Luận án tiến sĩ: Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái - Nghiên cứu thực nghiệm tại Đông Nam Á (Trường Đại học Kinh tế TP. HCM)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HÀ THẠCH QUY TẮC TAYLOR MỞ RỘNG VỚI TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HÀ THẠCH QUY TẮC TAYLOR MỞ RỘNG VỚI TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á Chuyên ngành: Tài chính Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO 2. NGUYỄN HỮU HUY NHỰT TP.Hồ Chí Minh NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi, với sự hướng dẫn của PGS.

Nguyễn Khắc Quốc Bảo và PGS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan, phù hợp với các quốc gia được nghiên cứu và chưa từng được công bố trong bất kỳ luận văn, luận án nào khác.

Tất cả những tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn đầy đủ. Nghiên cứu sinh Nguyễn Hà Thạch MỤC LỤC DANH MỤC HÌNH.i DANH MỤC BẢNG. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.iii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU.1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu.3 Phạm vi và phương pháp nghiên cứu.1 Phạm vi nghiên cứu (Dữ liệu nghiên cứu).2 Phương pháp nghiên cứu.4 Đóng góp mới của Luận án.1 Đóng góp về cơ sở lý thuyết.2 Đóng góp về thực tiễn.5 Cấu trúc của Luận án. 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUY TẮC TAYLOR.1 Chính sách tiền tệ và quy tắc Taylor.2 Phương pháp tiếp cận tùy nghi.3 Phương pháp tiếp cận theo quy tắc.4 Quy tắc Taylor.1 Quy tắc Taylor tuyến tính.2 Quy tắc Taylor phi tuyến.5 Kết luận về chính sách tiền tệ và quy tắc Taylor.2 Các hướng mở rộng đối với quy tắc Taylor.2 Cơ sở lý thuyết quy tắc Taylor và ổn định tài chính.1 Quan điểm về ổn định tài chính.2 Ổn định tài chính và quy tắc Taylor.3 Các hướng mở rộng đối với quy tắc Taylor.1 Quy tắc Taylor mở rộng với tỷ giá hối đoái.2 Quy tắc Taylor mở rộng với giá tài sản.3 Quy tắc Taylor mở rộng với tín dụng.4 Quy tắc Taylor mở rộng với chênh lệch lãi suất.5 Quy tắc Taylor mở rộng với điều kiện tài chính.4 Kết luận về các hướng mở rộng trong quy tắc Taylor.3 Tổng quan chính sách tiền tệ tại một số quốc gia Đông Nam Á.2 Chính sách tiền tệ tại các quốc gia Đông Nam Á.1 Chính sách tiền tệ của NHTƯ Indonesia.3 Chính sách tiền tệ của NHTƯ Malaysia.3 Chính sách tiền tệ của NHTƯ Philippines.4 Chính sách tiền tệ của NHTƯ Thailand.5 Chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam.3 Kết luận tổng quan chính sách tiền tệ tại các quốc gia Đông Nam Á.4 Kết luận chương tổng quan lý thuyết về quy tắc Taylor.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU.1 Mô hình quy tắc Taylor.1 Quy tắc Taylor tuyến tính.1 Quy tắc Taylor gốc.2 Quy tắc Taylor động.2 Quy tắc Taylor phi tuyến.1 Tổng quan các dạng mô hình phi tuyến trong nghiên cứu CSTT.2 Quy tắc Taylor và mô hình STR.3 Mô hình quy tắc Taylor đề xuất cho nghiên cứu.2 Phương pháp nghiên cứu.4 Kết luận chương phương pháp nghiên cứu và dữ liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.1 Ước lượng quy tắc Taylor tuyến tính.2 Ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến.3 Kết luận chương kết quả nghiên cứu và thảo luận. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH.1 Đóng góp về cơ sở lý thuyết.2 Đóng góp về thực tiễn.3 Những hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu xa hơn.128 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.131 PHỤ LỤC i DANH MỤC HÌNH STT Tên hình Trang Mối liên kết giữa ổn định tài chính và ổn định tiền Hình 2.2 Kênh truyền dẫn của CSTT 31 Hình 3.1 Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 1 86 Hình 3.2 Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 2 88 Hình 3.3 Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng mũ 89 Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.20) tại Indonesia Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.20) tại Malaysia Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.20) tại Philippines Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.21) tại Indonesia Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.21) tại Malaysia Giá trị ngưỡng của biến lạm phát theo mô hình Hình 4.21) tại Philippines i DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang Bảng 3.1 Mô tả thống kê dữ liệu 93 Bảng 3.2 Kiểm định tính dừng các biến 94 Kết quả ước tính quy tắc Taylor tuyến tính tại Bảng 4.1 99 Indonesia Kết quả ước tính quy tắc Taylor tuyến tính tại Bảng 4.2 101 Malaysia Kết quả ước tính quy tắc Taylor tuyến tính tại Bảng 4.3 102 Philippines Kết quả ước tính quy tắc Taylor tuyến tính tại Bảng 4.4 104 Thái Lan Kết quả ước tính quy tắc Taylor tuyến tính tại Bảng 4.5 105 Việt Nam Kiểm tra tính tuyến tính với biến ngưỡng lạm Bảng 4.6 112 phát quy tắc Taylor phi tuyến (mô hình 3.20) Kiểm tra tính tuyến tính với biến ngưỡng lạm Bảng 4.7 phát quy tắc Taylor phi tuyến mở rộng với 112 TGHĐ (mô hình 3.21) Kết quả ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến (mô Bảng 4.20) Kết quả ước lượng quy tắc Taylor phi tuyến mở Bảng 4.9 118 rộng với TGHĐ (mô hình 3.10 Kiểm tra sự tồn tại tính phi tuyến 122 i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Ý nghĩa từ viết tắt 1 BOE Ngân hàng trung ương Anh 2 BOT Ngân hàng trung ương Thái Lan Các nền kinh tế lớn mới nổi gồm Brasil, Nga, Ấn Độ, 3 BRICS Trung Quốc và Nam Phi. 4 CBT Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ 5 CSTT Chính sách tiền tệ Mô hình cân bằng tổng thể ngẫu nhiên (Dynamic 6 DSGE Stochastic General Equilibrium) 7 E3 Anh, Pháp và Ý 8 ECB Ngân hàng trung ương Châu Âu 9 EMEs Các nước có nền kinh tế mới nổi Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng mũ (Exponential 10 ESTR Smooth Transition Regressive) 11 FCI Chỉ số điều kiện tài chính (Financial Conditions Index) 12 FED Cục dự trữ liên bang Mỹ 13 G3 Đức, Nhật Bản và Mỹ 14 GMM Phương pháp ước lượng GMM 15 ID Indonesia 16 IMF Quỹ tiền tệ quốc tế 17 IS Đường cong IS 18 KCSL Khoảng cách sản lượng 19 LPMT Lạm phát mục tiêu Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 1 20 LSTR1 (Logistic Smooth Transition Regressive - 1st Order) Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn dạng Logistic bậc 2 21 LSTR2 (Logistic Smooth Transition Regressive - 2nd Order) i 22 MCI Chỉ số điều kiện tiền tệ (Monetary Conditions Index) Hàm tự hồi quy chuyển tiếp trơn nhiều chế độ (Multiple 23 MRSTAR Regime Smooth Transition Autoregressive) 24 MY Malaysia 25 NHNN Ngân hàng nhà nước 26 NHTM Ngân hàng thương mại 27 NHTƯ Ngân hàng trung ương 28 NIT Thu nhập danh nghĩa mục tiêu 29 PH Phillippines 30 PPP Lý thuyết ngang giá sức mua Hàm tự hồi quy chuyển tiếp trơn (Smooth Transition 31 STAR Autoregressive) Hàm hồi quy chuyển tiếp trơn (Smooth Transition 32 STR Regression) 33 TGHĐ Tỷ giá hối đoái 34 TAR Mô hình tự hồi quy ngưỡng (Threshold Autoregression) 35 TL Thái Lan 36 VAR Mô hình vectơ tự hồi quy 37 VN Việt Nam 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Mishkin (2013) cho rằng bên cạnh mục tiêu ổn định giá cả thì chính sách tiền tệ (CSTT) của các quốc gia còn hướng đến một hoặc nhiều hoặc cả năm vấn đề sau: (i) tạo ra công ăn việc làm và ổn định sản lượng đầu ra, (ii) tăng trưởng kinh tế, (iii) ổn định thị trường tài chính, (iv) ổn định lãi suất, và (v) ổn định tỷ giá hối đoái.

Vì vậy, các nhà nghiên cứu hàn lâm và nhà hoạch định chính sách không ngừng tranh cãi về việc CSTT nên theo đuổi mục tiêu duy nhất (ổn định giá cả, lạm phát mục tiêu), hay là Ngân hàng trung ương (NHTƯ) cần điều hành CSTT tùy nghi tùy theo từng điều kiện và hoàn cảnh kinh tế cụ thể của mỗi quốc gia trong gần một thế kỷ qua. Do đó, luận án tập trung phân tích các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm để làm rõ vấn đề NHTƯ trên thế giới có xu hướng điều hành CSTT theo quy tắc hay tùy nghi. Ngoài ra, luận án phân tích quy tắc Taylor tuyến tính cũng như phi tuyến, hay các hướng mở rộng của quy tắc Taylor được đề cập trong những nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm. Điều đó giúp nhà điều hành chính sách và các nhà nghiên cứu có cách nhìn tổng quan về quy tắc Taylor và có thể vận dụng để đưa ra khuynh hướng điều hành CSTT cho tương lai.

Ở Việt Nam, một số nghiên cứu cũng đã tiếp cận việc điều hành CSTT của NHNN theo quy tắc Taylor từ một số góc độ khác nhau. Liên (2010) đã sử dụng dữ liệu theo quý giai đoạn 2000 – 2008 và chứng minh rằng (Ngân hàng nhà nước) NHNN Việt Nam không tuân theo quy tắc Taylor trong hành vi thiết lập lãi suất, tuy nhiên tác giả cho rằng quy tắc Taylor sẽ có tác động tích cực nếu NHNN tuân theo quy tắc này. Tuấn (2013) nghiên cứu khả năng áp dụng quy tắc Taylor để xác định lãi suất chiết khấu trong quá trình thực thi CSTT. Tác giả đã nghiên cứu mối quan hệ giữa lãi suất với tốc độ tăng trưởng kinh tế và lạm phát, thông qua mô hình kinh tế vĩ mô đơn giản.

Từ kết quả nghiên cứu, tác giả kết luận rằng NHNN Việt Nam điều hành lãi suất (biến động lãi suất) có tỷ lệ cao hơn so với quy tắc Taylor, điều nay ngụ ý trong giai đoạn 2006 – 2012 CSTT đã được thắt chặt. Bên cạnh đó, sản lượng thực tế không bị tác động bởi lãi suất chiết khấu của NHNN Việt Nam. Do đó, để CSTT 2 có tính hiệu quả cao hơn, tác giả đề xuất cần nên xem xét các kênh truyền dẫn khác trong điều hành CSTT. Ân (2016) sử dụng quy tắc Taylor gốc (thể hiện mối quan hệ giữa lãi suất, khoảng cách lạm phát và khoảng cách sản lượng) để phân tích chính sách lãi suất của NHNN Việt Nam giai đoạn 2000-2014 qua trần lãi suất huy động, một trong những công cụ NHNN Việt Nam đã và đang sử dụng để kiềm chế lạm phát cao và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mức lãi suất tính theo quy tắc Taylor gần sát trần lãi suất huy động NHNN Việt Nam áp dụng.