Luận án TS: Tác động phân cấp tài khóa đến hiệu quả chi ngân sách địa phương Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TRAN HOANG MINH O VIET NAM LUẬN AN TIEN SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HANG Hà Nội - Năm 2024 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TRAN HOANG MINH Chuyén nganh: Tai chinh — Ngan hang Mã số: 9340201.01 LUẬN ÁN TIEN SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS. Trần Trọng Nguyên PGS, TS. Nguyễn Thị Nhung Hà Nội - Năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã nghiên cứu và tìm hiểu các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi xin cam kết rằng luận án tiến sĩ “Tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu quả chi ngân sách địa phương ở Việt Nam” do tôi tự hoàn thiện và không vi phạm các yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Tôi xin cam đoan các số liệu, đữ liệu sử dụng trong luận án này được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy và được xử lý một cách khách quan, trung thực. Hà Nội, ngày 18 thang 01 năm 2024 Nghiên cứu sinh Trần Hoàng Minh LOI CAM ON Lời đầu tiên, tôi xin duoc bày tỏ sự cảm ơn chân thành và sâu sắc của tôi tới giảng viên hướng dẫn khoa học: PGS, TS. Trần Trọng Nguyên và PGS, TS. Nguyễn Thị Nhung đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.

Sự định hướng, chỉ bảo về nội dung của các thầy, cô đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong việc xác định định hướng nghiên cứu, tinh thần nghiên cứu và thái độ nghiêm túc trong công việc. Trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu, tôi luôn nhận được sự tư van kịp thời, chân thành và nguồn tài liệu có giá trị tham khảo lớn từ các thầy, cô. Đồng thời, sự động viên, nhắc nhở của các thầy, cô là nguồn động lực vô cùng to lớn giúp tôi quyết tâm vượt qua những khó khăn dé hoàn thành luận án của mình. Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới cán bộ, giảng viên Khoa Tài chính — Ngân hàng, Trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án của mình.

Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới PGS, TS. Nguyễn Văn Hiệu, Phó trưởng khoa - phụ trách khoa, chủ nhiệm Bộ môn Tài chính công, Khoa Tài chính — Ngân hàng đã không quản ngại khó khăn giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi ngay từ những ngày đầu thực hiện luận án. Tôi xin được cảm ơn các nhà khoa học trong Hội đồng đề cương, Hội đồng chuyên dé, Hội đồng cơ sở, Hội động đánh giá luận án đã đóng góp những ý kiến quý báu của mình giúp tôi hoàn thiện hơn luận án. Xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám đốc và các đồng nghiệp tại Học viện Chính sách và Phát triển đã tạo điều kiện hết sức cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Cuối cùng, tôi xin được gửi tình cảm thân thương nhất tới gia đình, những người đã luôn ở bên động viên, tạo điều kiện, hỗ trợ tôi trong suốt những năm vừa qua. Tình yêu thương và sự tin tưởng của gia đình là nguồn lực vô giá giúp đỡ tôi hoàn thành luận án của mình. MỤC LỤC DANH MUC TỪ VIET TẮTT. <2 << s£ s2 S££S£ES#£Ss£Ss£xs£Esevsevsssssessesse i J.

ii DANH MỤC HINH. 1 CHƯƠNG 1: TONG QUAN NGHIÊN CỨU VE TÁC ĐỘNG CUA PHAN CAP TAI KHOA TỚI HIEU QUA CHI NGÂN SÁCH DIA PHƯƠNG.1 Các nghiên cứu về phân cấp tai khóa, hiệu quả chi ngân sách địa phương va tác động của phân cấp tài khoá tới hiệu quả chi ngân sách địa phương trên thế giới.1 Các nghiên cứu về tác động của phân cấp tài khóa.2 Các nghiên cứu về hiệu quả chi ngân sách địa phương.3 Các nghiên cứu về tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu quả chỉ ngân sách địa phƯơng. --- --- + tt ng TH HH nh ng Hiệp 19 1.2 Các nghiên cứu về phân cấp tài khóa, hiệu quả chi ngân sách địa phương và tác động của phân cấp tài khoá tới hiệu quả chi ngân sách địa phương tại Việt Nam.1 Các nghiên cứu về phân cấp tài khóa tại Việt Nam.2 Các nghiên cứu về hiệu qua chi ngân sách địa phương tại Việt ¡0. Khoảng trống nghiên cứu.----:-©5++c++E22EE2EEEEESEEEEE7121121122111 E12 37 TIỂU KET CHƯNG.

e2 s°s°©SeSseESs£ESEv+eEseEteEseersersserserrserse 39 CHUONG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE TÁC ĐỘNG CUA PHAN CAP TÀI KHOA DEN HIỆU QUA CHI NGÂN SÁCH DIA PHƯƠNG.1 Cơ sở lý luận về phân cấp tài khóa.1 Khái niệm phân cấp tài khóa .2 Nội dung phân cấp tài khóa.3 Tác động của phân cấp tài khóa.4 Các chỉ tiêu đo lường phân cấp tài khóa. Cơ sở lý luận về hiệu quả chi ngân sách địa phương .1 Tổng quan về chi ngân sách địa phương .2 Hiệu qua chi ngân sách địa phương.3 Các lý thuyết về phân cấp tài khoá và cơ chế tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu qua chi ngân sách dia phương .1 Các lý thuyết về phân cấp tài khoá và tác động của phân cấp tài [cu HiầỲŸ£ˆ£ˆ'ˆ£ˆÝỶÝỶ.2 Cơ chế tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu quả chi ngân sách địa 010/925. 78 TIỂU KET CHƯNG2 .s<-s°°e<©E++©EE+eESE+eESEkeEorkeerrkreorresree 83 CHƯƠNG 3: THỰC TRANG PHAN CAP TÀI KHÓA VÀ TINH HÌNH CHI NGAN SÁCH DIA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM.1 Khung khổ pháp lý quy định phân cấp tài khóa và định mức chi ngân sách cho các địa phương ở Việt Nam giai đoạn 2012 — 202]L.1 Khung phap ly quy dinh phan cap tai khoa 6 Viét Nam giai doan 2012 1n.2 Thực trang quy định pháp luật quy định định mức chi Ngân sách Nha 02 .2 Thực trạng phân cấp tài khóa ở Việt Nam giai đoạn 2012 - 2021.1 Phân cấp quản lý thu ngân sách nhà nước cho chính quyền địa 000052107577 .2 Phân cap quản ly chi ngân sách nha nước cho các cấp CQDP.3 Bồ sung ngân sách giữa các cấp chính quyền địa phương .4 Vay nợ của chính quyền địa phương .---2-s++sz2sz+cz2csze: 111 3. Khái quát về tình hình chi ngân sách địa phương ở Việt Nam giai đoạn 2012 — "PC .1 Quy mô chi ngân sách địa phương ở Việt Nam.2 Phân bồ chi ngân sách địa phương vào các lĩnh vực của tỉnh, thành phố ở Việt Nam.--- 2 sSt+EE2E22112112112112711121121121121111 111111 xe 115 3.4 Đánh giá chung về thực trang phân cấp tài khoá và tình hình chi ngân sách dia phương ở Việt Nam giai đoạn 2012 — 202] .1 Về thực trạng phân cấp tài khoá.2 Về tinh hình chi ngân sách dia phương.--- 2-2 se: 124 TIỂU KẾT CHƯNG3 .-2-s<s£©S<+Ss£©Ss£EsEvsEESeEvseEseersersserserrsersee 129 CHUONG 4: TAC DONG CUA PHAN CAP TÀI KHOA TỚI HIỆU QUA CHI NGAN SÁCH DIA PHƯƠNG Ở VIET NAM .1 Thiết kế nghiên CU o.1 Quy trình nghiÊn cứu.2 Nội dung và giả thuyết nghiên cứu.2 Mô tả các biến và giả thuyết nghiên cứu thực nghiệm .1 Các biến đo lường hiệu quả chi ngân sách địa phương.2 Các biến đo lường phân cấp tài khóa.

Các biến kiểm soát. Dữ liệu và mô hình nghiên CỨU .4 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đánh giá tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu quả chi ngân sách địa phương ở Việt Nam.1 Thống kê mô tả. 1x xe, 144 A442 Kết quả thực nghiệm.5 Thảo luận kết quả nghiên Cứu.--- 2: 2+ £+S£+E++EE+EE+EE£EEtEEtEEEzEEzExrrxerxees 149 TIỂU KẾT CHƯNG (4.--2-s<s°©s£++s£E+seEseEvsEEseExserseersersserssrrsersee 168 CHƯƠNG 5: CÁC KHUYEN NGHỊ, GIẢI PHAP VE PHAN CAP TÀI KHÓA GAN VOI TANG CƯỜNG HIEU QUA CHI NGÂN SÁCH DIA PHƯƠNG Ở 40x.1 Nguyên tắc và định hướng phân cấp tài khóa trong giai đoạn tới.1 Nguyên tắc phân cấp tài khóa.2 Định hướng phân cấp tài khóa.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả chi ngân sách địa phương.1 Đây mạnh quá trình tự chủ tài chính địa phương .2 Xây dựng chính sách tài chính phù hợp với thực tiễn địa phương.3 Hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước về chi ngân sách địa phƯƠNG.- 2c 0 1011211121111 1111111111 111 11011111 T111 TH ng pH rưy 174 5.4 Thực hiện có hiệu lực, hiệu quả nguyên tắc công khai, minh bạch trong phân cấp và quản lý chi ngân sách địa phương .5 Nâng cao trách nhiệm giải trình và tính liêm chính trong chi Ngân sách hi Nho TA.6 Hoàn thiện cơ chế quản lý giám sát, kiểm tra trong quản lý chỉ Ngân SACh dia PHuOng 011777. Các khuyến nghị chính sách về phân cấp tài khoá .1 Về phân cấp nguồn thu ngân sách .2 Về phân cấp nhiệm vu chi ngân sách .3 Hoàn thiện hệ thống bé sung ngân sách giữa các cấp chính quyền 185 5.

Hoàn thiện cơ chế quản lý vay nợ của chính quyền địa phương. 186 TIỂU KET CHƯNG5 .- 5-22 ©<Ss£Ss£EsEssEssEtseveerserserserssrssrssesee 188 5000000777. 189 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN 1 .Ô 191 TÀI LIEU THAM KHẢO .- s2 2-2 2£ se s2 S2 £S2£Ss£SseEseEseEssessessesse 192 PHU LLỤIC. 5-5 G5 5< 5 5095005389369588388683843603683064664830038090600845803 088 203 DANH MỤC TỪ VIET TAT STT | Từ viết tắt Từ nguyên nghĩa tiếng Anh Từ nguyên nghĩa tiếng Việt 1 CQDP Chính quyền địa phương 2 CQTƯ Chính quyền trung ương 3 EPI Expenditure Performance Index Nich die nhường ngan 4 FDEX Expenditure-based decentralization ran ca tài khoá dựa trên 5 FDFA Financial autonomy Hệ số tự chủ tài chính 6 GRDP Gross Regional Domestic Product Tổng san phẩm trên địa ban 7 GTGT Giá trị gia tăng 8 HDI Human Development Index Chỉ số phát triển con người 9 IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế 10 NSNN Ngân sách Nhà nước 11 NSDP Ngan sach dia phuong 12 NSTƯ Ngân sách trung ương l3 OECD Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát Cooperation and Development triên Kinh tê 14 NoObx ree Administration Reform Chi số cải cách hành chính 15 PCI Provincial Competitiveness Index cấp son ng lực cạnh tranh 16 TNCN Thu nhập cá nhân 17 TNDN Thu nhập doanh nghiệp 18 TTDB Tiéu thi dac biét 19 | XSKT Xổ số kiến thiết 20 UBND Uỷ ban Nhân dân 21 UNDP rowan.

Development Liên Hep Quốc Ô triển United States Agency for Cơ quan Phát triên Quôc tê 22 USAID International Development HoaKy ° 23 VCCI Vietnam Chamber of Commerce Liên đoàn Thương mại và and Industry Công nghiệp Việt Nam 24 WB World Bank Ngân hang Thể giới DANH MỤC BANG Bang 1.1: Tổng hợp một số phương pháp nghiên cứu về tác động của phân cấp tài khóa đến hiệu quả chi ngân sách địa phương.1: Tóm tắt nội dung phân cấp nhiệm vụ Chi .2: Ty trọng thu NSTƯ và NSĐP được hưởng theo phân cấp trong tông thu cân đối NSNN giai đoạn 2012 - 202 1.--©5¿©5¿+E22E22EE2EE2EE2E2112112212E1 E12 re.3: Tỷ trọng các khoản thu thường xuyên NSDP được hưởng 100% trong tông thu NSDP được hưởng theo phân cấp.-----¿- 5¿+2++2++2£x+2E2Ex2Exerxezrxrrrree 100 Bảng 3.4: Tỷ lệ % phân chia đối với các sắc thuế phân chia của các địa phương có điều tiết về ngân sách trung ương.5: Ty trọng chi NSDP trong tổng chi NSNN.1: Các thành phan và chỉ tiêu đo lường chỉ số hiệu quả chi ngân sách địa 1591500500027 ồồŠ ‹ 1äa .