Giám sát tài chính Nhà nước với doanh nghiệp vốn nhà nước VN - Luận án TS Hà Khắc Minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HÀ KHẮC MINH GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI - 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HÀ KHẮC MINH GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM Ngành: Quản lý công Mã số: 9 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Toàn Thắng 2. Bùi Văn Vần HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng cá nhân tôi. Các tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.

Các kết quả nghiên cứu của luận án tôi chưa công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hà Khắc Minh LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận án “Giám sát Tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam”, tôi xin đặc biệt cảm ơn hai người hướng dẫn khoa học là TS. Lê Toàn Thắng và PGS. Bùi Văn Vần đã tận tình hướng dẫn, định hướng khoa học cho NCS trong suốt thời gian qua.

Cảm ơn các thầy cô giáo từng tham gia hội đồng bảo vệ các cấp của tôi đã dày công nghiên cứu, phản biện, đóng góp ý kiến để bản thân tiếp thu, sửa đổi, hoàn thiện luận án. Bản thân xin trân trọng cảm ơn tới Ban lãnh đạo Học viện Hành chính Quốc gia; Lãnh đạo, viên chức Ban Quản lý đào tạo; Khoa Quản lý kinh tế Học viện Hành chính Quốc gia; Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp; Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính; Một số Vụ, Cục trực thuộc các bộ, ngành đang thực hiệc chức năng đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp và một số Tập đoàn, Tổng công ty, doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước đã giúp tôi thu thập tài liệu, trả lời khảo sát, đóng góp ý kiến giúp tôi trong quá trình nghiên cứu. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, khích lệ, chia sẻ, tạo điều kiện tốt nhất giúp tác giả vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu. Tuy nhiên, đây là một đề tài khó, một lĩnh vực khó, còn nhiều vấn đề bất cập, nhiều quan điểm khác nhau cả trên thế giới cũng như ở Việt Nam nên dù có nhiều cố gắng, nỗ lực nghiên cứu, song bản thân cũng ý thức được kết quả nghiên cứu còn chưa thực sự được như mong muốn, còn những hạn chế, thiếu sót.

Vì vậy, NCS kính mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp, phản biện của các học giả để hoàn thiện hơn kỹ năng nghiên cứu và luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hà Khắc Minh MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 1 Chương 1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC. Tình hình nghiên cứu về quản lý doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước, quản lý vốn của nhà nước trong các doanh nghiệp.

Tình hình nghiên cứu về giám sát DNCVĐTNN, giám sát tài chính của Nhà nước đối với DNCVĐTNNN. Đánh giá chung về các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận án. Những khoảng trống nghiên cứu. Định hướng nghiên cứu chính trong đề tài luận án của tác giả.

29 Tiểu kết chương 1. 30 Chương 2 LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC. Tổng quan về doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Khái niệm doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước.

Đặc điểm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Vai trò của doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Phân loại doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư của Nhà nước.

Khái niệm, chủ thể và mục tiêu giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước. Sự cần thiết giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Nguyên tắc, phương thức, công cụ giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Tổ chức bộ máy giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước.

Quy trình giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Nội dung giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Tiêu chí đánh giá giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước. Các yếu tố chi phối giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước.

Kinh nghiệm quốc tế về giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước và bài học rút ra cho Việt Nam. Kinh nghiệm quốc tế về giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước. Bài học kinh nghiệm rút ra trong giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam. 74 Tiểu kết Chương 2.

77 Chương 3 THỰC TRẠNG GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM. Khái quát về doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Quá trình hình thành, phát triển của doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam.

Thực trạng giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Quá trình hoàn thiện khung khổ pháp lý về giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước. Thực trạng về bộ máy giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước. Thực trạng về quy trình giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam.

Thực trạng về phương thức giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Thực trạng về công cụ giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Thực trạng nội dung giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Đánh giá chung về thực trạng giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam.

Những kết quả đạt được. Những hạn chế. Nguyên nhân của các hạn chế. 138 Tiểu kết Chương 3.

141 Chương 4 HOÀN THIỆN GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM. Bối cảnh kinh tế xã hội giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh kinh tế Việt Nam và chiến lược phát triển doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước.

Những quan điểm cơ bản cần quán triệt trong việc hoàn thiện giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Bám sát và thể chế hóa kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về đổi mới quản lý và sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. Hoàn thiện giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả đầu tư vốn của Nhà nước vào doanh nghiệp. Hoàn thiện giám sát tài chính của Nhà nước đối với đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo hướng tạo thuận lợi, phát huy quyền tự chủ sản xuất kinh doanh và tự chủ tài chính của doanh nghiệp.

Hoàn thiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo định hướng phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Hoàn thiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo hướng tránh chồng chéo, trùng lắp hoặc phân tán quá nhiều đầu mối. Giải pháp hoàn thiện giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam. Nhóm giải pháp về hoàn thiện tổ chức bộ máy giám sát.

Nhóm giải pháp về hoàn thiện quy trình giám sát. Nhóm giải pháp về hoàn thiện công cụ giám sát. Nhóm giải pháp về hoàn thiện phương thức giám sát. Nhóm giải pháp về hoàn thiện các nội dung giám sát.

Phát triển nguồn nhân lực thực hiện công tác giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước. Một số kiến nghị. Kiến nghị với Quốc hội. Kiến nghị với Chính phủ.

178 Tiểu kết Chương 4. 181 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 191 DANH MỤC BẢNG- BIỂU- HÌNH HÌNH Trang Hình 2.1: Quy trình giám sát DNCVĐTNN 53 Hình 2.2: Mô hình giám sát và quản lý vốn nhà nước tại Trung Quốc 63 Hình 3.1 Phân cấp giám sát tài chính đối với DNCVĐTNN theo Nghị 91 định 10/2019/ NĐ-CP và Nghị định 87/2015/NĐ-CP Hình 3.2: Mô hình giám sát DNCVĐTNN hiện nay ở Việt Nam 96 Hình 3.3: Quy trình tổng thể giám sát tài chính đối với DN do nhà nước 106 nắm giữ 100% vốn điều lệ của cơ quan đại diện chủ sở hữu Hình 3.4: Quy trình giám sát tài chính đặc biệt đối với DNNN 111 Hình 3.5: Quy trình giám sát tài chính đối với DNCVĐTNN mà nhà 113 nước nắm giữ < 100% vốn điều lệ Hình 3.6: Chế độ báo cáo và hệ thống báo cáo về giám sát tài chính đối 118 với DNCVĐTNN Hình 3.7: Chế độ báo cáo giám sát tài chính đối với các DN do nhà nước 123 nắm giữ 100% vốn điều lệ Hình 3.8: Chế độ báo cáo đối với DNCVĐTNN mà nhà nước nắm giữ 124 <100% vốn điều lệ Hình 4.1: Minh hoạ mối liên hệ giữa rủi ro và hoạt động giám sát tài 161 chính BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.