Luận án tiến sĩ về bảo hiểm hưu trí tự nguyện - Phùng Thị Thu Hương

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE PHÙNG THỊ THU HƯƠNG LUẬN ÁN TIEN SĨ TÀI CHÍNH NGAN HÀNG Hà Nội, 2024 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HOC KINH TE PHUNG THI THU HUONG Chuyén nganh: Tai chinh - Ngan Hang Mã số: 9340201.01 LUẬN ÁN TIEN SĨ TÀI CHÍNH NGAN HÀNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Thị Hoang Anh 2. Nguyễn Phú Hà Hà Nội, 2024 LOI CAM DOAN Tôi xin cam đoan Luận án “Nghiên cứu các nhân to anh hưởng đến quyết định tham gia bảo hiểm hưu trí tự nguyện của người dân ở Việt Nam ” là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi, chưa được công bồ trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào của người khác. Tất cả các nội dung tham khảo sử dụng trong luận án đều được trích dẫn tường minh, theo đúng quy định.

Hà Nội, ngày 23 thang 1 năm 2024 Tác giả luận án Phùng Thị Thu Hương LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình của Ban lãnh đạo Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Tài chính Ngân hàng cũng như Phòng Đào tạo đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập tại trường cũng như việc hoàn thành luận án. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả những sự giúp đỡ này. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Đinh Thị Thanh Vân, TS.

Phạm Hùng Hiệp, TS. Lê Hồng Thái, PGS. Nguyễn Đăng Tuệ, TS. Soyoung Lim, GS.

Không có sự ủng hộ, hỗ trợ, hướng dẫn, và đồng hành của các thầy cô thì có lẽ tôi đã không thể hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới hai giảng viên hướng dẫn khoa học của tôi là PGS. Phạm Thị Hoàng Anh và TS. Nguyễn Phú Hà đã luôn tận tình quan tâm và hướng dẫn dé tôi có thé trưởng thành hon trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Đối với tôi, được đồng hành cùng người hướng dẫn khoa học, không chỉ là người thầy, người cô, mà còn là người chị, cùng với những kiến thức và kinh nghiệm được sẻ chia trong cuộc sống, giúp tôi có động lực và tự tin vào chính bản thân mình. Đồng thời, tôi xin gửi lời trân trọng cảm ơn tới các khối cơ quan, ban ngành và đại diện các doanh nghiệp đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thu thập dữ liệu nghiên cứu. Tôi cũng xin dành lời yêu thương và chân thành tới những người thân trong gia đình, đặc biệt là bố mẹ hai bên, chồng tôi cùng hai con vì đã luôn đồng hành, hỗ trợ và động viên tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện nghiên cứu sinh. Trong quá trình thực hiện luận án sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà quản lý và những người quan tâm để có thể hoàn thiện nghiên cứu của mình tốt hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 23 tháng I năm 2024 Tác giả luận án Phùng Thị Thu Hương MỤC LỤC MỤC LỤC.E1 211tr DANH MỤC TU VIET TAT TIENG WIỆT.---©-222<22++EE22EE22EE22212222221221222Xe2 i DANH MUC BANG ovvcescssssssessessesssessesscsssssssesssssssssssssissssussssssesisssisssesietsessessuesseeees iv DANH MỤC BIEU DÔ.--©22 5< 2E22E22E12E122112112112112112121121121212121 xe v DANH MỤC CAC HINA oeccesscsscesssesscsssesssevssessesssevssevsesssesssesssessesssesasetieessesavesavesseeess vi MO DAU oovceecescsssessesssessessesssssessessesssesssssessssssssssitssesssssesiesiessssstiesietsessissiesiessesseeseen 1 CHUONG 1. TONG QUAN NGHIÊN CUU VE CÁC NHÂN TÔ ANH HUONG DEN QUYET ĐỊNH THAM GIA BAO HIEM HUU TRÍ TU NGUYỆN. Nghiên cứu về các nhân tổ anh hưởng đến ý định và quyết định tham gia ,10. Nghiên cứu về bảo hiểm ÏiwH tÍ.- 25-522 52222x‡2Et‡EE2EEE2221222122112212212222 xe.

Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia bảo hiểm hưu 88/42/2, eee cee eect. Khoảng trồng nghién Cleti.ccccccccccccescesessesseessessesssssssssessessesssssessessessesssesseseesseease 19 TOm tet ChUONg 0m na neee-«á. CƠ SỞ LY THUYET NGHIÊN CUU CÁC NHÂN TỐ. 23 ANH HUONG DEN QUYẾT ĐỊNH THAM GIA BẢO HIEM HƯU TRÍ.

Hệ thong hưu trí và bảo hiểm hưu trí tee H8MJỆN. HE hOmg WU tri trang. Bảo hiểm hưu tri tue NQUyOncccccccccccccceccescesessessessessesessssssessessessessesssvssessesseees 28 2. Các lý thuyết nên tảng liên quan đến quyết định tham gia bảo hiểm hưu trí tự NQUYEN.

LH TH TH TH HH HH HH TH HH 37 2. Giả thuyết vòng AOL. Lý thuyết về Hành vi người tiêu dùng. Lý thuyết hành động hop lý ( Theory of Reasoned Action model — TRA).

Lý thuyết triển vọng (Prospect TH€OF) .--- 5e éE‡EkEESEES2E2EEEEererkered 43 2. Các nhân tổ ảnh hưởng đến quyết định tham gia bảo hiểm hưu trí tự nguyện. án Hàng ng HT TT TH TH TH TH TH Hàng HH nh 45 2. Hành vỉ © NAL PHỦ FO.

cv cece eee eeceseeeeseecseeenseeenseecsseeseeenseeenseegs 52 2. Động cơ tiẾt KIC oo eeccccccecscssscsssesssesssessusssesssssssssusssssssessississssesisesitsssetsseseeeseess 53 2. Hig Diet ti NINN nan. 54 Tóm tắt CHUONG 2 veccccsccscescsscssvessesessessessessessessessesessessessessessesssessessessessessesssstesessesseeees 56 CHUONG 3.

PHƯƠNG PHAP NGHIÊN CỬU. Thiết kế nghiÊH CU ceecccccccccssccsscessesssesssesssesssssssssessusssssssssistisssessiesstsssesssessesseess 57 3. Quy trình nghién COU. s-c c Sc tk SH TH kg kiện 57 3.

Nội dung nghiÊH CỨN. SH SH TH 1k HH hy hy 57 3. Giả thuyết và mô hình nghién crt eccecceccccccescescssssssvessessessessessessessessessessesseesses 59 3. Phỏng van sâu chuyên gia về mô hình nghiên cứu đề xuất.

Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiÊH CHU. Phương pháp thu thập dit liỆU. th TT HH HH Hệ 64 3. Dữ VG SƠ CẤTD.

Dữ liệu thứ CẤp. - 5c 5c SE EE2E112 1212112122111 ereree 67 3. Phương pháp phân tích Att lIỆU.í c Sc SE vE SE * E1 1 1111 khay 68 3. Phuong pháp phân tích thống kê mô td c.

Phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính.--- sec ó8 Tóm tắt chương .----©25- 5c 22221 22121112112112211211121121121121121211111221 ra 71 CHƯƠNG 4. KET QUA NGHIÊN CUUviscescesscssesscessessesssessessessesssessessessesssessessesseeane 72 4. Thực trạng hệ thống hur tri Viet NAM. Tốc độ già hóa và cầu trúc độ tuổi của Việt Ngm.

HE thong Natu tri ceececceccsccsccscessessesessessesessessessessessessessesessessessessessesssstssessesseesen 78 4. Thi trường bao hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Na. Khung chính sách về bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam. Các sản phẩm bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam.

Thực trạng thi trường bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam. Đánh giá chung về bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam. Két quả AO ÏƯỜNG. Kết quả thong kê M6 tả.

Phương pháp mô hình phương trình cau trúc bình phương nhỏ nhất từng phan (PLS Structural Equation Modeling — PLS-SEÌM). Thảo luận kết quả nghién ttt. Ket sẽ ae. Ket QUAD voecceccccescsscssvesvesessessessessessessessessssssessessessessesisssssssesevssesessesessessessees 118 "` ?n‹(cr han nẽn.

120 Tóm tắt chương 4. 25: 5< 2522 22122112112112211221211211211121122121121 xe 122 CHƯƠNG 5. KHUYEN NGHỊ VÀ CHÍNH SÁCH. Định hướng phat triển bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam.

Thay đổi về điều kiện và chính sách hưởng lương hưu cập nhật 2023. Nhu cau về bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam trong giai đoạn 2023 - 2028 "——. Khuyến nghị chính sách vcccccccscssccsscessessesssessessessesssessessessesssessessesstssessessesseeasen 124 5. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp bảo hiểm.

Khuyến nghị đối với người đlÂN. Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước. 55c ccccccscxerxererei 133 KET LUAN 008A.,Ô 139 DANH MỤC CONG TRÌNH DA CONG BO CUA CUA TÁC GIA CO LIÊN QUAN DEN NOI DUNG LUẬN AN Qi essssssessvessesssevssevssevsesssesssessesssesssesssessesssesssetsisssesssesess 142 18//20:/0804. DANH MỤC TU VIET TAT TIENG VIỆT TT Ky hiệu Nguyên nghĩa I.

| BHHTTN Bảo hiểm hưu trí tự nguyện 2. |BHHT Bao hiểm hưu trí 3. BHHTBS Bảo hiểm hưu trí bô sung 4. |BHHTBB Bao hiém hưu trí bắt buộc 5.

| BHXH Bao hiém xã hội 6. BHXHTN Bao hiểm xã hội tự nguyện 7. ASXH An sinh xã hội 8. HTTN Huu tri tu nguyén 9.

| BHNT Bảo hiểm nhân thọ 10. | BHYT Bảo hiểm y tế II. |BHYTBB Bao hiểm y tế bắt buộc 12. NLD Người lao động 13.

DN Doanh nghiệp 14. DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm 15. |NCT Người cao tuôi DANH MỤC TU VIET TAT TIENG ANH TT | Ký hiệu Nguyên nghĩa Tiếng Việt 1. AVE Average Variance Extracted Phuong sai trich trung binh Phan tich nhan t6 kha 2.

CFA Confirmatory factor analysis ana toh, — 3. KMO Kaiser Meyer Olkin Hệ số kiêm định KMO 4. MSV Maximum Shared Variance Phương sai chia sẻ lớn nhất Kiểm định độ tin cậy th 5. Cronbach’s Alpha lêm định độđotin cay thang 6.

Outer loading Hệ số tải ngoài 1. HTMT Heterotrait-monotrait He sođặcty diém lệ đặcđơn điểmnhatdi piệt 8. VIF Variance inflation factor Hệ sô phóng đại phương sai 9. EFA Exploratory Factor Analysis | Phân tích nhân tố khám pha Ph h lệ lâ x x 10.

Bootstrapping Ons Pˆ 2P , ay mau nee nhiên có lặp lại Mô hình phương trình câ Covariance-Based Structural ° im P mone num cau 11. trúc dựa trên hiệp phương Equation Modeling. sai ; M6 hinh phuong trinh ca Partial Least Squares Structural ° mee none nim a 12. trúc dựa trên bình phương Equation Modeling Leap và A tôi thiêu từng phân.

Mô hình phương trình ca 13. SEM Structural Equation Modeling om , P mons ¬ cau trúc tuyên tính Th fR d Acti , 14.| TRA wory on Seasoned’ 270" Í Ly thuyết hành động hop ly model 15. TPB Theory of planned behaviour Ly thuyét hanh vi du dinh 16. Prospect Theory Ly thuyét trién vong 17.

Loss Aversion Ly thuyét hanh vi so thua 16 18.| UNDP United Nations Development | Chuong trinh phat trién Lién Programme hop quôc International Lab .| ILO eee Oe Tổ chức Lao động Quốc tế Organization 20. WB World Bank Ngân hàng Thé giới 21.Ì OECD Organization for Economic Tô chức Hợp tac và Phat Cooperation and Development triển Kinh tế li TT | Ký hiệu Nguyên nghĩa Tiếng Việt 22.| PAYG Pay As You Go Cơ chế thực thu thực chi 23.| IRAs Individual ndividual retiremen arrangement reti t Tài khoản Huu tri Cá nhân 24. DB Defined Benefit Chương trình hưu " có mực hưởng xác định trước Ch trình hưu trí có mú 25. DC Defined Contribution mons ¬ wan co mục dong xac dinh Reti t Savings A t 26.

Convenience Sampling Mau thuan tién 11 DANH MỤC BANG Bảng 3. Các biến được sử dụng trong mô hình. Tổng quan về hệ thống hưu trí Việt Nam.---- 2: 2 2 2+sz+x+£xecxeẻ 81 Bảng 4. Mức đóng góp của người sử dụng lao động và lao động Việt Nam và lao động nước ngoài tại VIỆt Nam.

112111211111 1121111 111111111111 011 1 vn nếp 82 Bảng 4. Mức bình quân tiền lương dựa trên thời gian đóng BHXH theo từng giai ¡050 :1-:. Thông tin chung của khảo Sat. c3 Sc 3211121131111 Ererrrrres 104 Bang 4.

Kết quả kiểm định độ tin cậy. Hệ số tải biến quan sát. Hệ số tải chéO.-¿-52- ©5222 E1 EE2E21122127171121121111111211211 11111 cxe 109 Bảng 4. Giá tri phân biệt HTÌMTT,.-- c5 Sc 3111112112 11112121111 1111 E1 tre 109 Bảng 4.

- HT TT TH TH HH HH nh nh nh HH Hàn 110 Bảng 4. Kết quả xác định mức độ ý nghĩa của các liên kết trực tiếp (sử dụng 100/30699113220007Ẽ5777. Kết qua xác định mức độ ý nghĩa của các liên kết gián tiếp thông qua biến ý định tham gia BHHTTN.