Luận án phân tích phản ứng của các biến số vĩ mô trước cú sốc chính sách tiền tệ thông qua mô hình Keynes mới nhằm nâng cao chất lượng dự báo kinh tế vĩ mô của Việt Nam

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của chính sách tiền tệ (CSTT) trong hành động chính sách của Ngân Hàng Trung Ương (NHTW) nhằm tìm kiếm sự ổn định vĩ mô tại Việt Nam. Từ đó, nghiên cứu này xây dựng một mô hình nền kinh tế mở và nhỏ theo trường phái Keynes mới với cách tiếp cận SVAR và DSGE. Trong khi hầu hết các nghiên cứu ước lượng mô hình Keynes mới bằng nhiều phương pháp khác nhau thì nghiên cứu này một lần nữa sử dụng mô hình Keynes mới với đặc tính cỡ mẫu nhỏ của tham số cấu trúc (Seonghoon & Antonio, 2014), đánh giá sự kết hợp giữa các cú sốc cấu trúc (structural shocks) và kỳ vọng hợp lý của các chủ thể trong nền kinh tế nhằm xem xét các biến số vĩ mô như độ lệch sản lượng, lạm phát, tỷ giá, lãi suất phản ứng như thế nào trước tác động từ các cú sốc của chính nó. Đồng thời nghiên cứu này cũng đánh giá sự phù hợp về phương pháp tiếp cận trong việc cân bằng và tương thích giữa lí thuyết và dữ liệu thực tế nhằm xây dựng một mô hình dự báo có ý nghĩa cho Việt Nam.

Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý thuyết liên quan đến chính sách an toàn vĩ mô (CSATVM) và CSTT nhằm duy trì sự ổn định tài chính, mục tiêu quan trọng nhằm ổn định vĩ mô của nền kinh tế. Trong cơ sở lý thuyết về CSTT, nghiên cứu đề cập đến các kênh truyền dẫn của CSTT, mối quan hệ giữa cung tiền và lạm phát và đặc biệt quan trọng là những lý luận về mô hình Keynes mới SVAR và DSGE. Đây được xem là khuôn khổ phân tích CSTT thông qua các cú sốc chính sách và mô hình mô phỏng dự báo của các biến số vĩ mô. Nghiên cứu kế thừa và tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến CSATVM, CSTT được phân tích thông qua mô hình SVAR và DSGE nhằm hình thành cơ sở lý luận phù hợp cho nghiên cứu này.

Về phương pháp tiếp cận, nghiên cứu trình bày phương pháp ước lượng các yếu tố vi mô và vĩ mô tác động đến tăng trưởng tín dụng (TTTD) thông qua mô hình kinh tế lượng theo phương pháp ước lượng bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS), sử dụng phần mềm Stata 12 để ước lượng. Tiếp đến, luận án đề cập đến phương pháp SVAR nhằm xây dựng mô hình Keynes mới để phân tích các cú sốc và đánh giá tác động của các biến số vĩ mô, phương pháp này sử dụng phần mềm Eview 8 để ước lượng. Cuối cùng, phương pháp ước lượng DSGE thông qua phần mềm Matlab 2016a, với sự hỗ trợ của chương trình Dynare 4.3 tiền thông dịch các tham số tiền nghiệm, kết hợp dữ liệu được ước lượng dưới dạng hàm hợp lý cực đại (Maximum Likelihood Estimation) kết hợp thuật toán Metropolis - Hasting đã ước lượng được các tham số hậu nghiệm, đóng góp vào việc xây dựng mô hình mô phỏng dự báo. Kết quả nghiên cứu giải quyết các vấn đề sau: (i) Khẳng định vai trò của CSTT tại Việt Nam trong việc đảm bảo sự ổn định tài chính trong điều kiện chính sách ATVM chưa hoàn thiện như hiện nay; (ii) Kết quả đánh giá phản ứng động của các biến số vĩ mô trước tác động của các cú sốc theo mô hình Keynes mới SVAR; và (iii) Khẳng định sự phù hợp của mô hình Keynes mới DSGE trong việc xây dựng một mô hình dự báo vĩ mô cho Việt Nam.

i MỤC LỤC CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Đặt vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Các nhân tố CSTT và ATVM tác động đến tăng trưởng tín dụng. Các biến số kinh tế vĩ mô trong mô hình Keynes mới. Phạm vi nghiên cứu.

Đối với các nhân tố tác động đến tăng trưởng tín dụng. Đối với các nhân tố tác động đến nền kinh tế mở và nhỏ. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp ước lượng biến số tác động đến tăng trưởng tín dụng.

Phương pháp ước lượng biến số vĩ mô của mô hình Keynes mới SVAR. Phương pháp ước lượng biến số vĩ mô của mô hình Keynes mới DSGE. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Khoảng trống nghiên cứu.

Kết cấu của luận án. Tóm tắt chương 1 .11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MÔ HÌNH KEYNES MỚI. Các cơ sở lý thuyết liên quan đến mô hình Keynes mới. Cơ sở lý thuyết về chính sách an toàn vĩ mô.

Ổn định tài chính. Chính sách an toàn vĩ mô. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ. Kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ.

Các nguyên tắc cơ bản về chính sách tiền tệ. Mục tiêu của chính sách tiền tệ. Lý thuyết cân bằng tổng thể. Lý thuyết về tổng cầu – tổng cung.

Lý thuyết về tổng cầu. Lý thuyết về tổng cung. Lý thuyết về cung tiền và lạm phát. Lý thuyết về khuôn khổ CSTT lạm phát mục tiêu.

Đặc điểm và các yếu tố chính của CSTT lạm phát mục tiêu. Mục đích của chính sách lạm phát mục tiêu. Các điều kiện áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu. Những lý luận cơ bản về mô hình Keynes mới.

Tổng quan về cấu trúc mô hình Keynes mới. Cấu trúc mô hình Keynes mới 3 phương trình. Cấu trúc mô hình Keynes mới 4 phương trình. Cấu trúc mô hình Keynes áp dụng tại Việt Nam (IMF xây dựng).

Mô hình Keynes mới SVAR. Phương trình IS. Phương trình AS. Phương trình ngang giá lãi suất không bảo hiểm rủi ro tỷ giá.

Phương trình chính sách tiền tệ hướng về tương lai. Lý thuyết về giá trị kỳ vọng hợp lý. Mô hình Keynessian mới DSGE. Cơ sở lý thuyết về mô hình DSGE.

Cấu trúc mô hình DSGE. Khung phân tích chính sách và lý thuyết về dự báo kinh tế. Các trường phái trong mô hình DSGE. Các yếu tố ma sát (frictions) trong mô hình DSGE.

Ưu điểm và nhược điểm của mô hình DSGE. Các công trình nghiên cứu trước đây. Các nghiên cứu về CSTT và chính sách an toàn vĩ mô. Nghiên cứu quốc tế.

Nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về mô hình Keynes mới SVAR. Nghiên cứu quốc tế. Nghiên cứu trong nước.

Các công trình nghiên cứu về DSGE. Nghiên cứu quốc tế. Nghiên cứu trong nước. Tóm tắt chương 2 .96 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối với CSTT và chính sách an toàn vĩ mô. Mô hình nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Đối với mô hình Keynes mới SVAR. Mô hình kinh tế lượng tiếp cận. Mô hình VAR.

Mô hình SVAR. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.

Kiểm định mô hình VAR giản lược. Phân tích các tham số cấu trúc đồng thời. Thực hiện hàm phản ứng xung. Thực hiện phân rã phương sai.

Đối với mô hình DSGE dùng để dự báo cho nền kinh tế mở Việt Nam. Mô hình nghiên cứu. Phương trình đường cong IS. Phương trình đường cong Phillips Keynes mới cho nền kinh tế mở.

Phương trình chính sách tiền tệ. Các phương trình khác. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp ước lượng mô hình DSGE.

Khái quát về phương pháp ước lượng mô hình DSGE trên thế giới. Phương pháp ước lượng cho mô hình DSGE đối với Việt Nam. Quy trình nghiên cứu. Các bước ước lượng cho mô hình BVAR - DSGE.

Tiền nghiệm cho mô hình DSGE. Tóm tắt chương 3 .123 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Phân tích mô tả. Thống kê mô tả dữ liệu vi mô.

Thống kê mô tả dữ liệu vĩ mô. Phân tích thực nghiệm. Kết quả nghiên cứu của mô hình ước lượng theo phương pháp FGLS. Kết quả nghiên cứu của cú sốc chính sách.

Kiểm tra tính dừng (kiểm định nghiệm đơn vị) cho các chuỗi số liệu. Chọn độ trễ tối ưu và tính ổn định của mô hình. Kiểm định mô hình dạng VAR giản lược. Kiểm định phần dư của các phương trình trong mô hình VAR.

Xác định các điều kiện giới hạn trong ước lượng SVAR. Tham số ước lượng đồng thời. Hàm phản ứng xung. Phân rã phương sai.

Kết quả nghiên cứu của dự báo chính sách. Lựa chọn trọng số lamda (λ) và độ trễ. Mô hình DSGE. Tóm tắt chương 4 .159 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ.

Tóm tắt các kết quả chính của luận án. Khẳng định vai trò của CSTT trong việc ổn định vĩ mô tại Việt Nam. Các biến số vĩ mô có phản ứng động trước các cú sốc chính sách. Mô hình dự báo Keynes mới có ý nghĩa phân tích chính sách.

Hàm ý chính sách. NHNN trong việc sử dụng các công cụ của CSTT. Về việc thực thi chính sách tiền tệ. Mô hình Keynes mới phục vụ công tác dự báo vĩ mô.

Hạn chế của nghiên cứu. Về dữ liệu, cách sử dụng biến trong mô hình. Về phương pháp tiếp cận và đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam. Về kết quả nghiên cứu.

Tóm tắt chương 5 .169 THÀNH TỰU NGHIÊN CỨU DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1 : Mục tiêu của chính sách tiền tệ .2 : So sánh 03 mô hình nghiên cứu .1 : Cách đo lường các biến vi mô & vĩ mô và nguồn thu thập .2 : Các biến số vĩ mô DSGE trong mô hình và nguồn thu thập.1 : Thống kê mô tả các biến nội sinh (dữ liệu thô) .2 : Kiểm định bằng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi .3 : Tổng hợp các tiêu chuẩn lựa chọn độ trễ biến nội sinh trong mô hình.4 : Tổng hợp các tiêu chuẩn lựa chọn độ trễ biến ngoại sinh .5 : Kiểm định tự tương quan cho phần dư của hệ phương trình VAR .6 : Các tham số ước lượng đồng thời của hệ phương trình .7 : Kết quả phân rã phương sai của lãi suất .8 : Kết quả phân rã phương sai của tỷ giá .9 : Kết quả phân rã phương sai của lạm phát (dpi) .10 : Kết quả phân rã phương sai của độ lệch sản lượng .