Luận án tiến sĩ kinh tế kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại việt nam

VIEN HAN LAM KHOA HOC XA HOI VIET NAM HỌC VIEN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THANH SƠN KIEM SOÁT NỘI BO TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIEN SĨ KINH TE HÀ NỘI - 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIEN KHOA HỌC XÃ HỘI BÙI THANH SƠN KIEM SOÁT NOI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Ngành : Quản lý kinh tế Mãsố :934 0410 LUẬN AN TIEN SĨ KINH TE Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Đăng Khâm HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bồ trong bắt kỳ công trình nào khác. Tac giả luận án Bùi Thanh Sơn MỞ DAU.

Chương 1: TONG QUAN NGHIÊN CUU LI 1. Nghiên cứu nước ngo. Nghiên cứu vê 1. Nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ một số lĩnh Vực cụ thể 1.

Nghiên cứu trong nước 1. Nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ 1. Kết luận về khoảng trống nghiên cứu. Chương 2: NHỮNG VAN DE CƠ BAN VE KIEM SOÁT NỘI BO VÀ HE THONG KIEM SOÁT NOI BO CUA NGÂN HÀNG THUONG MẠI.

Kiểm soát nội bộ. Kiểm soát trong quan lý. Kiểm soát nội bộ. Hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại 2.

Khái quát về hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại. Các thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại 2. Hệ thông kiêm soát nội bộ và quản trị rủi ro trong ngân hàng thương mại 2. Ảnh hướng của đặc điểm ngân hàng thương mại đối với hệ thống kiểm soát nội bộ 2.

Ngân hàng thương mại và những yêu câu đặt ra đôi với hệ thông kiểm soát nội bộ 57 2. Nhân tô ảnh hưởng hệ thông kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại 2. Quan lý nhà nước đôi với hệ thông kiêm soát nội bộ trong ngân hang thương mại 2. Kinh nghiệm quốc tế về hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam Chương 3: THỰC TRẠNG HỆ THONG KIEM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.

Hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam và những quy định v kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại. Khái quát về ngân hàng thương mại Việt Nam. Những quy định về hệ thống KSNB trong NHTM Việt Nam 3. Rủi ro trọng yếu trong hoạt động của ngân hàng thương mại.

Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Thực trạng quan lý nhà nước đối với hệ thông kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại. Thực trạng các thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Ưu điểm của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Một số hạn chê của hệ thông kiêm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nguyên nhân của những hạn chê vê hệ thông kiêm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. ¡i22 Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HE THONG KIEM SOA BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THUONG MẠI VIỆT NAM 4.

Những cơ hội và thách thức đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế 4. Những thách thức 4. Định hướng hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các NHTM Việt Nam. Quan đi hoàn thiện hệ thông kiêm soát nội 4.

Nguyên tắc và yêu cầu hoàn thiện hệ thống kiểm so; nội b 4. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Hoàn thiện môi trường kiểm soát. Hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro 4.

Hoàn thiện các hoạt động, thủ tục kiểm soát. Nâng cao chất lượng hệ thống thông tin và truyền thông 4. Hoàn thiện hoạt động giám sát. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho hệ thống kiểm soát nội bộ.

Kiến nghị thực hiện giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam. Hoàn thiện môi trường quản lý nhà nước về kinh tế 4. Hoàn thiện quy trình, thủ tục giám sát ngân hàng của ngân hàng nhà nước 143 4. Tạo lập kênh thông tin giữa NHNN hang với các cơ quan có liên quan.

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC TÀI LIEU THAM KHẢO. PHỤ LỤC DANH MỤC CHU VIET TAT Chữ việt tat Việt day đủ AICPA American Institute of Certified Public Accountants Hiệp hội kế toán công chứng Mỹ BCTC Báo cáo tài chính BGĐ Ban giám độc BKS Ban kiêm soát CNTT Công nghệ thông tin COSO Committee of sponsoring Orgnizations Hiệp hội các tổ chức bao trợ HĐQT Hội đông quản trị ISACA Information Systems Audit and Control Association Hiệp hội về kiểm soát va kiểm toán hệ thống thông tin KSNB Kiểm soát nội bộ KTNB Kiêm toán nội bộ NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại TCTD Tô chức tín dụng VAS Vietnamese Accounting Standards Chuan mực kiểm toán Việt Nam DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Các thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ 38 Bảng 3.1: Số lượng NHTM Việt Nam giai đoạn 2013-2018 79 Bảng 3.2: Một số chỉ tiêu hoạt động của TCTD giai đoạn 2013- 2018.3: Kết quả khảo sát môi trường kiểm soát.4: Kết quả khảo sát quy trình đánh giá rủi ro.5: Kết quả khảo sát hoạt động kiểm soát Bảng 3.6: Kết quả khảo sát hệ thống thông tin và trao đổi thông tin.7: Kết quả khảo sát giám sát.ccccccvccvccvccvccvccccrrrrrrrrrrrer 115 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: KSNB theo quan điểm của COSO.2: Qui trình quản trị rủi ro của NHTM. Nhân tô anh hưởng hệ thống KSNB.1: Tỷ lệ ngân hàng niêm yết đến 12/2018.2: Vốn của TCTD giai đoạn 2013- 2018.3: Tổng tài sản của TCTD giai đoạn 2013- 2018 Hình 3.4: Tông huy động và tổng dư nợ của TCTD giai đoạn 2013- 2018. 82 Hìũl4:1:Qúy thinh g1á1/S6E1i8S8H Hane ccsscsigniticii1281612 2.04416438810018 1yxgu 81 146 vi MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh có rất nhiều rủi TO, dé xảy ra gian lận và sai sót. Việc đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại không những được các nhà quản trị ngân hàng quan tâm mà còn là mối quan tâm của các cơ quan quản lý nhà nước và của toàn xã hội. Sự phá sản của một ngân hàng có thé gây nên sự đỗ vỡ dây chuyển trong hệ thống tài chính — ngân hàng, ảnh hưởng rat lớn đói với toàn bộ nền kinh tế. Thực tế, hoạt động của những ngân hàng thương mại Việt Nam đã và đang tồn tại những vấn dé lớn trong quản trị doanh nghiệp.

Những tác động tiêu cực tới ngân hàng thương mại và cả nền kinh tế diễn ra trong thời gian gần đây như chiếm đoạt tài sản, làm thoát tài sản của Nhà nước, lấy cắp tài sản, lạm dụng tài sản, câu kết giữa ngân hang với doanh nghiệp, giữa các ngân hàng với nhau đê trục lo gây ra những hệ luy tới toàn bộ nền kinh tế. Một số vụ việc điền hình như vụ that thoát hơn 9.000 tỷ đồng của Ngân hàng Xây dựng; Vụ việc lạm dụng chức quyền, vi phạm pháp luật và làm thất thoát tài sản tại Ngân hàng TMCP Đại dương; Vụ việc lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của Nhà nước với số tiền thất thoát trên 1.100 tỷ đồng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ; Vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Ngân hàng TMCP Đông Á, Ngân hàng TMCP Á châu, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Những vụ việc trên cho thấy thực trạng an toàn và quản trị rủi ro hiện nay của hệ thống các ngân hàng thương mại 'Việt Nam trong những năm gần đây đã bộc lộ không ít hạn chế trước những thay đổi từ môi trường kinh doanh và áp lực đổi mới phù hợp với thông lệ quốc tế. Một trong các nguyên nhân được chỉ ra, đó là do hoạt động kiểm soát nội bộ hiện nay trong các ngân hàng thương mại chưa đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ trong việc cảnh báo và ngăn ngừa các rủi ro.

Bởi vậy, trong ngân hàng thương mại Việt Nam cần hoàn thiện theo các chuẩn mực và thông lệ của quốc tế trong quản trị ngân hàng theo định hướng rủi ro và nâng cao chất lượng hiệu lực và hiệu quả hoạt động cũng như khả năng chống đỡ trước những bắt ôn từ nền kinh tế. Kiểm soát nội bộ là một phương thức hiệu quả của quản lý. Kiểm soát nội bộ được thiết kế và vận hành nhằm trợ giúp cho nhà quản lý trong việc ngăn chặn gian lận và sai sót và đạt được các mục tiêu trong quá trình hoạt động của mỗi tổ chức. Kiểm soát nội bộ tốt còn trợ giúp cho kiêm toán độc lập có được những bằng chứng tin cậy trong việc đánh giá tính trung thực và hợp lý tình hình tài chính của ngân hàng.

Những lợi ích của kiểm soát nội bộ mang lại trong quản trị các doanh nghiệp nói chung và trong các ngân hàng thương mại nói riêng cũng là nguyên nhân thúc day những nghiên cứu thực tiễn về kiểm soát nội bộ. Tuy nhiên, thực tế tổ chức và hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại vẫn còn nhiều bat cập, việc triển khai và vận dụng các quy định pháp lý, quản trị còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay. Qua khảo sát của Ủy ban Basel về các thất bại lớn và những vụ sụp đỗ của các ngân hàng trên thé giới đã cho thấy một trong những nguyên nhân chủ yếu là sự thất bại của ban lãnh đạo các ngân hàng trong việc thiết lập và duy trì kiểm soát nội bộ vững mạnh, thường xuyên, hiệu quả. Để ngăn ngừa những tốn thất và các rủi ro có thé xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh ngân hàng, ngoài các biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước, trước hết bản thân ngân hàng thương mại phải có những biện pháp hữu hiệu, một trong các biện pháp đó là phải thiết lập được hệ thống kiểm soát nội bộ một cách đầy đủ và có hiệu quả.

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho luận án.