng hợp, lịch sử - logic; cấu trúc - chức năng, phương pháp thống kê, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn v. Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án - Làm rõ quan điểm Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn công chức; nội dung, phương pháp xây dựng đội ngũ công chức. - Làm rõ những nhân tố tác động, thực trạng và một số mâu thuẫn đặt ra đối với việc xây dựng đội ngũ công chức nhà nước hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Đề xuất những giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức nhà nước hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 6. Ý nghĩa lý luận Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ công chức. Ý nghĩa thực tiễn - Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu, giảng dạy trong các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam.

- Cung cấp khung lý thuyết cho các cơ quan nhà nước trong nâng cao chất lượng, hiệu quả xây dựng đội ngũ công chức nhà nước hiện nay. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 4 chương, 11 tiết.