Luận án tiến sĩ: Thế chấp quyền sử dụng đất hộ gia đình bảo đảm hợp đồng tín dụng ngân hàng theo pháp luật Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM VĂN LƢỠNG THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỂ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM VĂN LƢỠNG THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỂ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật Kinh Tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Hữu Nghị 2. Vũ Thị Hải Yến Hà Nội, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, số liệu nêu trong Luận án là trung thực.

Các luận điểm được kế thừa được trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong công trình khoa học nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phạm Văn Lƣỡng luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tình hình nghiên cứu đề tài. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. 30 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỂ ĐẢM BẢO HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG .1 Khái quát lý luận về thế chấp để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng. Khái quát lý luận về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng.

Khái niệm và đặc điểm, nội dung, vai trò của pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng. 63 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỂ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG. Thực trạng pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để đảm bảo hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam. Quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng trong mối quan hệ giữa hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình với hợp đồng tín dụng ngân hàng.

Quy định của pháp luật và thực tiễn về xử lý tài sản bảo đảm hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng. Quy định của pháp luật và thực tiễn giải quyết tranh chấp hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng. 129 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HỘ GIA ĐÌNH Ở VIỆT NAM. Phương hướng hoàn thiện pháp luật thực định về thế chấp quyền sử dụng đất hộ gia đình ở Việt Nam.

Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình ở Việt Nam hiện nay. 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ. 154 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 155 luan an NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BLDS Bộ Luật Dân sự GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HGĐ Hộ gia đình LĐĐ Luật đất đai LNH Luật ngân hàng NCS Nghiên cứu sinh QSDĐ Quyền sử dụng đất TCTD Tổ chức tín dụng UBND Ủy ban nhân dân luan an MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất bao gồm các quy định pháp luật trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến nhiều lĩnh vực như: Luật đất đai, Luật Dân sự, Luật Ngân hàng, Luật các tổ chức tín dụng.

Với sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì các chính sách, quy định của pháp luật đất đai nói chung và quy định của pháp luật thế chấp quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay của Ngân hàng, các tổ chức tín dụng nói riêng ngày càng được quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất trong hoạt động cho vay của Ngân hàng, các tổ chức tín dụng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế: Các quy định của pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất chưa thống nhất, đồng bộ, không rõ ràng, có nhiều mâu thuẫn đã cản trở đến việc áp dụng các quy định về thế chấp quyền sử dụng đất trên thực tế. Chủ thể của thế chấp quyền sử dụng đất, đối tượng của thế chấp quyền sử dụng đất, đặc biệt là pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để vay vốn tại Ngân hàng và các tổ chức tín dụng còn thiếu vắng những văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể về điều kiện đối với tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất hộ gia đình; hình thức thế chấp quyền sử dụng đất; trình tự, thủ tục đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất; xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất của hộ gia đình. Chính những hạn chế này đã làm cho việc áp dụng biện pháp thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình trong hoạt động cho vay của Ngân hàng, các tổ chức tín dụng chưa thuận lợi và cũng chưa thực sự có hiệu quả đối với cả tổ chức tín dụng cũng như việc phát triển kinh tế hộ gia đình trong việc tiếp cận nguồn vốn.

Một thời gian dài, do chưa có một hành lang pháp lý ổn định, cũng như cơ chế thực hiện thông thoáng, dẫn đến tình trạng các tổ chức tín dụng “ e ngại” thậm trí là “ đóng băng” nguồn vốn cho vay đối với chủ thể vay vốn là hộ gia đình. Vì vậy, để tạo cơ hội cho mọi đối tượng vay nói chung, hộ gia đình nói riêng được tiếp cận nguồn vốn tín dụng, Nhà nước cần có những quy định bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất của hộ gia đình trong việc thực hiện quyền thế chấp quyền sử dụng đất để vay vốn tại các tổ chức tín dụng. Từ thực trạng áp dụng các quy định của pháp luật thế chấp quyền sử dụng đất hộ gia đình, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện tính đồng bộ, thống nhất giữa các quy định của pháp luật, tạo môi trường pháp lý đầy đủ để các quy định về thế chấp 1 luan an quyền sử dụng đất hộ gia đình được thực thi có hiệu quả, đem lại lợi ích cho cộng đồng dân cư và cho xã hội. Từ những lý do trên, NCS đã chọn đề tài “Thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng Ngân hàng theo pháp luật Việt Nam” làm công trình khoa học nghiên cứu cấp luận án tiến sĩ chuyên ngành Luật kinh tế của nghiên cứu sinh tại Học viện Khoa học xã hội.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận án 2. Mục đích nghiên cứu Mục đích của luận án là nghiên cứu các vấn đề lý luận pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng, phân tích và đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành, để từ đó đưa ra định hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện mục đích nghiên cứu nêu trên, nghiên cứu sinh phải thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau: - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và đưa ra những nhận xét về những vấn đề đã được các công trình nghiên cứu. Trên cơ sở đó, nêu các nội dung chưa được các công trình nghiên cứu đề cập để định hướng các vấn đề cần nghiên cứu và giải quyết trong luận án.

- Phân tích và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng như. Khái niệm, hình thức, vai trò, chủ thể, nội dung và các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam. - Đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở nước ta trong những năm qua và xác định những khó khắt, vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng. Sau cùng, luận án luận giải về sự cần thiết và yêu cầu khách quan của việc hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam.

Trên cơ sở đó, luận án đưa ra những 2 luan an quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam, giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu luận án 3.Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án gồm: thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng và pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng; những nguyên tắc cơ bản của pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng; các văn bản pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng và thực tiễn thực hiện pháp luật về thế chấp quyền sử dụng đất của hộ gia đình để bảo đảm thực hiện hợp đồng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam hiện nay.