Luận án tiến sĩ phát triển kinh tế bền vững ở việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ -------*****------- NGUYỄN HỮU SỞ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số: 62 31 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHÍNH TR NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHAN HUY ĐƯỜNG 2. TRẦN ANH TÀI HÀ NỘI - 2009 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa…………………………………………………………………. 1 Lời cam đoan………………………………………………………………….

2 Mục lục………………………………………………………………………… 3 Danh mục các chữ viết tắt……………………………………………………. 5 Danh mục các bảng……………………………………………………………. 7 Danh mục các hình vẽ…………………………………………………………. Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm Quốc tế về PTKTBV….

Khái niệm và nội dung của PTKTBV……. Một số khái niệm và phạm trù cơ bản…. Nội dung của PTKTBV. Các điều kiện đảm bảo PTKTBV….

Một số kinh nghiệm quốc tế về PTKTBV…………………………………. Kinh nghiệm của một số nước. Bài học rút ra cho Việt Nam. Thực trạng phát triển kinh tế của Việt Nam và những vấn đề đặt ra về PTKTBV………………………………….

Quá trình đổi mới tư duy về PTKTBV ở Việt Nam……. Khái lược về phát triển kinh tế Việt Nam trước đổi mới………………… 68 2. Những nội dung cơ bản về đổi mới tư duy PTKTBV ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay……………………………………………………………………. Đánh giá về PTKTBV ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay………………….

Đánh giá về tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế …………. Đánh giá tác động lan tỏa của tăng trưởng kinh tế đến các vấn đề xã hội, 92 môi trường. Đánh giá về cơ cấu nền kinh tế đảm bảo phát triển bền vững. Đánh giá về mức độ PTBV qua phân tích các ngành kinh tế chính.

Những vấn đề đặt ra về PTKTBV nền kinh tế Việt Nam. Tăng trưởng chưa đạt mức tiềm năng.…………………………………… 135 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm chạp thể hiện trình độ phát triển thấp 136 của nền kinh tế…………………………………………………………………. Hiệu ứng lan tỏa của tăng trưởng kinh tế đến các vấn đề xã hội chủ yếu chưa bền vững …….

Quan điểm và giải pháp bảo đảm sự phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam. Bối cảnh mới và quan điểm về PTKTBV ở Việt Nam. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước.

Quan điểm về PTKTBV. Những định hướng giải pháp cơ bản đảm bảo PTKTBV ở Việt Nam. Tiếp tục tạo môi trường chính trị – xã hội, pháp lý thuận lợi và ổn định. Hoàn thiện công tác quy hoạch, kế hoạch và đầu tư phát triển.

Phát triển khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực nhằm phát triển nền kinh tế và thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu các ngành kinh tế nước ta……. Đẩy mạnh hoạt động thương mại nhằm phát triển kinh tế và chuyển đổi cơ cấu ngành kinh tế trong tiến trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế. Hoàn thiện thể chế chính sách kinh tế nhằm thúc đẩy PTKT và chuyển đổi cơ cấu ngành kinh tế trong tiến trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế… 175 3. Những giải pháp thúc đẩy quá trình đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp…….

Những giải pháp đảm bảo sự công bằng trong phát triển, giảm bớt sự phân hóa giàu – nghèo và chênh lệch mức sống nông thôn – thành thị…. Những giải pháp nhằm công khai, minh bạch thông tin kinh tế để dự báo và cảnh báo kịp thời những tác động tiêu cực đến tính bền vững của phát triển kinh tế. 190 Kết luận………………………………………………………………………… 192 Danh mục công trình khoa học của tác giả liên quan đến luận án………… 194 Tài liệu tham khảo. 195 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt 1 AFTA Asean FreeTrade Area Khu vực mậu dịch tự do Asean Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu 2 APEC Asia Pacific Economic Cooperation Á - Thái Bình Dương 3 ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các Quốc gia Đông Nations Nam Á 4 CBCNV Cán bộ công nhân viên 5 CIEM Central Institute for Economic Viện Nghiên cứu quản lý kinh Management tế Trung ương 6 CNXH Chủ nghĩa xã hội 7 CNTB Chủ nghĩa tư bản 8 ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long 9 EU European Union Liên minh Châu Âu General Agreement on Tariffs and Hiệp định chung về thuế quan 10 GATT Trade và mậu dịch 11 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phảm quốc nội 12 GNP Gross National Product Tổng sản phẩm quốc dân 13 GNI Gross National Income Tổng thu nhập quốc dân 14 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 15 FED Federal Reserve System Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ 16 HDI Human Development Index Chỉ số phát triển con người Human Immuno-deficiency Virus/ 17 HIV/AIDS Bệnh hội chứng giảm miễn Acquired Immune Deficiency dịch mắc phải Syndrome 18 HTX Hợp tác xã Chỉ số đo mức độ đầu tư để có 19 ICOR Incremental Capital - Output Rate 1% tăng trưởng 20 IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế 21 KH&CN Khoa học và công nghệ 22 KHHGD Kế hoạch hóa gia đình 23 LHQ Liên hợp quốc 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com STT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt 24 NICs New Industrialized Countries Các nước công nghiệp mới 25 NGO Non – Governmental Organization Tổ chức phi chính phủ 26 NSNN Ngân sách nhà nước 27 ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức Mô hình “áp lực - tình trạng - 28 PSR PSR - Pressure - State – Response ứng phó” 29 PTBV Phát triển bền vững 30 PTKTBV Phát triển kinh tế bền vững 31 PTKT Phát triển kinh tế 32 R&D Reseach & Development Nghiên cứu và phát triển 33 SKSS Sức khỏe sinh sản 34 SX-KD Sản xuất - kinh doanh 35 TĐSX Tập đoàn sản xuất Năng suất các yếu tố (nhân tố) 36 TFP Total Factor Productivity tổng hợp 37 TNCs Transnational Corporations Các Công ty xuyên quốc gia 38 TNHH Trách nhiệm hữu hạn United Nations Development Chương trình phát triển của 39 UNDP Programme Liên hợp quốc 40 USD United State Dollar Đồng Đô la Mỹ Vietnam Chamber of Commerce Phòng Thương mại và công 41 VCCI and Industry nghiệp Việt Nam 42 WB World Bank Ngân hàng thế giới World Commission on Ủy ban quốc tế về môi trường 43 WCED Environment and Development và phát triển 44 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới 45 XHCN Xã hội chủ nghĩa 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng Nội dung Trang Bảng 1.

Bức tranh tăng trưởng kinh tế của thế giới 1960-2000 27 Sự phát triển nền kinh tế miền Bắc Việt Nam (Mức tăng giá trị Bảng 2. 69 sản lượng %) Kết quả sản xuất nông nghiệp ở miền Bắc Việt Nam qua các Bảng 2. 71 giai đoạn Bảng 2. Cơ cấu kinh tế quốc dân Việt Nam năm 1985 72 Bảng 2.

Kết quả sản xuất nông nghiệp Việt Nam (Giai đoạn 1976 - 1985) 74 Bảng 2. Tốc độ tăng trưởng và cơ cấu GDP theo ngành từ 1986 - 2007 89 Bảng 2. Tỷ lệ hộ nghèo chung của Vệt Nam giai đoạn 2002 - 2008 (%) 93 Bảng 2. Tỷ lệ nghèo chung của các vùng thời kỳ 2004 - 2008 95 Bảng 2.

Tình hình thực hiện mục tiêu tạo việc làm thời kỳ 2000 - 2004 100 Bảng 2. Cơ cấu GDP theo thành phần kinh tế (theo giá hiện hành) 107 Số lượng, cơ cấu và quy mô lao động các doanh nghiệp, cơ sở Bảng 2. 107 sản xuất, kinh doanh trong nền kinh tế Việt Nam. Cơ cấu doanh nghiệp theo ngành kinh tế 109 Bảng 2.

Dân số trong độ tuổi lao động (Từ 15 đến 60 tuổi) 110 Bảng 2. Cơ cấu lao động theo nhóm ngành (1990-2008). Sản xuất lương thực của Việt Nam 113 Khối lượng và kim ngạch một số mặt hàng nông-lâm-thủy sản Bảng 2. 115 xuất khẩu (T: tấn) Bảng 2.

Cơ cấu ngành công nghiệp Việt Nam 119 Bảng 2. Xuất khẩu một số mặt hàng công nghiệp chính của Việt Nam 120 Bảng 2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài phân theo ngành 122 Bảng 2. Kim ngạch xuất khẩu hàng hoá Việt Nam 124 Tốc độ tăng khối lượng vận tải phân theo các hình thức vận tải Bảng 2.

Số lượng HTX phân theo ngành thời kỳ 1996-2003 130 Bảng 2. Thu chi ngân sách Nhà nước (% GDP) 133 Bảng 2. Cơ cấu tổng vốn đầu tư xã hội (% theo giá hiện hành) 134 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Tên hình Nội dung Trang Hình 1. Tăng trưởng và xu hướng tăng trưởng của Việt Nam, 1984-2008 30 Hình 1.

Tương tác giữa con người, sản xuất và tự nhiên 34 Hình 1. Mô hình "Áp lực - Tình trạng - Ứng phó" – PSR 38 Hình 1. Các nhân tố tác động đến phát triển bền vững 40 Hình 1. Quan hệ giữa nguồn nhân lực và vốn con người 42 Hình 2.

So sánh cơ cấu ngành của các nước trong khu vực 136 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Lời nói đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài PTKTBV nhấn mạnh đến khả năng phát triển liên tục lâu dài, không gây ra những hậu quả tai hại khó khôi phục ở những lĩnh vực khác, nhất là thiên nhiên và xã hội. Phát triển kinh tế mà làm hủy hoại môi trường là phát triển không bền vững, phát triển mà chỉ dựa vào những loại tài nguyên có thể cạn kiệt (mà không lo trước đến ngày chúng cạn kiệt) là phát triển không bền vững. Chẳng hạn, trữ lượng dầu mỏ thế giới theo một số tính toán chỉ có thể khai thác được khoảng 50 - 60 năm nữa; trữ lượng than đá thì còn khoảng trên dưới 120 năm nữa.

Vậy, nếu các ngành kinh tế chỉ dựa vào những nguồn năng lượng này thì không thể bảo đảm tính bền vững lâu dài được. Đồng thời muốn kéo dài sự tồn tại của các ngành kinh tế dựa vào các nguồn năng lượng hóa thạch thì chỉ có thể là phải sử dụng tiết kiệm chúng hoặc là tìm nguồn năng lượng thay thế. Ngoài ra, có quan điểm còn cho rằng, mô hình phát triển kinh tế mà để phụ thuộc quá nhiều vào ngoại lực (như FDI) cũng là khó bền vững, vì nguồn ấy có nhiều rủi ro, không chắc chắn. Nói ngắn gọn, phát triển kinh tế là không bền vững nếu nó thật "nóng", không thể giữ lâu, nền kinh tế chóng rơi vào khủng hoảng, hay ít nhất cũng chậm lại trong tương lai.

Không thể chối cãi: "phát triển kinh tế bền vững" là một khái niệm một phạm trù đang được toàn thế giới lưu tâm. "Phát triển kinh tế bền vững” có nội hàm rất rộng, mỗi thành tố trong đó đều có một ý nghĩa riêng. Một mẫu hình PTBV là mỗi địa phương, vùng, quốc gia…không nên thiên về thành tố này và xem nhẹ thành tố kia. Vấn đề là áp dụng nó như thế nào ở các cấp độ trên và trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.