Xử lý nợ xấu theo pháp luật Việt Nam - Trường hợp Ngân hàng TPBank

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN KIÊN TRUNG XỬ LÝ NỢ XẤU THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY TỪ THỰC TIỄN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TIÊN PHONG (TPBANK) Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 8.07 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.PHẠM THỊ GIANG THU HÀ NỘI - 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất kỳ chương trình nghiên cứu nào trước đây. Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ theo quy định. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình. Tác giả NGUYỄN KIÊN TRUNG luan an BẢNG CHỮ VIẾT TẮT AMC : Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản BTC : Bộ tài chính BTNMT : Bộ Tài nguyên môi trường BLDS : Bộ luật dân sự BLTTDS : Bộ luật tố tụng dân sự DATC : Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam KHXH : Khoa học xã hội HĐQT : Hội đồng quản trị HĐTD : Hợp đồng tín dụng HĐBĐ : Hợp đồng bảo đảm NHNN : Ngân hàng nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại NHCP : Ngân hàng cổ phần TCTD : Tổ chức tín dụng TPBank : Ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong TSBĐ : Tài sản bảo đảm THADS : Thi hành án dân sự TMCP : Thương mại cổ phần VAMC : Công ty Quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Những vấn đề chung về xử lý nợ xấu của Ngân hàng thương mại. Những vấn đề chung về pháp luật xử lý nợ xấu của Ngân hàng thương mại. 23 Tiểu kết Chương 1.

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TỪ THỰC TIỄN TẠI TPBANK. Thực trạng pháp luật về xử lý nợ xấu của NHTM. Thực tiễn áp dụng pháp luật về xử lý nợ xấu tại TPBank. 43 Tiểu kết Chương 2.

MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xử lý nợ xấu tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Một số kiến nghị nâng cao chất lượng thực hiện pháp luật về xử lý nợ xấu tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam. 70 Tiểu kết Chương 3.

80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Là một lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, ngành ngân hàng đã và đang phải đối mặt với nhiều thách thức cũng như chịu nhiều ảnh hưởng nhất trong giai đoạn hiện nay. Trong toàn bộ hệ thống các hoạt động của ngân hàng, hoạt động xử lý nợ xấu là một trong những hoạt động cơ bản, bên cạnh những hoạt động truyền thống như hoạt động tín dụng,…Có thể nói trong những năm qua, pháp luật về ngân hàng nói chung và pháp luật về hoạt động xử lý nợ xấu nói riêng đã và đang được cải thiện.

Các văn bản pháp lý được xây dựng và ban hành tạo một khung pháp lý quan trọng, để từ đó góp phần tạo đà phát triển cho hoạt động của các NHTM, cũng như thúc đẩy tăng trường kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại không ít những bất cập trong quá trình áp dụng quy định của pháp luật vào thực tiễn xử lý nợ xấu tại các NHTM. Vì những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Xử lý nợ xấu theo pháp luật Việt Nam hiện nay từ thực tiễn Ngân hàng TMCP Tiên Phong” để thông qua thực tiễn tại Ngân hàng này đưa ra được những giải pháp nhằm cải thiện và khắc phục những hạn chế hiện nay. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại là vấn đề được nhiều tác giả nghiên cứu, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi pháp luật về ngân hàng nói chung và pháp luật về hoạt động xử lý nợ xấu nói riêng đã và đang được cải thiện.

Có thể kể đến một số luận văn, báo cáo nghiên cứu sau: - Luận văn “Thực trạng và giải pháp xử lý nợ xấu trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam” của tác giả Lê Thị Duyên, năm 2013. Luận văn đã đánh giá thực tiễn hoạt động xử lý nợ xấu tại Hệ thống ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương nói riêng. 1 luan an - Luận văn “Giải pháp xử lý và ngăn ngừa nợ quá hạn của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” của tác giả Trần Thị Thắm, năm 2013. Luận văn đã đánh giá thực tiễn nợ xấu của Ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, đồng thời đưa ra các giải pháp để ngăn ngừa nợ quá hạn.

- Luận văn “Pháp luật về xử lý nợ xấu của Ngân hàng thương mại từ thực tiễn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam” của tác giả Cao Thị Thúy, năm 2015. Luận văn đã đánh giá thực tiễn hoạt động xử lý nợ xấu của Ngân hàng thương mại từ thực tiến tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam. - Luận văn “Pháp luật về xử lý nợ quá hạn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Thu Hương, năm 2011. Luận văn đã đánh giá thực tiễn hoạt động cho vay của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam và các giải pháp để nâng cao chất lượng của quá trình giải quyết nợ xấu.

- Báo cáo nghiên cứu “Những bài học về xử lý nợ xấu mà Việt Nam có thể áp dụng từ kinh nghiệm quốc tế” của Vụ Pháp chế Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, năm 2017. Báo cáo nghiên cứu về thực tiễn của quá trình giải quyết nợ xấu tại một số quốc gia và đưa ra những bài học mà Việt Nam có thể áp dụng. Như vậy, có thể thấy vấn đề về xử lý nợ xấu đã được nghiên cứu khá nhiều trong thời gian qua. Tuy nhiên, các nghiên cứu điển hình nêu trên mới chỉ tiếp cận dưới góc độ thực tiễn, cũng như kinh nghiệm giải quyết và đưa ra các giải pháp, nhưng chưa tập trung nghiên cứu sâu đối với pháp luật về xử lý nợ xấu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật Việt Nam về xử lý nợ xấu của NHTM. Trên cơ sở phân tích thực trạng áp dụng các quy định đó tại TPBank, chỉ ra những bất cập còn tồn tại trong quá trình áp 2 luan an dụng pháp luật liên quan, qua đó đưa ra được các kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa quy định của pháp luật Việt Nam về xử lý nợ xấu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Trong nội dung nghiên cứu của luận văn, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận về xử lý nợ xấu của NHTM, và cụ thể thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tại TPBank, phân tích và đưa ra những nội dung bất cập trong quá trình thực hiện pháp luật. Trên cơ sở đó đưa ra những đề xuất về giải pháp khắc phục các bất cập đó và hoàn thiện pháp luật về cho vay của NHTM.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về Nhà nước và Pháp luật. Bên cạnh đó, luận văn đã sử dụng những phương pháp nêu trên đồng thời kết hợp với một số phương pháp nghiên cứu chung của KHXH và các phương pháp đặc thù của luật học để nghiên cứu đề tài, gồm: - Phương pháp phân tích: được sử dụng chủ yếu để làm sáng tỏ những quy định của pháp luật liên quan đến các vấn đề lý luận về xử lý nợ xấu của NHTM. - Phương pháp tổng hợp: được sử dụng để khái quát hóa nội dung nghiên cứu một cách hệ thống, làm cho vấn đề nghiên cứu trở nên hợp lý, dễ hiểu. Ngoài ra, luận văn có kế thừa và sử dụng các kết quả nghiên cứu khoa học của các tác giả khác làm cơ sở cho kết luận khoa học.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Kết quả luận văn thể hiện qua một số điểm mới sau đây: Thứ nhất, luận văn đã làm rõ một số vấn đề về xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại. 3 luan an Thứ hai, luận văn đánh giá thực trạng về pháp luật xử lý nợ xấu hiện nay; nêu rõ những hạn chế, bất cập về xử lý nợ xấu của NHTM và nguyên nhân. Thứ ba, luận văn đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý về xử lý nợ xấu tại các NHTM. Kết cấu của luận văn Ngoài phần phụ lục, tài liệu tham khảo, đề tài gồm nội dung chính như sau: Chương 1: Những vấn đề cơ bản về xử lý nợ xấu và pháp luật xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng pháp luật về xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại từ thực tiễn TPBank Chương 3: Một số kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý về xử lý nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam 4 luan an Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.

Những vấn đề chung về xử lý nợ xấu của Ngân hàng thương mại 1. Ngân hàng thương mại – Chủ thể nắm giữ và có nhu cầu xử lý nợ xấu 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Hiện nay, hệ thống ngân hàng có nhiều khái niệm về NHTM như sau: “Tại Hoa kỳ: NHTM là một tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, chuyên cung cấp các dịch vụ về tài chính như nhận tiền gửi, chuyển tiền, thanh toán, cho vay, đầu tư, đổi tiền, mua bán ngoại hối và các dịch vụ khác liên quan đến tiền như bảo quản, ủy thác, làm đại lý trong nước và quốc tế.