Chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân ASEAN trong hội nhập & bài học cho Việt Nam (Phạm Thị Mai Ngọc)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------------------------ PHẠM THỊ MAI NGỌC CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ CHO NÔNG DÂN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA THÀNH VIÊN ASEAN TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2023 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------------------------ PHẠM THỊ MAI NGỌC CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ CHO NÔNG DÂN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA THÀNH VIÊN ASEAN TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM Ngành : Kinh tế Quốc tế Mã số : 9.06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Hồng Nhung 2. Vũ Trọng Bình HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan những nội dung trình bày trong luận án “Chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân của một số quốc gia thành viên ASEAN trong tiến trình hội nhập và bài học cho Việt Nam” là kết quả nghiên cứu riêng, độc lập của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn trong luận án có nguồn gốc rõ ràng và trung thực.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung và tính chính xác của các tài liệu trích dẫn. Tác giả luận án Phạm Thị Mai Ngọc LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể cán bộ quản lý, giảng viên khoa Kinh tế, Hội đồng Khoa học khoa Kinh tế, Học viện Khoa học Xã hội, đặc biệt trân trọng cảm ơn PGS. TS Nguyễn Thị Hồng Nhung, TS Vũ Trọng Bình, PGS. TS Lê Xuân Bá đã tận tình giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp, lãnh đạo Trường Đại học Phương Đông đã có nhiều hỗ trợ trong quá trình hoàn thành luận án. Tác giả đã có nhiều cố gắng, nhưng với nguồn lực có hạn nên luận án không thể tránh khỏi những thiếu sót hạn chế. Tác giả rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các thầy cô, bạn đồng nghiệp để bổ sung hoàn thiện trong quá trình nghiên cứu tiếp nội dung trên. Tác giả luận án Phạm Thị Mai Ngọc MỤC LỤC MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ CHO NÔNG DÂN.

Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài.1 Các nghiên cứu nước ngoài.2 Các nghiên cứu trong nước. Nhận xét các nghiên cứu đã thực hiện. Nghiên cứu về chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân. Nghiên cứu về các chính sách đất đai, nguồn nhân lực, vốn hạ tầng nông nghiệp và tín dụng nông thôn, khoa học công nghệ và quản lý thị trường nông sản trong tiến trình hội nhập tại các nền kinh tế Indonexia, Thái Lan và Việt Nam.

Nhận xét chung và khoảng trống nghiên cứu.27 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ CHO NÔNG DÂN TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. Khái niệm, vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân.Cơ sở hình thành chính sách. Vai trò của chính sách.Đặc điểm của chính sách. Các yếu tố ảnh hưởng.

Đánh giá chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nội dung chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân trong bối cảnh hội nhập.1 Chính sách đất đai.2 Chính sách nguồn nhân lực nông nghiệp. Chính sách vốn đầu tư và tín dụng. Chính sách phát triển khoa học công nghệ cho phát triển nông nghiệp và phục vụ cho nông dân.

Chính sách tổ chức và quản lý thị trường nông sản.59 Tiểu kết chương 2. 61 Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ NÔNG DÂN TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ CỦA INDONEXIA VÀ THÁI LAN. Bức tranh chung về ngành nông nghiệp của các nước ASEAN và quá trình hội nhập của nó. Tổng quan về ngành nông nghiệp của các nước ASEAN.

Quá trình hội nhập khu vực và quốc tế của ngành nông nghiệp các nước ASEAN. Thực trạng hệ thống chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân Indonexia trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Những thay đổi trong định hướng chiến lược nông nghiệp của Indonexia. Một số chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân ở Indonexia.

Thực trạng chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân trong hội nhập kinh tế của Thái Lan. Những thay đổi trong định hướng chiến lược và chính sách nông nghiệp của Thái Lan.Một số chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân Thái Lan. Đánh giá tác động của chính sách nhà nước đến đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân Indonexia và Thái Lan trong tiến trình hội nhập. Đánh giá chung.

Đánh giá các chính sách cụ thể. Bài học của Indonexia, Thái Lan về thực hiện chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân trong hội nhập. Bài học về qui hoạch, quản lý và sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả để bảo vệ nông dân. Bài học về nâng cao trình độ, kỹ năng lao động của nông dân đáp ứng yêu cầu của sản xuất nông nghiệp hiện đại, gắn kết họ bằng lợi ích trong các tổ chức nông nghiệp nông thôn.

Bài học về hỗ trợ vốn có trọng điểm cho hạ tầng nông nghiệp, nông thôn và tín dụng cho nông dân để phát triển sản xuất, nâng cao mức sống của lao động nông nghiệp. Bài học về ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp từ khâu sản xuất đến tiêu thụ mang lại giá trị gia tăng cao. Bài học về chính sách mở cửa thị trường phát triển nông sản xuất khẩu để nông dân giàu có.124 Chương 4: THỰC TRẠNG, TRIỂN VỌNG CHÍNH SÁCH ĐẢM BẢO LỢI ÍCH KINH TẾ CHO NÔNG DÂN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT TỪ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA INDONEXIA VÀ THÁI LAN. Thực trạng chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân ở Việt Nam.

Thực trạng chính sách. Đánh giá tác động của chính sách nông nghiệp đến đảm bảo lợi ích kinh tế nông dân Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế. Triển vọng phát triển của nông nghiệp Việt Nam – Cơ hội và thách thức nhìn dưới góc độ đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Bối cảnh mới trong nước và quốc tế.

Cơ hội và thách thức do bối cảnh mang lại. Một số giải pháp cải thiện chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân ở Việt Nam trên cơ sở vận dụng bài học kinh nghiệm từ Indonexia và Thái Lan. Khả năng vận dụng các bài học kinh nghiệm từ Indonexia và Thái Lan 148 4.2 Một số đề xuất hướng tới hoàn thiện chính sách đảm bảo lợi ích kinh tế cho nông dân của Việt Nam.152 Tiểu kết chương 4.159 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .161 TÀI LIỆU THAM KHẢO.162 DANH MỤC CÁC BẢNG VIẾT TẮT ASEAN Association of Southeast Asean Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ADB Asia Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á CRC Community Rice Center Trung Tâm Lúa gạo Cộng đồng EVFTA Vietnam - EU Free Trade Hiệp định Thương mại tự do Việt Agreement Nam - EU BAAC Bank for Agriculture and Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác Agricultural Cooperatives of Thái xã nông nghiệp Thái Lan Lan GDP Gross Domestic Produc Tổng sản phẩm quốc dân IPSARD Institute of Policy and Strategy for Viện Chính sách và Chiến lược Agriculture and Rural Phát triển Nông nghiệp nông thôn Development RCEP Regional Comprehensive Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Economic Partnership Agreement khu vực NAIS National Agricultural Information Hệ thống thông tin nông nghiệp System quốc gia MARD Ministry of Agriculture and Rural Bộ nông nghiệp và phát triển nông Development thôn OCOP One product per commune Chương trình mỗi xã một sản phẩm program SBV Stated Bank of Viet Nam Ngân hàng nhà nước Việt Nam OCED Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh Cooperation and Development tế UKVFTA Free Trade Agreement between Hiệp định thương mại tự do giữa Vietnam and the UK Việt Nam và Vương quốc Anh VBSP Vietnam Bank for Social Policies Ngân hàng chính sách xã hội WB World Bank Ngân hàng thế giới DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu cơ bản về phát triển nông nghiệp của ASEAN. Xuất khẩu một số nông sản của ASEAN.3: Số lượng lao động trong các nhóm ngành nông nghiệp Indonexia (2014 -2018).4: Năng suất lao động Indonexia (2011 - 2017).5: Tỷ lệ lao động nông nghiệp Indonexia dựa trên độ tuổi (2014 - 2018).6: Số nông dân và khu vực nông nghiệp hữu cơ Thái Lan, (2017-2019).7: Phí bảo hiểm từ nông dân, ngân hàng nông nghiệp phát triển nông thôn và Chính phủ Thái Lan.8: Nông phẩm qua chế biến xuất khẩu của Thái Lan.1: Thực trạng quản lý đất ở Việt Nam (nghìn ha).2: Các sản phẩm thực hiện bình ổn giá.3: GDP bình quân 1ha đất canh tác nông lâm thủy sản.136 DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Diện tích đất nông nghiệp Indonexia.2: Sản lượng lúa Indonexia giai đoạn 2012-2021.3: Tỷ lệ lao động nông nghiệp Indonexia dựa trên độ tuổi và theo ngành (2014-2018).4: Tỷ trọng lao động nông nghiệp Indonexia dựa trên trình độ học vấn (2014 – 2018).5: Tỷ trọng đầu tư vào nông nghiệp ở Indonexia, 2014-2017.6: Tình hình đầu tư vào nông nghiệp ở Indonexia, (2014-2017).7: Diện tích đất nông nghiệp Thái Lan.8: Tăng trưởng đất nông nghiệp hữu cơ Thái Lan, (1999-2018).9: Lao động và GDP nông nghiệp (2011 - 2017).10: Tuổi và số lượng lao động trong nông nghiệp Thái Lan (2003 - 2013).11: Tỷ lệ thay đổi về tình trạng việc làm của người lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp Thái Lan (1975 - 2015).12: Giáo dục cho phát triển nông nghiệp bền vững của Thái Lan.13: Sơ đồ đơn giản của Hệ thống thông tin nông nghiệp quốc gia NAIS.1: Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản và thị phần xuất khẩu tại các thị trường chủ lực của Việt Nam.2: Đánh giá chính sách thu hồi đất để xây dựng các khu công nghiệp cụm công nghiệp đô thị với người nông dân.3: Đánh giá tác động của chính sách đầu tư phát triển hạ tầng đến phát triển nông nghiệp, nông thôn nâng cao đời sống nông dân.

Tác động của chính sách đầu tư khoa học cộng nghệ đến sự phát triển của nông nghiệp nông thôn và nâng cao đời sống nông dân.1: Lộ trình chính sách đối với nông dân của một quốc gia.2: Mô hình thể hiện hiệu quả của chính sách. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp là ngành quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần đảm bảo ổn định cho đời sống nhân dân và an ninh chính trị xã hội của đất nước.