Luận án Tiến sĩ: Mô hình định giá thương hiệu ngân hàng thương mại Việt Nam

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n
  ®ç hoµi linh ®Þnh gi¸ th−¬ng hiÖu ng©n hµng th−¬ng m¹i viÖt nam Chuyªn ngµnh : Kinh tÕ, Tµi chÝnh Ng©n hµng M· sè : 62340201 LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. don hoµng minh Hµ Néi – 2014 ii LỜI CAM ðOAN Nghiên cứu sinh cam ñoan trong luận án này: - Các thông tin, số liệu trích dẫn ñược trình bày theo ñúng quy ñịnh - Các thông tin, số liệu sử dụng là trung thực, xác ñáng, tin cậy, có căn cứ - Những luận cứ, phân tích, ñánh giá, kiến nghị ñược trình bày trong luận án là nghiên cứu và quan ñiểm cá nhân riêng của nghiên cứu sinh. Không sao chép nguyên văn của bất kỳ tài liệu nào ñã ñược công bố Nghiên cứu sinh cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu ñộc lập và hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của luận án. Tác giả luận án iii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN .ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC BIỂU ðỒ.viii DANH MỤC SƠ ðỒ .ix LỜI MỞ ðẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ðỀ NGHIÊN CỨU VỀ THƯƠNG HIỆU VÀ ðỊNH GIÁ THƯƠNG HIỆU.1 Tổng quan về thương hiệu.1 Khái niệm thương hiệu.2 Chức năng của thương hiệu .2 Tổng quan về ñịnh giá thương hiệu.1 Quá trình ghi nhận giá trị thương hiệu trên thế giới .2 Các cách tiếp cận nghiên cứu về xác ñịnh giá trị thương hiệu. 19 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

38 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ðỊNH GIÁ THƯƠNG HIỆU NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .1 Khái quát về ngân hàng thương mại.1 Khái niệm ngân hàng thương mại .2 Chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại .3 Vai trò của ngân hàng thương mại .2 Khái quát về ñịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại .1 Cơ sở lý thuyết và khái niệm ñịnh giá thương hiệu ngân hàng .2 Các ñiều kiện và sự cần thiết của ñịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại.3 Mô hình cơ sở cho ñịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại.1 Mô hình của Interbrand.2 Mô hình của Brand Finance. 71 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 84 CHƯƠNG 3: HIỆN TRẠNG HỆ THỐNG PHÁP LÝ VỀ ðỊNH GIÁ THƯƠNG HIỆU VÀ HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Hành lang pháp lý về ñịnh giá thương hiệu ở Việt nam.1 Hành lang pháp lý ñối với thương hiệu và sự hội nhập với quốc tế về thương hiệu ở Việt nam .2 Hành lang pháp lý ñối với ñịnh giá thương hiệu ở Việt nam.2 Hiện trạng hệ thống ngân hàng thương mại Việt nam.1 ðặc ñiểm của ngân hàng thương mại Việt nam.2 ðịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại tại Việt nam. 98 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

102 CHƯƠNG 4: XÂY DỰNG MÔ HÌNH ðỊNH GIÁ THƯƠNG HIỆU NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Phương hướng xây dựng mô hình ñịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại Việt Nam .2 Mô hình ñịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại Việt nam.3 Thử nghiệm mô hình ñịnh giá thương hiệu Ngân hàng thương mại cổ phần ðầu tư và phát triển Việt nam (BIDV).1 Lý do lựa chọn (BIDV) làm ngân hàng thử nghiệm .2 ðịnh giá thương hiệu BIDV.4 Các ñiều kiện ñể áp dụng mô hình trong thực tiễn. 142 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 146 CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ðẾN LUẬN ÁN. 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

150 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ATM Auto Teller Machine BIDV Ngân hàng ðầu tư và Phát triển Việt nam BVA Brand Value Added CAPM Capital Asset Pricing Model DCF Discount Cash Flow IPO Initial Public Offering METI Ministry of economic, trade and Industry NPV Net Present Value NHTM Ngân hàng thương mại NPLs Non – performing Loans RBI Role of Brand Index RHM Rank Hovis McDougall ROI Return on Investment ROA Return on Asset R&D Research and Development POS Point of Sale WIPO World Intellectual Property Organization WACC Weighted Average Cost of Capital WTO World Trade Organization Y&R Young and Rubicam vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Mô hình từ Tài sản thương hiệu ñến Vốn thương hiệu .1: So sánh các phương pháp ñịnh giá thương hiệu của cách tiếp cận dựa trên các số liệu tài chính .2: Bảng ñiểm sức mạnh thương hiệu .3: Số liệu tài chính năm nghiên cứu của Nhựa Bình Minh.4: Tách dòng thu nhập do thương hiệu Nhựa Bình Minh mang lại.5: Bảng tính chỉ số sức mạnh thương hiệu .6: Giá trị thương hiệu Nhựa Bình Minh .7: Bảng ñiểm hệ số ß thương hiệu .8: Giá trị doanh nghiệp A .9: Tính giá trị thương hiệu A .10: ðánh giá Top 10 thương hiệu ñắt giá nhất thế giới năm 2012 của Brand Finance và Interbrand .1: So sánh lĩnh vực ngân hàng Việt nam với các nước trong khu vực năm 2012 [16] .1: Bảng tính hệ số chiết khấu thương hiệu Ngân hàng thương mại .2 : Tiêu chí chấm ñiểm thuộc tính thời gian trên thị trường.3: Bảng tính tiêu chí thuộc tính mạng lưới chi nhánh .4: Bảng tính ñiểm thuộc tính gia tăng sản phẩm mới .5: Các ký hiệu tính thuộc tính tỷ lệ gia tăng khối lượng khách hàng .6: Bảng tính thuộc tính gia tăng số lượng khách hàng .7: Bảng tính ñiểm thuộc tính thị phần vốn huy ñộng .8 : Bảng tính ñiểm thuộc tính thị phần vốn huy ñộng .9: Bảng tính ñiểm thuộc tính thị phần dư nợ .10: Bảng tính ñiểm thuộc tính nợ xấu.11: Bảng tính ñiểm thuộc tính ROA .12 : Các chỉ số tài chính cơ bản của BIDV tính ñến năm 2018.13: Chỉ số BVA của các ngân hàng thương mại nằm trong top 500 thương hiệu lớn nhất thế giới năm 2012.14: ðóng góp của thương hiệu BIDV vào Lợi nhuận sau thuế .15: Bảng tính hệ số chiết khấu thương hiệu BIDV.16: 10 ngân hàng có lượng vốn huy ñộng lớn nhất hệ thống năm 2012.17: Bảng tính ñiểm thuộc tính thị phần Vốn huy ñộng năm 2013.18: 4 NHTM có tỷ trọng dư nợ lớn nhất 2012 [16] .19: Bảng tính ñiểm thuộc tính thị phần dư nợ năm 2013 .20: Bảng tính ñiểm thuộc tính tỷ lệ tăng trưởng ROA năm 2013.21 : Giá trị thương hiệu BIDV năm 2013 (ñv: triệu VNð). 142 viii DANH MỤC BIỂU ðỒ Biểu ñồ 1. Mối tương quan giữa giá cổ phiếu với sức mạnh thương hiệu của S&P 500. Mô tả kết quả các cấp ñộ nhận diện thương hiệu của hãng Tylenol.

Kết quả ñánh giá của Y&R .1: Sơ ñồ hệ số ß thương hiệu.1: Vốn ñiều lệ của các tổ chức tín dụng tính ñến 30/12/2012.2: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) năm 2012 .3: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) năm 2013. 95 ix DANH MỤC SƠ ðỒ Sơ ñồ 1.1: Mô hình: Tháp ñộng lực thương hiệu .2: Mô hình vốn tài sản thương hiệu dựa trên khách hàng của Y&B .3: Chu kỳ tài chính thương hiệu của Y&R [60].1: Các sản phẩm cơ bản của ngân hàng thương mại.2: Thương hiệu ngân hàng thương mại .3: Sơ ñồ dự báo tài chính thương hiệu .4: ðường cong thương hiệu .5: Mô hình ñịnh giá thương hiệu của David Haugh .6: Mô hình xác ñịnh chỉ số vai trò thương hiệu .7: Mô hình tính hệ số chiết khấu. 74 1 LỜI MỞ ðẦU 1. Giới thiệu nghiên cứu 1.1 Tính cấp thiết của ñề tài Thương hiệu - tài sản quan trọng ñối với tất cả các doanh nghiệp, là yếu tố quyết ñịnh ñến khả năng cạnh tranh, thu hút khách hàng, thâm nhập thị trường và tạo dựng uy tín.

Trong bối cảnh Việt nam hiện nay, thuật ngữ “thương hiệu” ñược cả xã hội quan tâm. Nhiều hội thảo, diễn ñàn, phương tiện thông tin ñại chúng nhắc ñến thương hiệu như một sính từ như “xây dựng thương hiệu”, “phát triển thương hiệu”…. Vậy hiểu chính xác thế nào là thương hiệu trong khi trong thực tế ñã có nhiều diễn giải và cách hiểu khác nhau về thương hiệu nhưng trong những văn bản pháp quy hay những văn bản mang tính chuẩn tắc, thuật ngữ “thương hiệu” vẫn chưa có khái niệm chính xác và thống nhất. Ngoài ra, dù thương hiệu là tài sản vô hình có giá trị lớn của doanh nghiệp nhưng giá trị của thương hiệu là như thế nào? cơ sở nào ñể xác ñịnh ra mức giá trị ñó vẫn là vấn ñề bỏ ngỏ.

Việc nghiên cứu và ñề xuất ra một khái niệm chuẩn mực và chính xác về thương hiệu, nghiên cứu lý thuyết làm cơ sở cho việc xác ñịnh giá trị thương hiệu là việc rất cần thiết. Ngân hàng thương mại - trung gian tài chính hoạt ñộng trên lĩnh vực tiền tệ, có quan hệ mật thiết với tất cả các thành phần trong nền kinh tế quốc dân, khách hàng của ngân hàng là mọi thành viên của xã hội nếu có nhu cầu, hoạt ñộng của ngân hàng liên quan ñến mọi lĩnh vực của ñời sống. Trong kinh doanh ngân hàng, lòng tin là yếu tố then chốt ñể hàng triệu cá nhân và tổ chức gửi những khoản tiết kiệm, thoả mãn nhu cầu về những khoản vay hay những tư vấn tài chính hiệu quả. ðồng thời, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và quá trình hội nhập, cạnh tranh trong ngân hàng ngày càng gay gắt, những lợi thế ñơn lẻ và hữu hình như sản phẩm, giá, kênh phân phối… ngày càng giảm dần tác dụng.

Yếu tố quyết ñịnh ñể khách hàng lựa chọn ngân hàng phục vụ không chỉ còn là 2 nhân tố hữu hình, vật chất mà là những yếu tố về tình cảm, sự nhận biết, niềm tin tưởng. Do vậy, thương hiệu trong ngân hàng trở thành nhân tố cốt yếu ñể các ngân hàng thương mại ñạt ñược thành công. Có thương hiệu tốt, ngân hàng sẽ có ñược ñông ñảo khách hàng truyền thống, có ñược sự tin tưởng của cơ quan quản lý, sự tôn trọng của ñối thủ cạnh tranh và niềm yêu quý của toàn xã hội. Không những thế, thương hiệu còn là yếu tố ñể các nhà ñầu tư lựa chọn và ra quyết ñịnh có hay không ñầu tư vào ngân hàng.

Do vậy, giá trị thương hiệu ngân hàng ngày càng trở nên một nội dung quan trọng trong các lĩnh vực như: Ghi nhận thương hiệu như một tài sản có giá trị trên bảng cân ñối kế toán, mua bán và sáp nhập ngân hàng, phương pháp hạch toán và ñóng thuế, phát hành chứng khoán ñể huy ñộng vốn nhượng quyền thương hiệu ngân hàng… Vậy làm thế nào ñể xác ñịnh giá trị thương hiệu ngân hàng thương mại bằng một con số tài chính cụ thể trong khi việc chấp nhận sự hiện diện giá trị kinh tế của thương hiệu ngân hàng khá rộng rãi là câu hỏi ñược nhiều nhà quản lý quan tâm. Từ những bức thiết ñó trong thực tiễn, tác giả ñã chọn vấn ñề ”ðịnh giá thương hiệu ngân hàng thương mại Việt nam” cho ñề tài nghiên cứu luận án.2 Phạm vi nghiên cứu • Thương hiệu là lĩnh vực nghiên cứu rất rộng.