Luận án Đương Thị Thanh Hải: Cấu trúc tài chính và hiệu quả ngân hàng thương mại

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---------------- ĐƢỜNG THỊ THANH HẢI TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC TÀI CHÍNH TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Hà Nội - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---------------- ĐƢỜNG THỊ THANH HẢI TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC TÀI CHÍNH TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. LÊ ĐỨC LỮ 2. HOÀNG VIỆT TRUNG Hà Nội - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Đƣờng Thị Thanh Hải ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .iv DANH MỤC BẢNG .vi DANH MỤC HÌNH. vii PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC TÀI CHÍNH TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Tổng quan nghiên cứu về tác động của cấu trúc tài chính tới hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại.Quan điểm về ảnh hƣởng tích cực của cấu trúc tài chính đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại.

Quan điểm về ảnh hƣởng tiêu cực của cấu trúc tài chính đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại. Trƣờng phái thứ ba: cấu trúc tài chính độc lập với hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại. Khoảng trống nghiên cứu .21 Kết luận chƣơng 1.23 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC TÀI CHÍNH TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 24 2.Cấu trúc tài chính trong các ngân hàng thƣơng mại. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại ảnh hƣởng đến cấu trúc tài chính.

Cấu trúc tài chính NHTM. Hiệu quả hoạt động và tác động của cấu trúc tài chính đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại. Quan niệm về hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại. Tác động của cấu trúc tài chính đến hiệu quả hoạt động của các NHTM .37 Kết luận chƣơng 2.46 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Giả thuyết nghiên cứu .Mô hình nghiên cứu và các biến đề xuất. Nguồn dữ liệu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu. Nguồn dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu.56 Kết luận chƣơng 3.58 iii CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC TÀI CHÍNH TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM.

Khái quát về hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam.Sự ra đời và phát triển của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Quy mô tăng trƣởng của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Phân tích thực trạng cấu trúc tài chính và hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam.Thực trạng cấu trúc tài chính các NHTM Việt Nam. Thực trạng hiệu quả hoạt động các NHTM Việt Nam.

Phân tích tác động của cấu trúc tài chính đến hiệu quả hoạt động các NHTM Việt Nam nghiên cứu.Thống kê mô tả dữ liệu. Ma trận hệ số tƣơng quan .Lựa chọn mô hình hồi quy. Kết quả phân tích. Tổng hợp kết quả.

Tóm tắt các kết quả đạt đƣợc: .104 Kết luận chƣơng 4.110 CHƢƠNG 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM. Định hƣớng chiến lƣợc phát triển ngành ngân hàng Việt Nam đến năm 2020. Một số giải pháp đề xuất đối với các ngân hàng thƣơng mại .Về quan điểm chung .Một số giải pháp cụ thể .Các giải pháp khác. Khuyến nghị đối với chính phủ và ngân hàng nhà nƣớc.

Hạn chế của luận án và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của luận án .Gợi ý hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai .126 Kết luận chƣơng 5.128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .130 TÀI LIỆU THAM KHẢO.131 PHỤ LỤC iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Diễn giải Ký hiệu Tiếng Việt Tiếng Anh BCĐKT Bảng cân đối kế toán BCTN Báo cáo thu nhập CDE Tổng số tiền gửi của khách Customer deposit CIN Tỷ lệ chi phí trên thu nhập Cost to income ratio CTTC Cấu trúc tài chính CTV Cấu trúc vốn DN Doanh nghiệp EQA Cơ cấu tài chính Equity to total Asset EQD Đòn bầy tài chính Equity to liabilities EQL Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng Equity to total Loans cho vay EQS Tỷ lệ vốn chủ sỏ hữu trên tổng Equity to customer deposit and tiền gửi Shortterm fundings FEM Mô hình tác động cố định Fixed Effects Model GROWTH Tốc độ tăng trƣởng tài sản Asset growth ratio HQHĐ Hiệu quả hoạt động KNSL Khả năng sinh lời LNST Lợi nhuận sau thuế LTD Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi v Diễn giải Ký hiệu Tiếng Việt Tiếng Anh NIM Thu nhập từ lãi biên Net interest margin NC Nghiên cứu NPL Tỷ lệ nợ xấu Non performing loan NTT Nguồn tài trợ NHTM Ngân hàng thƣờng mại MQH Mối quan hệ ROA Tỷ suất sinh lời tổng tài sản Return on Assets ROE Tỷ suất sinh lời vốn chủ sở Return on Equity hữu REM Mô hình tác động ngẫu nhiên Random Effects Model SGDCK Sàn giao dịch chứng khoán TTCK Thị trƣờng chứng khoán TS Tài sản VCSH Vốn chủ sở hữu vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Cấu trúc nguồn vốn của ngân hàng thƣơng mại và doanh nghiệp.1: Tóm tắt các giả thuyết nghiên cứu .2: Mô tả các biến trong mô hình .3: Phƣơng trình hồi quy .4: Nhóm ngân hàng nghiên cứu .1: Số lƣợng Ngân hàng ở Việt Nam (2008-2016).2: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng tài sản hệ thống NHTM Việt Nam .3: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng Vốn tự có hệ thống NHTM Việt Nam .4: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng Vốn điều lệ hệ thống NHTM Việt Nam .5: Sự tăng trƣởng của hệ thống ngân hàng Việt Nam (2008-2016) .6: Tăng trƣởng các chỉ tiêu hoạt động của toàn hệ thống NHTM .7: Quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của nhóm 19 ngân hàng nghiên cứu so với hệ thống NHTM Việt Nam .8: Quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của nhóm 19 NHTM nghiên cứu .9: Giá trị của EQA các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .10: Giá trị của EQD các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .11: Giá trị của EQL các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .12: EQS các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .13: Thống kê mô tả tỷ lệ EQA, EQD, EQL, EQS giai đoạn 2008-2016 .14: EQA,EQD,EQL,EQS trung bình của các NHTM .15: ROA của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008-2016.16: ROE của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .17: Các trƣờng hợp về hiệu quả hoạt động của các NHTM (2008-2016) .18: Thống kê mô tả hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam nghiên cứu (2008 – 2016).19: ROA, ROE trung bình của các NHTM VN nghiên cứu .20: Mô tả các biến nghiên cứu .21: Hệ số tƣơng quan các biến có trong mô hình .22: Kết quả mô hình FEM cho ROA .23:Kết quả mô hình REM cho ROA .24: Kết quả hiệu chỉnh cho ROA .25 Tổng hợp các kết quả mô hình hồi quy biến phụ thuộc ROA .26: Kết quả mô hình FEM cho biến phụ thuộc ROE .27: Kết quả mô hình REM cho biến phụ thuộc ROE .28: Kết quả chạy hiệu chỉnh cho biến phụ thuộc ROE .29: Tổng hợp các kết quả mô hình hồi quy cho biến phụ thuộc ROE .30: Tổng hợp kết quả .104 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Lợi nhuận kỳ vọng vốn cổ phần trong trƣờng hợp không có thuế thu nhập doanh nghiệp của lý thuyết cấu trúc vốn M&M .2: Lợi nhuận kỳ vọng vốn cổ phần trong trƣờng hợp có thuế thu nhập doanh nghiệp của lý thuyết cấu trúc vốn M&M.1: Mô hình nghiên cứu.1: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng tài sản hệ thống NHTM Việt Nam .2: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng Vốn tự có hệ thống NHTM Việt Nam .3: Quy mô và tốc độ tăng trƣởng Vốn điều lệ hệ thống NHTM Việt Nam .4: Tín dụng đối với nền kinh tế (2008-2016) .5: Quy mô tăng trƣởng các chỉ tiêu hoạt động của cả hệ thống.6: Quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của nhóm 19 NHTM nghiên cứu so với hệ thống NHTM Việt Nam.7 Quy mô tổng tài sản và VCSH của nhóm 19 NHTM nghiên cứu .8: Giá trị trung bình EQA của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .9: Giá trị trung bình EQD của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .10: Giá trị trung bình EQL của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016.11: Giá trị trung bình EQS của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .12: Tỷ lệ EQA, EQL,EQS,EQD của các NHTM nghiên cứu (2008-2016) .13: Chỉ tiêu EQA, EQD, EQL, EQS trung bình của các NHTM .14: ROA của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .15: ROE của các NHTM nghiên cứu giai đoạn 2008-2016 .16: Giá trị ROA và ROE trung bình của các NHTM nghiên cứu (2008-2016) .17: ROA, ROE trung bình của các NHTMNC .88 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết phải nghiên cứu Trong những năm gần đây, ngành ngân hàng Việt Nam đã có những bƣớc tiến vƣợt bậc, đột phá cùng với quá trình hội nhập quốc tế. Việc gia nhập WTO, trở thành thành viên của cộng đồng kinh tế ASEAN, tham gia vào Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dƣơng (CPTPP) đã mở ra rất nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là việc mở cửa ngành ngân hàng năm 2011 đã đem lại những thay đổi to lớn cho ngành nhƣ :giúp cho các ngân hàng trong nƣớc tiếp nhận các công nghệ NH hiện đại, cơ cấu lại vai trò quản lý trong các ngân hàng thông qua việc tham gia của các đối tác chiến lƣợc nƣớc ngoài, các dịch vụ ngân hàng đƣợc chuyên nghiệp và đa dạng hóa.Đặc biệt đối với các ngân hàng thƣơng mại thì sự cạnh tranh càng đƣợc thể hiện rõ rệt, sức ép cạnh tranh này đến không chỉ từ các ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc mà còn đến từ các ngân hàng nƣớc ngoài, các tổ chức tài chính phi ngân hàng, các định chế tài chính khác.

Nhƣng thực tế cho thấy hiệu quả hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng nói chung và các ngân hàng thƣơng mại tại Việt nam nói riêng trong thời gian vừa qua không cao.