Luận án TS: Tác động nhân tố tài chính & phi tài chính đến ý định áp dụng kinh doanh tuần hoàn của DN Việt Nam - Nguyễn Thị Phương Anh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TÀI CHÍNH VÀ PHI TÀI CHÍNH ĐẾN Ý ĐỊNH ÁP DỤNG MÔ HÌNH KINH DOANH TUẦN HOÀN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Hà Nội, 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TÀI CHÍNH VÀ PHI TÀI CHÍNH ĐẾN Ý ĐỊNH ÁP DỤNG MÔ HÌNH KINH DOANH TUẦN HOÀN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân Hàng Mã số: 9340201.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1.TS Trần Thị Thanh Tú 2. TS Nguyễn Thị Hƣơng Liên Hà Nội, 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án “Tác động của các nhân tố tài chính và phi tài chính đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của các doanh nghiệp tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào của người khác. Trong quá trình thực hiện luận án, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy định về đạo đức nghiên cứu. Các kết quả trình bày trong luận án là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của riêng cá nhân tôi.

Tất cả các nội dung tham khảo sử dụng trong luận án đều được trích dẫn tường minh, theo đúng quy định. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Hà Nội, ngày 20 tháng 07 năm 2023 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Phƣơng Anh LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới những người thân trong gia đình vì đã luôn đồng hành, hỗ trợ và động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu sinh. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới hai giảng viên hướng dẫn khoa học của tôi là PGS.

Trần Thị Thanh Tú và TS. Nguyễn Thị Hương Liên đã luôn tận tình hướng dẫn để tôi có thể trưởng thành hơn trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, các giảng viên, cán bộ của Khoa Tài chính - Ngân hàng và Phòng Đào tạo, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã luôn quan tâm và hỗ trợ tôi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ ngành Tài chính - Ngân hàng. Tôi xin bày tỏ lòng cảm kích tới những đồng nghiệp đang công tác tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã luôn nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi, để tôi có thể hoàn thiện luận án.

Trong quá trình thực hiện luận án sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà quản lý và những người quan tâm để có thể hoàn thiện nghiên cứu của mình tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Phƣơng Anh MỤC LỤC PHẦN GIỚI THIỆU. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tổng quan về nhân tố tác động đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của doanh nghiệp.

Tổng quan phương pháp nghiên cứu đo lường tác động của các nhân tố đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của các doanh nghiệp. Khoảng trống nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TÀI CHÍNH VÀ PHI TÀI CHÍNH ĐẾN Ý ĐỊNH ÁP DỤNG MÔ HÌNH KINH DOANH TUẦN HOÀN CỦA DOANH NGHIỆP. Khái quát nền kinh tế tuần hoàn.

Cơ sở lý luận về mô hình kinh doanh tuần hoàn. Khái niệm và vai trò của mô hình kinh doanh tuần hoàn. Cơ hội và thách thức của doanh nghiệp khi áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn. Cơ sở lý luận về ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của doanh nghiệp.

Khái niệm ý định. Nền tảng lý thuyết ý định của doanh nghiệp. Cơ sở lý luận về nhân tố tài chính và nhân tố phi tài chính. Nhóm nhân tố tài chính.

Nhóm nhân tố phi tài chính. Kinh nghiệm thúc đẩy ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của một số quốc gia trên thế giới. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Nhật Bản.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Phỏng vấn sâu chuyên gia. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Thiết kế và đánh giá sơ bộ thang đo. Thiết kế và mã hóa thang đo.

Đánh giá sơ bộ thang đo. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp.

Phương pháp phân tích thông tin. Thống kê mô tả. Phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính .83 Tóm tắt chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Thực trạng ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Kết quả đo lường tác động của các nhân tố tài chính và phi tài chính đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Kết quả thống kê mô tả. Kết quả mô hình phương trình cấu trúc.

Kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Thảo luận kết quả nghiên cứu .116 Tóm tắt chương 4 .121 ii CHƢƠNG 5. KHUYẾN NGHỊ VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Định hướng phát triển mô hình kinh doanh tuần hoàn tại Việt Nam.

Một số khuyến nghị và hàm ý chính sách. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp. Khuyến nghị đối với các tổ chức tài chính. Hàm ý chính sách đối với cơ quan quản lý nhà nước .135 Tóm tắt chương 5 .141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NCS CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN .144 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .145 PHỤ LỤC iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1.

KDTH Kinh doanh tuần hoàn 2. KTTH Kinh tế tuần hoàn 3. NCS Nghiên cứu sinh 4. NVL Nguyên vật liệu 5.

NHNN Ngân hàng nhà nước DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TT Ký hiệu Nguyên nghĩa Tiếng Việt 1. AVE Average Variance Extracted Phương sai trích trung bình 2. CFA Confirmatory factor analysis Phân tích nhân tố khám phá 3. KMO Kaiser Meyer Olkin Hệ số kiểm định KMO 4.

MSV Maximum Shared Variance Phương sai chia sẻ lớn nhất Partial Least Squares PLS- 5. Structural Equation Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM Modeling i DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tổng quan một số nhân tố có khả năng tác động đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn. Tổng quan phương pháp nghiên cứu về tác động của các nhân tố đến ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của các doanh nghiệp.

Một số định nghĩa về mô hình kinh doanh tuần hoàn. Tóm tắt nội dung phỏng vấn chuyên gia về mô hình nghiên cứu. Kết quả đánh giá sơ bộ độ tin cậy của các thang đo. Thông tin về mẫu khảo sát.

Thống kê trung bình và độ lệch chuẩn của các biến quan sát. Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo. Tóm tắt kết quả phân tích EFA các biến độc lập. Bảng ma trận xoay nhân tố.

Kết quả phân tích nhân tố khẳng định CFA. Các chỉ số về độ tin cậy, tính hội tụ và tính phân biệt trong CFA. Kết quả phân tích tương quan Pearson. Bảng kết quả phân tích PLS-SEM chuẩn hoá.

Bảng kết quả phân tích đa cộng tuyến. Bảng kết quả kiểm định bootstrapping. Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết .115 ii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 Các hoạt động của mô hình kinh doanh tuần hoàn .2 Các nhóm mô hình kinh doanh tuần hoàn. Lý thuyết hành vi hoạch định.

Lý thuyết các bên liên quan .3: Mô hình chi phí sản xuất của doanh nghiệp tuyến tính .4: Mô hình chi phí sản xuất của doanh nghiệp tuần hoàn .1 Quy trình nghiên cứu của luận án. Mô hình nghiên cứu đề xuất của luận án. Thực tiễn mô hình kinh doanh tuần hoàn tại Việt Nam .2: Quy trình ―bottle to bottle‖ .3: Mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Kết quả thống kê mô tả ý định áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn của doanh nghiệp.

Các hoạt động hướng đến mô hình kinh doanh tuần hoàn. Kết quả kiểm định mô hình lý thuyết .116 iii PHẦN GIỚI THIỆU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tài nguyên thiên nhiên có đóng góp vô cùng quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Việt Nam thông qua thu hút đầu tư nước ngoài, tạo việc làm, tạo doanh thu cho chính phủ và thúc đẩy các ngành sản xuất phát triển (Bộ Ngoại giao Việt Nam, 2018). Với việc tận dụng lợi thế về nguồn tài nguyên thiên thiên dồi dào (các mỏ khoáng sản, dầu hỏa, khí đốt có giá trị trải dài từ Bắc đến Nam), Việt Nam từ một quốc gia nghèo và lạc hậu đã vươn lên thành một quốc gia đang phát triển với nhiều thành tựu ấn tượng cả về kinh tế cũng như xã hội.

Tuy nhiên, với tốc độ khai thác nhanh hơn nhiều lần so với khả năng tái tạo của các tài nguyên, cùng với sự cạn kiệt của một số tài nguyên không có khả năng tái tạo, Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức lớn liên quan đến phát triển kinh tế không bền vững (Bộ Công thương Việt Nam, 2021). Một tỷ lệ lớn các doanh nghiệp tại Việt Nam cũng đang phải đối mặt với thực trạng tương tự khi phụ thuộc quá mức vào tài nguyên thiên nhiên trong quá trình sản xuất, kinh doanh (Bộ Công thương Việt Nam, 2021). Với nhiều doanh nghiệp, việc không còn nguồn tài nguyên dồi dào khiến họ có xu hướng bị loại bỏ ra khỏi lĩnh vực hoạt động của chính mình. Trong ngắn hạn, ngay cả khi vẫn còn khả năng tồn tại, những doanh nghiệp đó thường chỉ đạt mức tăng trưởng thấp bởi họ không chú trọng về tăng năng suất lao động và đầu tư công nghệ, mà chỉ tập trung vào nguồn nguyên vật liệu (Bộ Ngoại giao Việt Nam, 2018).

Thực trạng đáng báo động trên dẫn đến yêu cầu cấp bách cho Việt Nam phải tìm ra một mô hình phát triển kinh tế mới, bền vững hơn nhằm giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên trong quá trình tăng trưởng kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng đời sống người dân và giảm suy thoái môi trường.