Luận án tiến sĩ cơ cấu thương mại hàng hóa việt nam hàn quốc giai đoạn 2001 2016

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRƯƠNG QUANG HOÀN CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA VIỆT NAM - HÀN QUỐC GIAI ĐOẠN 2001 - 2016: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRƯƠNG QUANG HOÀN CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA VIỆT NAM - HÀN QUỐC GIAI ĐOẠN 2001 - 2016: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP Chuyên ngành : Kinh tế Quốc tế Mã số : 9 31 01 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Duy Dũng 2. Nguyễn Huy Hoàng HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Kết quả trình bày của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Trương Quang Hoàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỤC LỤC I DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT V DANH MỤC CÁC BẢNG VIII DANH MỤC CÁC HÌNH XI MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ LUẬN ÁN 13 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến cơ sở lý luận về cơ cấu thương mại hàng hóa 13 1. Các công trình nghiên cứu thương mại Việt – Hàn như là một phần hợp thành quan hệ chung giữa hai quốc gia hoặc cấp độ rộng lớn hơn 16 1.

Các công trình nghiên cứu chuyên sâu về thương mại Việt - Hàn 20 1. Các công trình nghiên cứu chuyên sâu thương mại hàng hóa khác 27 1. Đánh giá chung và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 30 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA SONG PHƯƠNG 33 2. Các khái niệm cơ bản 33 2.

Thương mại hàng hóa, thương mại liên ngành và thương mại nội ngành 33 2. Cơ cấu thương mại hàng hóa và cơ cấu thương mại hàng hóa song phương 35 2. Cơ cấu thương mại hàng hóa hợp lý và cải thiện cơ cấu thương mại hàng hóa 36 2. Lý thuyết lợi thế so sánh tương đối 39 2.

Lý thuyết tương quan các nhân tố 40 2. Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô (lý thuyết thương mại mới) 41 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu 42 2. Lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia 43 2.

Cơ sở đánh giá hiệu quả cơ cấu thương mại hàng hóa song phương 44 2. Hiệu quả khai thác lợi thế so sánh, khai thác các nguồn lực quốc gia và mức độ đáp ứng nhu cầu nhập khẩu đầu vào cho sản xuất, tiêu dùng 45 2. Chất lượng, khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu 46 2. Giá trị gia tăng hàng hóa xuất khẩu và mức độ tham gia của quốc gia vào mạng lưới sản xuất khu vực và quốc tế 46 2.

Tính bền vững của cơ cấu xuất nhập khẩu 47 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu thương mại hàng hóa song phương 48 2. Điều kiện tự nhiên của đất nước 48 2. Điều kiện, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp 49 2.

Lợi thế so sánh của quốc gia 51 2. Quan hệ và chính sách phát triển thương mại của mỗi quốc gia 52 2. Chính sách thu hút FDI và chiến lược kinh doanh, đầu tư ra bên ngoài của mỗi quốc gia 52 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA SONG PHƯƠNG 55 3. Nghiên cứu cơ cấu thương mại hàng hóa song phương dựa vào sử dụng các hệ thống phân loại hàng hóa quốc tế 55 3.

Cơ cấu thương mại hàng hóa xét theo ngành xuất nhập khẩu 55 3. Cơ cấu thương mại hàng hóa xét theo giai đoạn sản xuất 56 3. Cơ cấu thương mại hàng hóa xét theo hàm lượng công nghệ 57 3. Cơ cấu thương mại hàng hóa xét theo đóng góp của các nhân tố 59 3.

Thương mại hàng hóa Việt -Hàn xét theo yếu tố giá trị gia tăng 60 3. Nghiên cứu cơ cấu thương mại hàng hóa song phương dựa vào sử dụng các chỉ số cơ cấu thương mại 61 3. Chỉ số cường độ thương mại (TII) 61 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chỉ số bổ sung thương mại (TCI) 61 3.

Đa dạng hóa xuất khẩu 62 3. Chỉ số thương mại nội ngành (IIT) 63 3. Chỉ số phức tạp của sản phẩm xuất khẩu (EXPY) 64 3. Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA) và lợi thế so sánh hiện hữu được tiêu chuẩn hóa (NRCA) 66 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA SONG PHƯƠNG VIỆT NAM - HÀN QUỐC GIAI ĐOẠN 2001 - 2016 69 4.

Khái quát quan hệ thương mại hàng hóa Việt Nam - Hàn Quốc 69 4. Nhìn lại lịch sử quan hệ thương mại Việt - Hàn 69 4. Xuất khẩu, nhập khẩu và cán cân thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Hàn Quốc từ năm 2001 đến nay 70 4. Tầm quan trọng của thương mại Việt - Hàn đối với mỗi quốc gia 72 4.

Thực trạng cơ cấu thương mại hàng hóa Việt Nam - Hàn Quốc 75 4. Các mặt hàng và nhóm hàng xuất nhập khẩu 75 4. Giai đoạn sản xuất, chế tạo 79 4. Hàm lượng công nghệ, đóng góp của yếu tố sản xuất và mức độ phức tạp của sản phẩm 82 4.

Thương mại liên ngành, thương mại nội ngành, thương mại nội ngành dọc và thương mại nội ngành ngang 92 4. Thương mại giá trị gia tăng 95 4. Tính đa dạng của sản phẩm xuất khẩu 98 4. Lợi thế so sánh xuất khẩu 100 4.

Tính bổ sung trong thương mại Việt Nam – Hàn Quốc 105 4. Kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra trong dịch chuyển cơ cấu thương mại hàng hóa Việt Nam - Hàn Quốc 108 4. Kết quả đạt được 108 4. Những vấn đề đặt ra 111 4.

Các nhân tố tác động đến cơ cấu thương mại hàng hóa song phương Việt Nam – Hàn Quốc 116 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các nhân tố tác động tích cực 116 4. Các nhân tố tác động không tích cực 118 CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CƠ CẤU THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA SONG PHƯƠNG VIỆT NAM – HÀN QUỐC 122 5. Bối cảnh quốc tế, khu vực và trong nước tác động đến quan hệ thương mại Việt Nam – Hàn Quốc thời gian tới 122 5.

Bối cảnh quốc tế 122 5. Bối cảnh khu vực 125 5. Bối cảnh trong nước 127 5. Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc 131 5.

Quan điểm, định hướng cải thiện cơ cấu thương mại Việt – Hàn 133 5. Về quan điểm, định hướng xuất khẩu 134 5. Về quan điểm, định hướng nhập khẩu 135 5. Giải pháp cải thiện cơ cấu thương mại hàng hóa Việt - Hàn 136 5.

Xây dựng và thực thi chính sách định hướng xuất nhập khẩu phù hợp với thị trường Hàn Quốc 136 5. Đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc 139 5. Khai thác, tận dụng hiệu quả lợi thế từ VKFTA 140 5. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ ưu tiên 142 5.

Tăng cường thu hút FDI, chuyển giao công nghệ, hợp tác công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc 143 5. Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả các hoạt động xúc tiến thương mại với thị trường Hàn Quốc 145 KẾT LUẬN 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 162 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN ASEAN-Korea Free Trade Hiệp định thương mại tự do AKFTA Agreement ASEAN-Hàn Quốc Asia Pacific Economic Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á APEC Cooperation – Thái Bình Dương Association of South East Hiệp hội các quốc gia Đông Nam ASEAN Asian Nations Á BEC Board Economic Categories Hệ thống ngành kinh tế rộng Cambodia-Laos-Myanmar- Campuchia, Lào, Myanmar, Việt CLMV Vietnam Nam Comprehensive and Hiệp định đối tác toàn diện và CPTPP Progressive Agreement for tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Trans-Pacific Partnership EU European Union Liên minh châu Âu Chỉ số phức tạp cho các sản EXPY phẩm FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội Dự án phân tích thương mại toàn GTAP Global Trade Analysis Project cầu Chỉ số mức độ tập trung xuất HHI Herfindahl-Hirschman Index khẩu HIIT Horizontal Intra-Industry Trade Thương mại nội ngành ngang v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HS Harmonized System Hệ thống hài hòa IIT Intra-Industry Trade Thương mại nội ngành Normalised Revealed Lợi thế so sánh biểu lộ tiêu chuẩn NRCA Comparative Advantage hóa Official Development ODA Vốn hỗ trợ phát triển chính thức Assistance Organization for Economic Co- Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD operation and Development Kinh tế PPP Purchasing Power Parity Ngang giá sức mua Chỉ số mức độ phức tạp cho từng PRODY sản phẩm ROO Rules of Origin Quy tắc xuất xứ R&D Research and Development Nghiên cứu và triển khai Revealed Comparative RCA Lợi thế so sánh hiện hữu Advantage Regional Comprehensive Hiệp định Đối tác kinh tế toàn RCEP Economic Partnership diện khu vực Standard International Trade Hệ thống phân loại thương mại SITC Classification quốc tế tiêu chuẩn SME Small and Medium Enterprise Doanh nghiệp vừa và nhỏ An toàn thực phẩm và kiểm dịch SPS Sanitary and phytosanitary động thực vật Hàng rào kỹ thuật trong thương TBT Technical Barriers to Trade mại TII Trade Intensity Index Chỉ số cường độ thương mại TiVA Trade in Value-Added Thương mại giá trị gia tăng vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vietnam-Korea Free Trade Hiệp định thương mại tự do Việt VKFTA Agreement Nam – Hàn Quốc VIIT Vertical Intra-Industry Trade Thương mại nội ngành dọc UN Cơ sở dữ liệu thương mại quốc tế United Nations Comtrade Comtrade của Liên hợp quốc United Nations Conference on Hội nghị Liên hợp quốc về UNCTAD Trade and Development Thương mại và Phát triển USD United States Dollar Đô la Mỹ WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Hàng hóa danh mục BEC phân loại theo giai đoạn sản xuất 57 Bảng 3.2: Hàng hóa xuất khẩu phân theo hàm lượng công nghệ 58 Bảng 3.3: Hàng hóa xuất khẩu phân loại theo đóng góp của các nhân tố 59 Bảng 4.