Hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của giáo dục học ở việt nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HÀ VĂN CÂN HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN KHẮC BÌNH 2. NGUYỄN PHI NGA HÀ NỘI, 2016 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HÀ VĂN CÂN HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN KHẮC BÌNH 2.

NGUYỄN PHI NGA HÀ NỘI, 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong Luận án là trung thực, khách quan và chƣa từng đƣợc dùng để bảo vệ bất kỳ đề tài, luận văn, luận án nào. Các số liệu và trích dẫn tài liệu tham khảo đƣợc trình bày trong luận án là trung thực và đều đƣợc ngƣời cung cấp cho phép sử dụng. Kết quả nghiên cứu thể hiện trong luận án là chƣa từng đƣợc công bố. Hà Nội, ngày 30 tháng 06 năm 2016 Tác giả Luận án Hà Văn Cân LỜI CẢM ƠN Tôi xin đƣợc bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đối với các thày cô giáo là GS, TS đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tiến hành nghiên cứu và thực hiện Luận án, góp ý cho tôi với những ý kiến quý báu để Luận án ngày càng đƣợc hoàn thiện.

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ 10 TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ 1. Các nghiên cứu về ƣu điểm (điểm mạnh, lợi thế) và những hạn chế 10 (nhƣợc điểm) của ĐTTC 1. Các nghiên cứu về khó khăn (vƣớng mắc, bất cập) khi chuyển đổi từ 17 ĐTNC sang ĐTTC và đề xuất, kiến nghị… 1.

Các nghiên cứu về phƣơng pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế 21 trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo 1. Các nghiên cứu về tính toán, phân tích chi phí trong giáo dục - đào tạo 26 1. Các nghiên cứu về xác định và đo lƣờng kết quả, hiệu quả trong lĩnh 34 vực giáo dục - đào tạo Chƣơng 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ 42 TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ 2.

Những khái niệm cơ bản 42 2. Phƣơng pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC và 54 trong ĐTNC 2. Phƣơng pháp tính toán, phân tích chi phí trong ĐTTC và ĐTNC 60 2. Xác định và đo lƣờng kết quả đầu ra của hoạt động ĐTTC và ĐTNC 63 2.

Khung lý thuyết và công cụ phân tích HQKT của hoạt động đào tạo 65 Chƣơng 3. THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO 79 TẠO THEO NIÊN CHẾ VÀ ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM 3. Thông tin, số liệu đầu vào dùng cho phân tích chi phí – hiệu quả của 79 hoạt động đào tạo 3. Thực hiện phân tích chi phí – hiệu quả 83 3.

Phân tích thực trạng HQKT trong ĐTNC và ĐTTC của GDĐH ở Việt 86 Nam 3. Xem xét chung về HQKT của 3 nhóm trƣờng ĐTTC 111 Chƣơng 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ 116 TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM 4. Căn cứ để đề xuất các giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC 116 4.

Một số giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC 117 KẾT LUẬN 125 KIẾN NGHỊ VỀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 130 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ 132 TÀI LIỆU THAM KHẢO 133 PHỤ LỤC 139 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ABC Activity-Based Costing (Tính toán chi phí dựa trên hoạt động) CBNV Cán bộ nhân viên CCP Chịu chi phí CPHQ Chi phí – Hiệu quả CSVC Cơ sở vật chất ĐHBKĐN Đại học Bách khoa Đà Nẵng ĐHCNHN Đại học Công nghiệp Hà Nội ĐHCNQN Đại học Công nghiệp Quảng Ninh ĐHKTQD Đại học Kinh tế quốc dân ĐHNNHN Đại học Nông nghiệp Hà Nội ĐHSĐ Đại học Sao Đỏ ĐHSPHN Đại học Sƣ phạm Hà Nội ĐTNC Đào tạo theo niên chế ĐTNC-HP Đào tạo theo niên chế - học phần ĐTTC Đào tạo theo hệ thống tín chỉ ĐVHT Đơn vị học trình GDĐH Giáo dục đại học GTC Giờ tín chỉ GV Giảng viên LICP Lợi ích – Chi phí PĐCP Phát động chi phí PPGD Phƣơng pháp giảng dạy SV Sinh viên TC Tín chỉ TD-ABC Time Driven Activity-Based Costing (Tính toán chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian) TH Tiết học TSCĐ Tài sản cố định TTB Trang thiết bị DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Chi phí đào tạo thực tế của 4 trƣờng đại học (năm 2006) 31 Bảng 1. Chi phí đào tạo thực tế và chi phí đào tạo hợp lý tại Việt Nam 32 (năm 2010) Bảng 1. Chi phí đào tạo hiện hành dựa trên xác định hệ số chi phí 33 Bảng 1.

Chi phí đào tạo theo yêu cầu thực tế 34 Bảng 1. Các chỉ số thể hiện hiệu quả trong GDĐT 38 Bảng 2. Những khác biệt cơ bản giữa ĐTNC và ĐTTC có ảnh hƣởng 46 đến HQKT của hoạt động đào tạo Bảng 2. Mối quan hệ giữa câu hỏi đánh giá và loại phân tích 55 Bảng 2.

So sánh về thời gian học của SV trong ĐTTC và ĐTNC 72 Bảng 3. Thông tin, số liệu về 4 trƣờng đại học thực hiện ĐTNC 80 Bảng 3. Thông tin, số liệu về 3 trƣờng đại học thực hiện ĐTTC 81 Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (thực tế) của Trƣờng đại học Bách khoa Đà Nẵng 84,140 Bảng 3.

Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (thực tế) của 141 Trƣờng đại học Nông nghiệp Hà Nội Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (thực tế) của 142 Trƣờng đại học Sƣ phạm Hà Nội Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (thực tế) của 143 Trƣờng đại học Kinh tế quốc dân Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (giả định) 85,144 của Trƣờng đại học Bách khoa Đà Nẵng Bảng 3.

Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (giả định) 145 của Trƣờng đại học Nông nghiệp Hà Nội Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (giả định) 146 của Trƣờng đại học Sƣ phạm Hà Nội Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (giả định) 147 của Trƣờng đại học Kinh tế quốc dân Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (thực tế) 148 của Trƣờng đại học Công nghiệp Hà Nội Bảng 3.

Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (thực tế) 149 của Trƣờng đại học Sao Đỏ Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTTC (thực tế) 150 của Trƣờng đại học Công nghiệp Quảng Ninh Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (giả định) 151 của Trƣờng đại học Công nghiệp Hà Nội Bảng 3. Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (giả định) 152 của Trƣờng đại học Sao Đỏ Bảng 3.

Kết quả phân tích chi phí – hiệu quả trong ĐTNC (giả định) 153 của Trƣờng đại học Công nghiệp Quảng Ninh Bảng 3. So sánh HQKT giữa ĐTNC và ĐTTC ở Trƣờng đại học 90 BKĐN Bảng 3. So sánh HQKT giữa ĐTNC và ĐTTC ở Trƣờng đại học 93 NNHN Bảng 3. So sánh HQKT giữa ĐTNC và ĐTTC ở Trƣờng đại học 96 SPHN Bảng 3.

So sánh HQKT giữa ĐTNC và ĐTTC ở Trƣờng đại học 98 KTQD Bảng 3. Sự tăng/giảm cơ cấu chi phí nguồn lực giữa ĐTTC và ĐTNC 102 Bảng 3. Sự tăng/giảm cơ cấu chi phí nhóm nguồn lực giữa ĐTTC và 105 ĐTNC Bảng 3. So sánh HQKT giữa ĐTTC và ĐTNC ở Trƣờng đại học 108 CNHN Bảng 3.

So sánh HQKT giữa ĐTTC và ĐTNC ở Trƣờng đại học Sao 109 Đỏ Bảng 3. So sánh HQKT giữa ĐTTC và ĐTNC ở Trƣờng đại học 111 CNQN DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 2. Khung lý thuyết về HQKT của hoạt động đào tạo 66 Hình 2. Bảng phân tích HQKT (thực tế) trong năm của cơ sở 69 đào tạo Hình 2.

Bảng phân tích HQKT (giả định) trong năm của cơ sở 78 đào tạo Hình 3. Xem xét chung về HQKT của nhóm 4 trƣờng ĐTNC 101 Hình 3. Xem xét chung về HQKT của nhóm 3 trƣờng ĐTTC 113 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hình thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) ra đời năm 1872 tại Đại học Harvard; đến đầu thế kỷ 20 đƣợc áp dụng tại hầu hết các trƣờng đại học ở Hoa Kỳ, rồi lan tỏa sang các nƣớc Bắc Mỹ và Tây Âu từ những năm 1960.

Sau đó, các nƣớc châu Á cũng lần lƣợt áp dụng ĐTTC, bắt đầu từ Nhật Bản, Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Phillipine, rồi đến Trung Quốc, Ấn Độ. Ở Việt Nam, chủ trƣơng chuyển đổi từ đào tạo theo niên chế (ĐTNC) sang ĐTTC đã đƣợc đ t ra cách đây hơn 20 năm. Từ năm học 1993-1994, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GDĐT) đã khuyến khích các trƣờng đại học nghiên cứu và áp dụng ĐTTC. Đi đầu trong định hƣớng này là Trƣờng Đại học Bách khoa Tp.

Hồ Chí Minh (năm học 1993-1994); tiếp đến là các trƣờng nhƣ Đại học Đà Lạt, Đại học Thủy sản Nha Trang, Đại học Cần Thơ, Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh (năm học 1994-1995); sau đó là các trƣờng Đại học Xây dựng, Đại học dân lập Thăng Long, Đại học Khoa học tự nhiên thuộc Đại học quốc gia Tp.[25,7] Đến năm 2001, Bộ trƣởng Bộ GDĐT ra Quyết định số 31/2001/QĐ- BGDĐT chỉ đạo các trƣờng đại học và cao đẳng thí điểm tổ chức ĐTTC; và ngày 15/8/2007, Bộ trƣởng Bộ GDĐT ra Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT ban hành “Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ”. Với sự chỉ đạo tích cực nhƣ vậy, năm học 2006-2007 đã có thêm nhiều trƣờng đại học trong cả nƣớc chuyển sang đào tạo theo hệ thống tín chỉ nhƣ: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Giao thông vận tải, Đại học Luật, Đại 1 học Huế, Đại học Vinh, Đại học Thái Nguyên. Và đến năm học 2010-2011, đa số các trƣờng đại học báo cáo đã thực hiện ĐTTC.[25,7] Trên lộ trình chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC, Giáo dục đại học Việt Nam đã tổ chức nghiên cứu và chu n bị tƣơng đối kỹ lƣỡng trƣớc khi triển khai thực hiện.