Luận án tiến sĩ phân quyền tài chính tại trung quốc từ năm 1992 tới nay và một s

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THẾ VINH PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH TẠI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1992 TỚI NAY VÀ MỘT SỐ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2022 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THẾ VINH PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH TẠI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1992 TỚI NAY VÀ MỘT SỐ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 9 31 01 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Phạm Thái Quốc 2. Hoàng Thế Anh Hà Nội - 2022 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các trích dẫn và số liệu được sử dụng trong luận án là trung thực và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Những kết luận rút ra trong luận án là kết quả tìm tòi, nghiên cứu nghiêm túc của bản thân tác giả và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả luận án luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu nƣớc ngoài liên quan đến phân quyền tài chính.

Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến phân quyền tài chính. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc liên quan đến phân quyền tài chính của Trung Quốc. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nƣớc liên quan đến phân quyền tài chính ở Trung Quốc. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến phân cấp tài chính ở Việt Nam.

Đánh giá tình hình nghiên cứu và khoảng trống đề tài luận án cần tập trung nghiên cứu. Một số nhận xét, đánh giá về tình hình nghiên cứu. Khoảng trống và hướng nghiên cứu của luận án. 27 TIỂU KẾT CHƢƠNG I.

29 Chƣơng 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH. Cơ sở lý luận về phân quyền tài chính. Một số khái niệm. Một số lý thuyết về phân quyền tài chính.

Lợi ích và hạn chế của phân quyền tài chính. Cơ sở thực tiễn về phân quyền tài chính tại Trung Quốc. Tiêu chí đánh giá phân quyền tài chính và các nhân tố ảnh hƣởng đến phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc. Tiêu chí đánh giá phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc.

Các nhân tố ảnh hưởng phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc. 76 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2. 78 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Chƣơng 3 THỰC TRẠNG PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH TẠI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1992 ĐẾN NAY. Quá trình hình thành, phát triển phân quyền tài chính tại Trung Quốc trƣớc năm 1994.

Sơ khởi của việc hình thành phân quyền tài chính trước năm 1978. Bước cải cách theo hướng giao quyền về địa phương trong giai đoạn 1978-1993. Hoàn chỉnh phân quyền tài chính từ trong quá trình phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc. Quan hệ tài chính trung ƣơng - địa phƣơng tại Trung Quốc sau khi thực hiện phân chia thuế.

Trách nhiệm chi tài chính của chính quyền trung ương và địa phương. Mối quan hệ trung ương và địa phương trong quyền thu tài chính. Trọng tâm của phân quyền tài chính tại Trung Quốc hiện nay. Hoàn thiện hệ thống lý luận phân quyền tài chính đặc sắc Trung Quốc.

Cải cách trong chế độ chuyển giao tài chính. Cải cách trong trưng thu thuế và điều chỉnh việc phân định thuế giữa Trung ương và địa phương. Tác động của việc thực hiện phân quyền tài chính tại Trung Quốc. Đối với việc phát triển kinh tế.

Đối với việc xây dựng hệ thống quản trị quốc gia. Đối với việc thúc đẩy thu hẹp khoảng cách phát triển thành thị - nông thôn. Đối với nâng cao năng lực quản trị chính quyền địa phương. Đối với việc xử lý mối quan hệ lợi ích trung ương - địa phương.

133 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3. 138 Chƣơng 4 BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH CỦA TRUNG QUỐC VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM. 140 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 4. Bài học kinh nghiệm về phân quyền tài chính của Trung Quốc.

Một số nét tương đồng và khác biệt giữa Trung Quốc và Việt Nam. Một số bài học kinh nghiệm từ phân quyền tài chính ở Trung Quốc. Thực tiễn phân cấp tài chính tại Việt Nam hiện nay. Những nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước tại Việt Nam.

Quá trình phân quyền tài chính tại Việt Nam. Những thành tựu, hạn chế trong chính sách phân cấp tài chính tại Việt Nam. Một số gợi mở về phân cấp tài chính đối với Việt Nam. 161 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4.

167 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. 170 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 171 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh (nếu có) Nghĩa tiếng Việt CNTT Công nghệ thông tin DNNN Doanh nghiệp nhà nước FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế HCNN Hành chính nhà nước HĐND Hội đồng nhân dân KT - XH Kinh tế - xã hội NS Ngân sách NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách Trung ương NSĐP Ngân sách địa phương UBND Ủy ban nhân dân WB World Bank Ngân hàng Thế giới Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD Cooperation and Development Kinh tế WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng 1.1: Các hình thái phân quyền tài chính .2: Các nguyên tắc đối với thuế địa phương .3: So sánh các hệ lý thuyết phân quyền .4: So sánh phân quyền tài chính truyền thống và phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc .1: Số liệu thu và chi ngân sách Trung Quốc giai đoạn 1994-2018 .2: Thống kê một số nguồn thu tài chính chủ yếu .3: Tỷ lệ phân chia thuế giữa Trung ương và địa phương đối với một số loại thuế chung .1: Nguồn thu từ thuế và nguồn thu khác tại Trung Quốc giai đoạn 2015-2019 (Nguồn: Bộ Tài chính Trung Quốc) .4: Một vài chỉ số phân quyền tài chính .1: Tổng thu NSNN theo phân cấp giai đoạn 2011-2019 .153 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Sự phát triển thần kỳ của Trung Quốc chính thức bắt đầu từ cuộc cải cách mở cửa năm 1978 đến nay đã được 44 năm.

Từ xuất phát điểm vô cùng khó khăn, khủng hoảng toàn diện sau "Đại Cách mạng văn hoá", bằng những bước đi và cách làm phù hợp, Trung Quốc đã vươn lên mạnh mẽ, đặc biệt là trên lĩnh vực kinh tế. Kinh tế Trung Quốc đã vượt qua nhiều thách thức lịch sử từ biến động của thế giới để trở thành nền kinh tế thứ hai thế giới vào tháng 8/2010. Trong những năm qua, bất chấp những khó khăn do khủng hoảng kinh tế thế giới, sự kiềm chế chiến lược của một số nước lớn khác, nhất là Mỹ và đồng minh, tác động nghiêm trọng của đại dịch Covid-19 chưa từng xuất hiện trong lịch sử, kinh tế Trung Quốc vẫn tăng trưởng mạnh ở mức độ cao để tiếp tục tạo ra thế và lực mới trong không gian kinh tế toàn cầu. Thành công của nền kinh tế Trung Quốc có nhiều nguyên nhân.

Tuy nhiên có ý kiến cho rằng phân quyền nói chung và phân quyền tài chính nói riêng là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự phát triển kinh tế ở Trung Quốc kể từ khi thực hiện cải cách mở cửa đến nay. Trong đó, từ một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung chuyển sang nền kinh tế thị trường, Chính phủ Trung Quốc rất coi trọng đến cải cách hệ thống tài chính, đặc biệt là vấn đề phân cấp quản lý tài chính giữa chính phủ trung ương và chính quyền địa phương. Trước năm 1980, cân đối ngân sách của Trung Quốc có đặc trưng nổi bật là tập trung cao độ nguồn tài chính vào ngân sách trung ương để thực hiện chính sách kế hoạch hóa tập trung và bao cấp toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Từ năm 1980 đến năm 1993, trong quá trình chuyển đổi mạnh của nền kinh tế, Chính phủ Trung Quốc bắt đầu thực hiện cơ chế khoán ngân sách, phân định nguồn thu giữa các cấp ngân sách, tăng cường quyền tự chủ cho địa phương trong việc cân đối ngân sách phân chia nguồn thu cho địa phương.

Vào năm 1992, Đặng Tiểu Bình đã có bài “phát biểu trong chuyến thị sát phía Nam” nổi tiếng, kết thúc tranh luận 1 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat cho rằng CNXH không tương thích với kinh tế thị trường, giúp cho Trung Quốc bước vào một giai đoạn mới “từ chỗ khiến cho thị trường phát huy “vai trò mang tính phụ trợ” trong việc phân bổ nguồn lực sang khiến cho thị trường phát huy “vai trò mang tính nền tảng” trong việc phân bổ nguồn lực. Tháng 10-1992, Đại hội XIV của Đảng đề ra mục tiêu của cải cách thể chế kinh tế Trung Quốc là xây dựng thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, “thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mà Trung Quốc muốn xây dựng chính là phải khiến cho thị trường phát huy được vai trò mang tính nền tảng trong việc phân bổ nguồn lực dưới sự điều tiết vĩ mô của nhà nước xã hội chủ nghĩa” [10, tr. Việc xác lập thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đã thúc đẩy cải cách kinh tế Trung Quốc bước vào một giai đoạn mới. Từ đó đã đặt ra các yêu cầu về cải cách trong phân phối thu nhập và cơ chế tài chính theo phương châm “Phóng quyền nhượng lợi” (trao quyền, trao lợi ích) và cải cách thể chế tài chính theo phương thức “Phân nồi ăn cơm”, “làm được nhiều được giữ lại nhiều” của Trung Quốc đã khuyến khích chính quyền địa phương tích cực thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển, chủ động gia tăng nguồn thu, tiết kiệm chi cho ngân sách địa phương mình.

Đến năm 1994, Chính phủ Trung Quốc tiến hành thực hiện cải cách chế độ thuế với quy mô lớn nhất trong lịch sử.