Tác động tỷ giá thực đến cán cân thương mại Việt Nam hội nhập - Học viện Ngân hàng

**li BQ■*— GUO __ ĩ VÀ ĐÀO TẠO hực NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VÌỆT NAM Tlnr viện-Học viện Ngân Hàng I LA.000118 U I fỉ BÀNG THỊ HUYÈN ANH TÁC ĐỘNG TỶ GIÁ THỰC ĐẾN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HÔI NHẬP KINH TẾ QUỐC TỄ i LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẺ HỌC VIỆN NGÂN HÀNG IU trung Tâm thống tin thưviẹn 332.45 DAA 2012__________ l-í/À NỘI - 20! 2 LA.00118 n /' LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của bản thân tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà nội, ngày tháng 6 năm 2012 Nghiên cứu sinh Đặng thị Huyền Anh DANH MỤC CÁC TỪ VIÉT TẮT 1. AFTA: Khu vực mậu dịch tụ do 3.

ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á 4. APEC: Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Duong 5. BAHT: đồng Bạt Thái 6. BP: Cán cân thanh toán quốc tế 7.

CCTM: Cán cân thuơng mại 8. CSTK: Chính sách tài khóa 9. CSTT: Chính sách tiền tệ 10. CNY: đồng Nhân dân tệ Trung Quốc 11.

CPE Chỉ số giá tiêu dùng 12. CIF: Giá giao hàng gồm giá thành cộng bảo hiểm và cước phí vận chuyển 13. EUR: đồng EURO 14. FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài 15.

FOB: Giao hàng lên tàu 16. GSO: Tổng cục thống kê 17. GDP: Tổng sản phẩm quốc nội 18. GBP: Bảng Anh 19.

JPY: Yên Nhật 20. KTQT: Kinh tế quốc tế 21. NEER: Tỷ giá danh nghĩa trung bình/ tỷ giá danh nghĩa đa biên 22. NHTW: Ngân hàng Trung ưong 23.

NHNN: Ngân hàng Nhà nước 24. NHTM: Ngân hàng thương mại 25. PNRT: Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn 26. RER: Tỷ giá thực song phương 27.

REER: Tỷ giá thực trung bình/ tỷ giá thực đa biên 28. RMB: đồng Nhân dân tệ Trung Quốc 29. TTNTLNH: Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng 30. USD: Đô la Mỹ 31.

VND: Việt Nam đồng 32. WTO: Tổ chức Thương mại thế giới 33. XNK: Xuất nhập khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU 1.1 Diễn biến tỷ giá CNY/ƯSD của Trung Quốc 47 2.2 Cán cân thương mại Trung Quốc giai đoạn 1990 - 1995 49 Diễn biến NEER và REER của đồng Nhân dân tệ giai đoạn 3.3 53 1994-2011 Diễn biến cán cân thương mại của Trung Quốc giai đoạn 1995 4.5 Diễn biến tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực của Thái Lan 56 6.6 Diễn biến cán cân thương mại của Thái Lan 63 7.1 Diễn biến tỷ giá thực giai đoạn 1992-1998 83 8.2 Diễn biến tỷ giá đồng tiền một số nước giai đoạn 1996-1998 85 9.3 Mức biến động giá trị của đồng VND so với đồng tiền một số nước 85 Tốc độ tăng TPTT, tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng GDP 10.4 89 giai đoạn 1992-1999 Diễn biến tỷ giá thực và hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 11.6 Diễn biễn Kim ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 1992-1998 94 Diễn biến tỷ giá thực và hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 13.7 94 1992-1998 (năm gốc 1992) Diễn biến nợ nuớc ngoài ngắn hạn/dự trữ ngoại hối của Việt 14.8 97 Nam giai đoạn 1994-1998 15.9 Chỉ sổ tỷ giá thực giai đoạn 1999-2005 99 16.10 Biến động tỷ giá danh nghĩa giai đoạn 1999-2005 101 17.11 Một số chỉ tiêu kinh tế- tiền tệ năm 1999- 2000 102 18.12 Diễn biến lạm phát giai đoạn 2001-2005 103 19.13 Tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán giai đoạn 1996-2004 104 20.14 Kinh ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 1999-2006 107 Diễn biến tỷ giá thực và cán cân thương mại Việt Nam giai 21.16 Chỉ sổ tỷ giá thực và XK/NK Việt Nam giai đoạn 1999-2006 108 Tỷ trọng vốn đầu tư /GDP của các khu vực kinh tể giai đoạn 23.18 Chỉ sổ tỷ giá thực giai đoạn 2006 - 2011 119 25.19 Diễn biến tỷ giá danh nghĩa giai đoạn 2006-2011 120 26.20 Tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ trong năm 2011 125 Diễn biển tỷ giá VND/ƯSD chính thức và phi chính thức năm 27.22 Diễn biến lạm phát Việt Nam giai đoạn 2006-2011 128 29.23 Một số chỉ tiêu tiền tệ giai đoạn 2006-2011 130 30.24 Diễn biến lạm phát 9 tháng đầu năm 2011 138 31.25 Kim ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 2006-2011 138 Diễn biến tỷ giá thực và hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 32.27 Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu theo nhóm (trung bình) hiện nay 140 34.28 Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu theo nhóm (trung bình) hiện nay 140 35.29 Diễn biến REER và Cán cân thương mại Việt Nam 36.1 Lạm phát cầu kéo 17 37. Lạm phát chi phí đẩy 18 38.

Hiệu ứng tuyến J 29 39. Lý thuyết bộ ba bất khả thi 39 40.5 Đồ thị Swan 41 Diễn biến giá trị xuất khẩu thực tế và giá trị xuất khẩu dự báo 41.1 144 theo mô hình Diễn biến giá trị nhập khẩu thực tể và giá trị nhập khẩu dự báo 42.2 145 theo mô hình MỤC LỤC MỞ ĐẦU. LÝ LUẬN CHUNG VẺ TỶ GIÁ THựC, CÁN CÂN THƯƠNG MẠI, VÀ TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC ĐÉN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI TRONG ĐIÈU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. TỶ GIÁ HÓI ĐOÁI THỰC.

Khái niệm về tỷ giá hối đoái danh nghĩa và tỷ giá hối đoái thực. Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ giá thực. CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC LÊN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI. Cán cân thanh toán quốc tế.

Cán cân thương mại. Tác động của tỷ giá thực lên cán cân thương mại. HỘI NHẬP KINH TÉ QUÓC TÉ VÀ HIỆU Lực TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC TỚI CÁN CÂN THƯƠNG MẠI TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TÉ. Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tới nền kinh tế quốc dân.

Hiệu lực tác động của tỷ giá thực tói cán cân thương mại trong điều kiện Hội nhập Kinh tế quốc tế. KINH NGHIỆM QUÓC TÉ TRONG ĐIỀU HÀNH TỶ GIÁ THựC NHẰM CẢI THIỆN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI. Kinh nghiệm Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 66 TÓM TẮT CHƯƠNG 1. TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC ĐÉN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG ĐIÈU KIỆN HỘI NHẬP KINH TÉ QUÓC TÉ. TIÉN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TÉ QUÓC TÉ CỦA VIỆT NAM.

Tổng quan tình hình ký kết các hiệp định thương mại, đầu tư song phương và đa phưo’ng. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam. DIỄN BIẾN TỶ GIÁ THựC VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA TỶ GIÁ THựC TỚI CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG ĐIÈU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUÓC TẾ. Xác định mức độ ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế tói hiệu quả tác động của tỷ giá thực tói cán cân thương mại Việt nam giai đoạn hiện nay.

Diễn biến tỷ giá thực song phương và tác động của tỷ giá thực song phương tới cán cân thương mại Việt Nam. Xác định hệ số co giãn của xuất khẩu và nhập khẩu đối với tỷ giá hối đoái - kiêm chứng điều kiện Marshall - Lerner tại Việt Nam. Tác động của tỷ giá thực đa biên tới cán cân thương mại. Đánh giá chung tác động của tỷ giá thực song phương và đa phương tới cán cân thương mại Việt Nam.

156 TÓM TẤT CHƯƠNG 2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU Lực TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC GÓP PHẦN CẢI THIỆN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUÓC TÉ. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VÈ VẤN ĐÈ HỘI NHẬP KINH TẾ QÚÓC TẾ VÀ PHÁT TRIẺN HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU 164 3. Chủ trương, quan điểm của Đảng về Hội nhập kinh tế quốc tế.

Chủ trương quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển hoạt động xuất nhập khẩu trong thời gian tới. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU Lực TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ THựC GÓP PHẢN CẢI THIỆN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực tác động của tỷ giá thực tới cán cân thương mại Việt Nam. Giải pháp nhằm điều chỉnh tỷ giá thực góp phần cải thiện cán cân thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.

188 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 227 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. TÍNH CẤP THIÉT CỦA ĐÈ TÀI Hội nhập kinh tế quốc tế đang là một xu hướng toàn cầu, tuy nhiên đối với từng quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ tác động tích cực mà còn có những tác động tiêu cực đến sự phát triển trong mọi mặt đời sống kinh tế và xã hội, trong đó có hoạt động xuất nhập khẩu. Nhiều quốc gia trên thế giới phải đối mặt với vấn đề gia tăng thâm hụt cán cân thương mại sau khi tiến hành dỡ bỏ các rào cản thương mại nhằm bảo hộ sản xuất trong nước.

về mặt lý thuyết, cán cân thương mại thâm hụt liên tục gây lãng phí nguồn ngoại tệ trong nước ảnh hưởng xấu tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, cán cân thương mại thâm hụt quá lớn sẽ dẫn đến hoặc là cán cân vốn phải thặng dư một lượng tương ứng để bù đắp, điều này có thể làm gia tăng nợ nước ngoài quá mức đổi với một quốc gia; hoặc là Chính phủ sẽ phải tiến hành các biện pháp can thiệp gắt gao trên thị trường ngoại hối, gây khó khăn và ảnh hưởng tới hiệu quả của các chính sách kinh tế vĩ mô khác. Chính vì vậy, cải thiện cán cân thương mại là một vấn đề nên được quan tâm đúng mức tùy theo điều kiện và mục tiêu phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đe khuyến khích tăng xuất khẩu, giảm nhập khẩu, cải thiện cán cân thương mại, mỗi quốc gia nên tiến hành nhiều biện pháp, trong đó, yếu tố cốt lõi nhất là cần phát triển sản xuất nhằm nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm hàng hóa dịch vụ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế xét trên phương diện chất lượng.

Tuy nhiên, sức cạnh tranh thương mại quốc tế còn được thể hiện qua phương diện giá cả, và tỷ giá thực - tương quan giá cả hàng hóa giữa các quốc gia khi quy về cùng một đồng tiền - là một trong những yếu tổ quyết định vấn đề này. Một chính sách tỷ giá thực họp lý có thể đem lại những lợi thế cạnh tranh trên phương diện giá cả đổi với hàng hóa trong nước so với hàng hóa nước ngoài, từ đó góp phần cải thiện cán cân thương mại. Do đó, nhiều quan điểm cho rằng tỷ giá thực được coi như một biện pháp bảo hộ không phạm luật chơi chung của 4 quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.