Luận án: Xây dựng giải pháp hội nhập kinh tế quốc tế tỉnh Bình Dương đến năm 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---- K --- CAO THỊ VIỆT HƯƠNG XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA TỈNH BÌNH DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020 Chuyên nghành: Quản trị kinh doanh Mã số : 60.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN: GS. VÕ THANH THU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 MÔÛ ÑAÀU 1. YÙ NGHÓA VAØ TÍNH CAÁP THIEÁT CUÛA LUAÄN AÙN Hội nhập kinh tế quốc tế là sự chủ động của một quốc gia mở cửa để nền kinh tế tham gia vào quá trình toàn cầu hóa về kinh tế. Lyù luaän vaø thöïc tieãn hoaït ñoäng kinh teá trong thôøi gian qua ñaõ chöùng minh hoäi nhaäp kinh teá quoác teá mang tính taát yeáu khaùch quan, ñem laïi cho caùc quoác gia, caùc vuøng laõnh thoå treân theá giôùi nhieàu cô hoäi ñoàng thôøi cuõng ñaày thaùch thöùc trong suoát quaù trình phaùt trieån.

Ñeán nay, sau hai naêm hoäi nhaäp neàn kinh teá toaøn caàu, tình hình kinh teá quoác gia cuõng nhö töøng ñòa phöông chöa bao giôø phaûi ñoái ñaàu vôùi nhöõng thaùch thöùc, cam go, phöùc taïp khoù löôøng tröôùc nhö hieän nay, ñoøi hoûi caùc caáp laõnh ñaïo, töøng doanh nghieäp phaûi hieåu roõ thôøi cuoäc, nhaän dieän thực chất veà naêng löïc kinh teá cuûa ñòa phöông mình. Sôùm nhaän thöïc ñöôïc taàm aûnh höôûng quan troïng cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán phaùt trieån kinh teá cuûa quoác gia, Ñaûng vaø Chính phuû Vieät Nam chuû tröông thöïc hieän chính saùch ñoåi môùi hình thöùc quaûn lyù kinh teá, chuyeån töø neàn kinh teá keá hoaïch hoùa taäp trung sang neàn kinh teá thò tröôøng; töø chính saùch ñoùng cöûa, höôùng noäi chuyeån sang neàn kinh teá môû cöûa ñeå hoäi nhaäp vôùi neàn kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi. Hai möôi hai naêm troâi qua, keå töø Ñaïi hoäi Trung öông Ñaûng laàn thöù 6 dieãn ra naêm 1986, vôùi chuû tröông thay ñoåi cô cheá quaûn lyù kinh teá, Vieät Nam ñaõ coù nhöõng böôùc tieán maïnh meõ veà kinh teá – xaõ hoäi, ñaëc bieät laø chuû ñoäng hoäi nhaäp vaøo neàn kinh teá toaøn caàu. Ñieàu naøy ñöôïc cuï theå qua nhöõng daáu moác quan troïng: naêm 1995 Vieät Nam gia nhaäp vaøo Hieäp hoäi caùc quoác gia Ñoâng Nam AÙ (ASEAN), naêm 1998 laø thaønh vieân cuûa dieãn ñaøn hôïp taùc kinh teá chaâu AÙ – Thaùi Bình Döông (APEC).

Ñieåm moác quan troïng, ñaùnh daáu vieäc ñaát nöôùc hoäi nhaäp sau vaøo neàn kinh teá quoác teá khi ngaøy 01/1/2007 Vieät Nam ñaõ trôû thaønh thaønh vieân chính thöùc cuûa toå chöùc Thöông maïi theá giôùi (WTO), moät toå chöùc thöông maïi lôùn nhaát haønh tinh. Vieäc chuû ñoäng hoäi nhaäp vaøo neàn kinh teá toaøn caàu ñaõ taùc ñoäng maïnh meõ, laøm thay ñoåi cô baûn boä maët kinh teá cuûa Vieät Nam, cuï theå neáu ôû nhöõng naêm 1987, GDP tính treân ñaàu ngöôøi ta chæ ñaït chöa ñaày 100 USD, thì 20 naêm sau, naêm 2007, GDP tính treân ñaàu ngöôøi ñaõ vöôn ñeán treân 800 USD. Thôøi gian qua, töø naêm 1988 – 2008 Vieät Nam ñaõ thu huùt treân 10.000 döï aùn coù voán ñaàu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi (FDI), vôùi toång soá voán ñaêng kyù leân ñeán treân 130 tyû USD. Kim ngaïch xuaát khaåu neáu naêm 1986 ñaït chöa ñeán 1 tyû USD, thì ñeán naêm 2007, Vieät Nam ñaõ trôû thaønh moät trong 50 neàn thöông maïi quoác teá lôùn nhaát theá giôùi, vôùi kim ngaïch xuaát nhaäp khaåu treân 111 tyû USD (xuaát khaåu: 48,56 tyû USD, vaø nhaäp khaåu laø 62,68 tyû USD).

Hội nhập kinh tế quốc tế đã mang đến cho Việt Nam những thay đổi về thể chế, làm cho nền kinh tế của đất nước nói chung, của từng địa phương nói riêng có rất nhiều thay đổi, những điều tốt đẹp đã nói bên trên. Tuy nhiên, hội nhập kinh tế quốc tế cũng tác động rất hạn chế đến nền kinh tế của địa phương, kể cả việc mang đến những rủi ro, thách thức lớn. Cụ thể, kinh tế đất nước hội nhập vào nền kinh tế quốc tế với vị thế và tiềm lực kinh tế thấp. Hầu như các doanh nghiệp trong nước là những doanh nghiệp vừa và nhỏ; nền kinh tế chủ yếu là dựa và yếu tố nước ngoài.

Đây chính là điều khiến kinh tế địa phương rất dễ bị tổn thương, dễ bị phá vỡ ; sức mạnh nội sinh hầu như chưa được trang bị tốt để hội nhập, chưa đủ sức cạnh tranh trên thương trường của nền kinh tế khu vực lẫn toàn cầu. Vôùi tö caùch laø moät boä phaän khoâng taùch rôøi vôùi quoác gia; ñeå phaân tích nhöõng taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán kinh teá cuûa moät ñòa phöông ra sao, taùc giaû ñaõ tieán haønh choïn Bình Döông laøm ñoái töôïng nghieân cöùu cho luaän aùn cuûa mình. Bình Döông vôùi dieän tích 2.6955,5 km2, daân soá treân moät 1000 ngaøn ngöôøi; moät tænh coù xuaát phaùt ñieåm kinh teá raát thaáp, tænh thuaàn noâng (laø nhöõng tænh ngheøo nhaát nöôùc trong giai ñoaïn baét ñaàu ñaát nöôùc coù chuû tröông hoäi nhaäp), töø khi taùch khoûi tænh Soâng Beù (naêm 1997), ñeán nay hôn 10 naêm, laø moät trong naêm tænh ñoùng goùp cao nhaát vaøo ngaân saùch nhaø nöôùc. Tuy nhieân, beân caïnh nhöõng thaønh coâng röïc rôõ (veà toác ñoä vaø thôøi gian) thì tænh Bình Döông cuõng ñaõ theå hieän nhöõng maët haïn cheá cuûa mình.

Xuaát phaùt töø ñoäng löïc muoán chuyeån ñoåi nhanh neàn kinh teá ñòa phöông, tænh Bình Döông ñaõ thu huùt ñaàu töø veà tænh moät caùch ñaïi traø. Maët tích cöïc töø vieäc laøm naøy ñaõ ñöôïc chuùng toâi khaùi quaùt beân treân, song nhöõng haäu quaû töø vieäc laøm naøy cuõng khoâng nhoû, khả năng tænh Bình Döông trong nhöõng naêm ñeán, khi hoäi nhaäp saâu vaøo neàn kinh teá quoác teá seõ phaûi ñoái maët vôùi raát nhieàu thaùch thức. Những dự án có số vốn đầu tư lớn thì lại tập trung vào dự án bất động sản, số còn lại hieän nay, treân 90% doanh nghieäp ñeán ñaàu tö taïi tænh laø nhöõng doanh nghieäp coù coâng ngheä daây chuyeàn saûn xuaát laïc haäu hoaëc trung bình khaù trôû xuoáng, soá voán ñaàu tö cuûa moãi döï aùn khoâng cao (haàu heát laø döôùi 5 trieäu USD. Nhöõng ngaønh ngheà ñaàu tö chuû yeáu vaøo nhöõng ngaønh ngheà coù TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 thôøi gian quay voøng voán nhanh, thaâm duïng lao ñoäng; möùc ñoä gaây haïi oâ nhieãm moâi tröôøng sinh thaùi cao; thieáu haún nhöõng ngaønh ngheà chuû löïc, nhöõng ngaønh ngheà laøm ñaàu taøu phaùt trieån laøm neàn taûng cho vieäc phaùt trieån coâng nghieäp cheá taïo, cheá bieán, laép raùp, ñieän – ñieän töû.

Treân 90% doanh nghieäp thöïc hieän hoaït ñoäng xuaát nhaäp khaåu, ñoùng goùp chính cho phaùt trieån GDP cuûa tænh laø do caùc doanh nghieäp coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaûm traùch. Ñaàu tö cô sôû haï taàng trong noäi boä ñòa phöông thì khaù, nhöõng laïi thieáu haún tính ñoùn ñaàu, chieán löôïc, chöa coù moái lieân keát vuøng trong khu vöïc kinh teá phía nam…. Vôùi haøng loaït vaán ñeà mang tính chaát raát cô baûn naøy cho thaáy raát caàn thieát coù moät nghieân cöùu mang tính chuyeân saâu, phaân tích, ñaùnh giaù nhöõng taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán taêng tröôûng cuûa tænh Bình Döông trong thôøi gian qua, töø ñoù xaây döïng caùc giaûi phaùp cho tænh Bình Döông hoäi nhaäp coù hieäu quaû vaøo neàn kinh teá quoác teá trong thôøi gian ñeán, cuï theå laø ñeán naêm 2020. MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU CUÛA LUAÄN AÙN.

Veà lyù luaän. ƒ Laøm roõ baûn chaát vaø tính taát yeáu cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá vaø vaán ñeà toaøn caàu hoùa kinh teá. ƒ Nghieân cöùu caùc lyù thuyeát moâ hình ño löôøng söï taùc ñoäng cuûa Hoäi nhaäp ñeán taêng tröôûng kinh teá cuï theå hoùa taïi moät ñòa phöông. ƒ Nghieân cöùu kinh nghieäm cuûa moät soá tænh trong vaø ngoaøi nöôùc ñaõ hoäi nhaäp ñeå ruùt ra nhöõng baøi hoïc cho vieäc xaây döïng caùc giaûi phaùp chieán löôïc ñaåy nhanh tieán trình hoäi nhaäp kinh teá toaøn caàu cho tænh Bình Döông Muïc tieâu thöïc tieãn ƒ Ñaùnh giaù söï taùc ñoäng cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán taêng tröôûng kinh teá cuûa tænh Bình Döông, bao goàm taùc ñoäng tích cöïc vaø taùc ñoäng haïn cheá.

ƒ Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp chieán löôïc ñaåy nhanh tieán trình hoäi nhaäp Kinh teá quoác teá cho tænh Bình Döông; ñoàng thôøi cuõng neâu caùch thöùc thöïc hieän giaûi phaùp chieán löôïc ñaõ neâu. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. NHIEÄM VUÏ CUÛA LUAÄN AÙN. ƒ Laøm roõ tính taát yeáu khaùch quan vaø baûn chaát cuûa Hoäi nhaäp kinh teá quoác teá.

ƒ Laøm roõ taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán taêng tröôûng kinh teá cuûa ñòa phöông (tænh). ƒ Nghieân cöùu kinh nghieäm phaùt trieån kinh teá döôùi taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp ñeán moät soá tænh coù ñieàu kieän kinh teá, vò trí töông töï Bình Döông töø ñoù ruùt ra baøi hoïc. ƒ Söû duïng caùc moâ hình vaø phöông phaùp ñònh löôïng ñeå löôïng hoùa aûnh höôûng cuûa hoäi nhaäp ñeán taêng tröôûng kinh teá ôû Bình Döông bao goàm aûnh höôûng thuaän lôïi vaø caû taùc ñoäng tieâu cöïc ñeán kinh teá – xaõ hoäi. ƒ Nghieân cöùu taùc ñoäng hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán taêng tröôûng kinh teá cuûa tænh Bình Döông.

ƒ Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp hoäi nhaäp kinh teá quoác teá cuûa tænh Bình Döông theo höôùng phaùt trieån beàn vöõng. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU Ñoái töôïng: Nghieân cöùu taùc ñoäng hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán caùc yeáu toá, lónh vöïc cuï theå sau: ñaàu tö; xuaát nhaäp khaåu; nguoàn voán nhaân löïc, nguoàn lao ñoäng; tình hình ñaàu tö phaùt trieån (ñöôïc coi laø yeáu toá tích luõy); naêng löïc caïnh tranh; hoaït ñoäng khu coâng nghieäp (laø yeáu toá quan troïng trong vieäc taêng tröôûng kinh teá tænh Bình Döông). Phaïm vi nghieân cöùu Veà khoâng gian: Taùc giaû ñi saâu vaøo nghieân cöùu taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán lónh vöïc kinh teá, cuï theå laø caùc yeáu toá laøm taêng tröôûng kinh teá tænh Bình Döông. Trong phaàn phaân tích ôû chöông 2 coù söï loàng gheùp, ñaët tænh Bình Döông trong boái caûnh quoác gia, töø ñoù coù söï so saùnh taùc ñoäng hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ñeán kinh teá Vieät Nam vaø Bình Döông seõ chòu taùc ñoäng tröïc tieáp theá naøo.

Trong luaän aùn naøy khoâng phaân tích ñeán caùc khía caùc xaõ hoäi vaø caùc lónh vöïc khaùc, neáu coù chæ duøng minh hoïa vaø laø höôùng môû cho caùc nghieân cöùu khaùc sau naøy. Veà thôøi gian: nghieân cöùu töø naêm 1997, khi tænh Bình Döông chính thöùc ra ñôøi vaø soá lieäu thoáng keâ choát ñeán 2007. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Cô sôû lyù thuyeát ñeå thöïc hieän luaän aùn laø söï vaän duïng caùc lyù thuyeát veà hoäi nhaäp kinh teá quoác teá, khoa hoïc quaûn trò vaø taêng tröôûng kinh teá.