Pháp luật giám sát hoạt động ngân hàng thương mại Việt Nam - Luận án TS Nguyễn Đình Phúc

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐÌNH PHÚC PHÁP LUẬT GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐÌNH PHÚC PHÁP LUẬT GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Đức Minh 2. TS Nguyễn Văn Vân HÀ NỘI, 2018 LỜI CAM ĐOAN T i i g h ghi ứ ủ i g i ả ghi ứ h g g h h h h g ả ệ h C iệ iệ ủ g i h h hả g n í h dẫ g h TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Đình Phúc MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Khái quát tình hình nghiên cứ g ớ g i ớc liên quan n pháp lu t về giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại.

11 1 2 Đ h gi h h h ghi ứ i n pháp lu t pháp lu t về giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại. 32 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Khái quát chung về giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại. Khái quát về pháp lu t giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại.

51 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Về chủ th giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại. Về i ng và phạm vi giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g mại. Về nội dung, hình thứ ph ơ g ph p gi h ạ ộng của ngân h g h ơ g ại.

Về trình t , thủ tục giám sát và xử lý vi phạm trong quá trình giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại. 113 Chƣơng 4: YÊU CẦU, PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Tính c p thi t, yêu cầ ph ơ g h ớng hoàn thiện pháp lu t về giám sát hoạ ộng củ g h g h ơ g ại. Giải pháp hoàn thiện pháp lu t giám sát hoạ ộng của ngân hàng h ơ g ại Việt Nam.

Giải pháp về nâng cao hiệu quả th c hiện pháp lu t về giám sát hoạt ộng củ g h g h ơ g ại. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT EU Liên minh Châu Âu GSNH Giám sát ngân hàng GSTC Giám sát tài chính HĐNH Hoạ ộng ngân hàng Lu NHNN ă Lu Ng h g Nh ớc Việt Nam s 46/2010/QH12 2010 ngày 16/6/2010 Lu t Các TCTD Lu t Các tổ chức tín dụng s 47/2010/QH12 ngày ă 2010 16/6/2010 NHNN Ng h g Nh ớc NHTM Ng h g h ơ g ại NHTW Ngân hàng Trung ơ g QLNN Quả ý h ớc TCTD Tổ chức tín dụng MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hệ th g g h g h ơ g ại (NHTM) giữ vai trò, v í ặc biệt trong nền kinh t Việt Nam. Hoạ ộng củ NHTM i n m i tổ chức, cá nhân.

Do tiềm ẩn nhiều rủi ro và có s ộng tích c c lẫn tiêu c c n nền kinh t nên NHTM h g ặ d ới s giám sát chặt chẽ củ Nh ớ Nh ớc sử dụng các công cụ h h g ó ó ph p lu giám sát hoạ ộng của hệ th ng NHTM. Nh n thứ c vai trò của giám sát ngân hàng (GSNH) nói chung, giám sát hoạ ộng của NHTM nói i g nh về GSNH luôn là một trong những nội d g ơ ản g ạo lu t chính về ngân hàng, h : Lu Ng h g Nh ớc Việt Nam, s 46/2010/QH12 ngày 16/6/2010 (Lu NHNN ă 2010); L t Các tổ chức tín dụng, s 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010 (Lu C TCTD ă 2010), Lu t Sử ổi, bổ sung một s iều Lu t Các tổ chức tín dụng s 17/2017/QH13 ngày 20/11/2017. Tuy nhiên, hiện nay pháp lu t giám sát hoạt ộng của NHTM ớc ta vẫn còn hạn ch , b t c p. Hiệu quả giám sát hoạt ộng của NHTM trên th c t vẫn còn th p.

Nghiên cứu tìm giải pháp hoàn thiện pháp lu t giám sát hoạ ộng củ NHTM ũ g h ă g ng hiệu quả th c hiện ch nh pháp lu t này ớc ta là r t c p thi Điều này xu t phát t nhữ g ý d : - Về phương diện lý luận: Ph ơ g diện lý lu n về GSNH nói chung, giám sát hoạ ộng của NHTM ói i g ã c khá nhiều tổ chức, cá nhân nghiên cứ d ới ph ơ g diện QLNN, quản tr ngân hàng. Tuy nhiên, th c tiễn cho th y, có khá nhiều v ề i n pháp lu t giám sát hoạ ộng của NHTM vẫ h c nghiên cứu sâu. Có th ói n nay, chúng ta vẫ g i m mô hình GSNH ( g ó ó giám sát hoạ ộng của NHTM) thích h p với Việt Nam. 1 - Về phương diện thực tiễn: Thứ nhất, khung pháp lý về giám sát hoạ ộng của NHTM vẫn còn nhiều chồng chéo, b t c p, ch m c h ớng dẫn cụ th , có khả ă g g những rủi hó g h NHTM ơ GSNH.

Các nh, chuẩn m c về an h hặt chẽ h i m soát và kiềm ch những rủi ro trong hoạ ộng của NHTM. Thứ hai, hệ th ng giám sát hoạ ộng củ NHTM h ạ c hiệu quả cao trong b i cảnh NHTM phát tri n nhanh về quy mô và hội nh p qu c t ngày càng sâu, rộng. Nhiều qu nh, chuẩn m c về hoạ ộng của NHTM ã ổi mới he h ớng ti p c n các chuẩn m c qu c t h g ẫ h theo k p s ti n bộ của các chuẩn m c qu c t về GSNH theo tiêu chuẩn Basel II, Basel III. Thứ ba, nguyên tắc th g ũ g h ỷ ơ g ỷ lu t, an toàn trong hoạ ộng củ NHTM h ề ú g ức, s thi u minh bạch về thông tin …dẫ n những y u kém, hạn ch , rủi ro của hệ th ng NHTM h c xử lý k p th i, triệ.

Thứ tư, công tác giám sát hoạ ộng củ NHTM ã ó hiều ti n bộ h g h h cs pứ g c yêu cầu và chuẩn m c qu c t. Khuôn khổ pháp lý về giám sát hoạ ộng của NHTM, an toàn hoạ ộng ngân hàng (HĐNH) h ầ ủ ồng bộ. Hoạ ộng giám sát củ ơ quan có thẩm quyền còn nhiều hạn ch trong việc phát hiện ũ g h cảnh báo sớm, phòng ng a và gă hặn rủi ro trong hoạ ộng của hệ th ng NHTM. Ch t ng, s g ă g c th c thi công vụ củ ội gũ g hức th c hiện hoạ ộng giám sát vẫn còn hạn ch h he p với t ộ phát tri n của hệ th ng NHTM.

K t c u hạ tầng kỹ thu t hỗ tr cho hoạ ộng giám sát vẫn còn nhiều b t c p. Đ hắ phụ h ạ g GSNH ói h g, gi h ạ ộ g ủ NHTM nói riêng, Ngâ h g Nh ớ (NHNN) g i p ụ h 2 hiệ h ề ả ủi g HĐNH h : ề p hạ g TCTD ề ỷ ệ g HĐNH h phù h p ới h g ệ h ẩ ; ề i h i g ụ và ph ơ g ph p gi ủi ới i i ới ứ g dụ g g ghệ h g i ; ă g g hả ă g ả h ớ i ới hữ g ủi iề ẩ g í h hệ h g gh ạ ộ g ủ NHTM, ồ g h i gă g g ơ i phạ ph p ủ NHTM B ạ h ó Nh ớ ũ g g i h hh hiệ khung pháp lý ề g h g GSNH hằ hạ h hữ hé hạ h iệ ạ dụ g ề ả ề iề h h ề ủ ổ g ớ thao túng h ạ ộ g ủ TCTD, ồ g h i ũ g g i h h hí h h p hơ ổ hứ h ạ ộ g ủ ơ GSNH ó hiệ hiệ ả T hi hữ g ỗ g h hiệ ph p ổ hứ h hiệ ph p ề GSNH gi h ạ ộ g ủ NHTM ẫ h pứ g h ầ h iễ Nhữ g hạ h p g h ũ g h h hiệ ph p ầ h hiệ ph p ề gi h ạ ộ g ủ NHTM ã ặ nhu ầ p h i ới iệ ghi ứ ph p ề gi h ạ ộ g ủ NHTM Việ N hiệ 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Với việc l a ch n và nghiên cứ ề i “Ph p t về giám sát hoạt ộng củ g h g h ơ g ại Việt Nam hiệ ” giả nh mục tiêu của lu n án là làm rõ th c trạ g nh của pháp lu t về giám sát hoạt ộng của NHTM; nhữ g hó hă ớng mắc, hạn ch trong th c tiễn th c hiện pháp lu t về giám sát hoạ ộng của NHTM; tìm ki m những giải pháp khắc phục những b t c p của pháp lu t về giám sát hoạ ộng của NHTM và các giải ph p ă g ng hiệu quả giám sát hoạ ộng của NHTM.