Luận án tiến sĩ: Tác động cấu trúc vốn tới hoạt động công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam - Đặng Tài An Trang

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- ®Æng tµi an trang T¸C §éng cña cÊu tróc vèn tíi ho¹t ®éng cña c«ng ty niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n viÖt nam Chuyªn ngµnh: kinh tÕ häc M· sè: 62310101 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. PHẠM THẾ ANH Hµ Néi - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Giáo viên hướng dẫn Tác giả Vũ Kim Dũng Đặng Tài An Trang LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành trước hết bằng sự nỗ lực và nghiêm túc trong Nghiên cứu của Tác giả trong hơn 4 năm qua, nhưng không thể thiếu sự giúp đỡ và tư vấn nhiệt tình, trách nhiệm của rất nhiều người.

Những sự giúp đỡ và tư vấn đó không chỉ giúp Tác giả hoàn thành Luận án theo kế hoạch công việc mà còn hữu ích trong quá trình thực hiện công việc cũng như tham gia lĩnh vực nghiên cứu sau này. Tác giả xin trân trọng cảm ơn: Những người thân trong gia đình đã chia sẻ, động viên, thông cảm và hỗ trợ trong lúc khó khăn và bận rộn nhất.TS Vũ Kim Dũng, PGS.TS Phạm Thế Anh đã nhận lời hướng dẫn một lĩnh vực nghiên cứu mới và đã tận tình chỉ bảo và định hướng nghiên cứu của Luận án. Nguyễn Phi Lân đã hỗ trợ tư vấn phương pháp nghiên cứu và các tài liệu tham khảo hữu ích. Ban lãnh đạo và các cán bộ của Viện đào tạo sau đại học đã hỗ trợ tận tình về đào tạo và các thủ tục hành chính trong thời gian học và bảo vệ luận án.

Ban lãnh đạo, các cán bộ và giảng viên của Khoa Kinh tế học đã hỗ trợ nhiệt tình trong quá trình sinh hoạt chuyên môn. Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp tại Ủy ban chứng khoán nhà nước đã tạo điều kiện về thời gian và hỗ trợ nhiệt tình về chuyên môn. Tác giả Đặng Tài An Trang MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Giới thiệu Luận án.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án. Cấu trúc của Luận án.

7 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC VỐN TỚI HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY. Tổng quan về cấu trúc vốn và hoạt động của công ty. Nguồn vốn của công ty. Cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

Thước đo hoạt động của doanh nghiệp. Các lý thuyết về cấu trúc vốn. Lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (M&M). Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory).

Lý thuyết chi phí đại diện (Agency theory). Lý thuyết thứ tự ưu tiên (pecking-order theory). Nghiên cứu thực nghiệm về tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của doanh nghiệp. Nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới.

Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Kết luận chương 2. 38 CHƯƠNG 3 CẤU TRÚC VỐN VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT. Tổng quan kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tổng quan kinh tế vĩ mô. Thị trường chứng khoán Việt Nam. Tình hình công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam .Về quy mô niêm yết. Về cơ cấu tài sản.

Về cấu trúc vốn. Về hoạt động của các công ty niêm yết. Kết luận chương 3. 64 CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC VỐN TỚI HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT.

Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu. Các chỉ tiêu đo lường. Khung phân tích của luận án. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu.

Nguồn dữ liệu và mẫu nghiên cứu. Lựa chọn mô hình và các biến. Thống kê mô tả. Ước lượng và kết quả nghiên cứu về tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của doanh nghiệp niêm yết.

Kết quả ước lượng. Phân tích tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của công ty niêm yết. Kết luận chương 4. 110 CHƯƠNG 5 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CẤU TRÚC VỐN VÀ NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT.

Giải pháp chính sách vĩ mô. Giải pháp đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Đề xuất định hướng chính sách phát triển TTCK Việt Nam. Giải pháp đối với thị trường cổ phiếu.

Xây dựng và phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Quản trị công ty và công bố thông tin. Hoàn thiện chuẩn mực kế toán, kiểm toán và nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán. Giải pháp đối với các công ty niêm yết.

Xây dựng chính sách cấu trúc vốn phù hợp. Nâng cao năng lực quản lý điều hành, quản trị công ty, hiệu quả sử dụng vốn. Nâng cao chất lượng báo cáo tài chính doanh nghiệp, công bố thông tin. Kết luận Chương 5.

137 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 138 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 139 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nội dung 1 ADB Ngân hàng Phát triển châu Á 2 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam á 3 CAPM Mô hình định giá tài sản vốn 4 CPH Cổ phần hóa 5 CSH Chủ sở hữu 6 CTCP Công ty cổ phần 7 DNNN Doanh nghiệp Nhà nước - 8 DNNY Doanh nghiệp niêm yết 9 EBITDA Lợi nhuận trước lãi suất, thuế và khấu hao 10 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài 11 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 12 GM Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận gộp biên 13 GROW Cơ hội tăng trưởng 14 GSO Tổng cục Thống kê 15 HNX Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội 16 HOSE/HSX Sở giao dịch Chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh 17 IMF Quỹ tiền tệ quốc tế 18 LTDTA Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản 19 MM Modigliani và Miller 20 NHNN Ngân hàng Nhà nước 21 NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần 22 OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế 23 PB Chỉ tiêu giá trị thị trường trên giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu 24 ROA Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản 25 ROCE Tỷ suất lợi nhuận trên vốn sử dụng 26 ROE Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu 27 SGDCK Sở Giao dịch Chứng khoán 28 SIZE Quy mô công ty 29 STDTA Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản 30 TCTK Tổng cục Thống kê 31 TPCP Trái phiếu Chính phủ 32 TPDN Trái phiếu doanh nghiệp STT Từ viết tắt Nội dung 33 TTCK Thị trường chứng khoán 34 TTDTA Tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản 35 TTGDCK Trung tâm giao dịch chứng khoán 36 TURN Vòng quay tài sản 37 UBCKNN Ủy ban Chứng khoán Nhà nước 38 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam 39 WACC Chi phí vốn bình quân 40 WB Ngân hàng Thế giới 41 WTO Tổ chức thương mại thế giới DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tăng trưởng GDP của kinh tế thế giới giai đoạn 2010 – 2014 .2: Số lượng DNNN CPH qua các năm .3: Đấu giá cổ phần hóa qua 2 SGDCK giai đoạn 2011 - 2014 .4: Một số chỉ tiêu về thị trường cổ phiếu .5: Quy mô phát hành trái phiếu Doanh nghiệp tại Việt Nam .6: Số lượng công ty niêm yết theo phân ngành năm 2014 .1: Kỳ vọng về tác động của các biến độc lập đối với các biến phụ thuộc.2: Các biến được sử dụng.3: Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình ước lượng RE và OLS .4: Kết quả kiểm định Hausman .5: Thống kê tóm tắt các biến .6: Cơ cấu doanh nghiệp niêm yết trong mẫu theo ngành .7: Ma trận tương quan giữa các biến .8: Kết quả ước lượng mô hình 1 .9: Kết quả ước lượng mô hình 2 .10: Kết quả ước lượng mô hình 3.11: Kết quả ước lượng mô hình 4.12: Kết quả ước lượng mô hình 5. 96 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tăng trưởng GDP Việt Nam theo ngành .2: Phát hành cổ phiếu 2006 - 2010 .3: Giá trị phát hành và tỷ lệ thành công .4: Cơ cấu phát hành .5: Tình hình niêm yết cổ phiếu 2006 - 2010 .6: Giá trị vốn hóa thị trường 2006 - 2010 .7: Giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên .8: Giá trị giao dịch/vốn hóa các nước khu vực ASEAN (%).9: Quy mô niêm yết trên TTCK .10: Cơ cấu tài sản theo ngành .11: Quy mô tài sản bình quân các ngành .12: Tỷ lệ nợ - vốn chủ sở hữu các doanh nghiệp tại Malaysia .13: Tỷ lệ nợ - vốn chủ sở hữu các doanh nghiệp tại Mỹ .14: Cơ cấu vốn của các công ty niêm yết .15: Hệ số tổng nợ/tổng tài sản theo phân ngành .16: Cơ cấu vốn của các công ty niêm yết .17: Các chỉ tiêu sinh lời của các DNNY.18: Tỷ lệ ROA của các ngành .19: Các chỉ tiêu sinh lời của các công ty niêm yết .20: Diễn biến hệ số PB và MBVE.1: Quy mô vốn điều lệ các công ty niêm yết .2: Cơ cấu nợ của các công ty niêm yết .3: ROE, ROA của các công ty niêm yết .4: Chỉ số PB và MBVE của công ty niêm yết.5: Tỷ lệ ROCE, GM của các công ty niêm yết trên .6: Lãi suất huy động danh nghĩa (%).

99 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu Luận án Luận án này nghiên cứu tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, đánh giá và phân tích thực nghiệm các lý thuyết và giả thuyết về tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của doanh nghiệp. Luận án cũng sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện cấu trúc vốn và nâng cao khả năng sinh lời, hiệu quả hoạt động, giá trị của công ty niêm yết. Để phân tích tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của doanh nghiệp niêm yết trên TTCK Việt Nam, tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thông qua các báo cáo tài chính được kiểm toán.

Luận án đã cho thấy rằng cấu trúc vốn thực sự có ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp niêm yết và do vậy việc điều chỉnh cấu trúc vốn sẽ có tác động tới kết quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết xét theo cả thước đo sổ sách kế toán cũng như thước đo giá trị thị trường.