Luận án phó tiến sĩ kinh tế chính trị vai trò quản lý nhà nước trong quá trình c

BO GIÁO DỤC VA ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC QUOC GIA HA NỘI TRUONG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XA HỘI VÀ NHAN VAN TRAN ANE TA! VAI TRÒ QUAN LY CUA NHÀ NƯỚC TRONG QUA TRINH | CHUYEN SANG NEN KINH TE THI TRUONG O VIET NAM | Chuyén ngành: Binh tếchính trị xa hội chu nghĩa Ma so: 5.01 LUAN AN PHO TIEN SỈKHOA HOC KINH TE Người hướng dân khoa hoc: 1. PTS Trân Ngọc Hiên 2. PTS Phí Mạnh Hông HÀ NỘI 1996 MUC LUC MỞ ĐẦU Chuong q: NHA NUGC TRONG NEN KINH TE THI TRUGNG Tiét 1. Vai trò của Nhà nước trong nến kinh tế thị trường 1.

Sự tiến triển các quan niệm lý thuyết 1. Thị trường và Nhà nước trong nên kinh tế hiện dai 1. Sự biểu hiện của vai trò Nhà nước trong các mô hình kinh tế thị trường hiện đại Tiét 2. Tính đặc thà trong quá trinh chuyển sang nền kinh tế AY thị trường ở Việt Nam và vai trò của Nhà nước 2s |i Bối cảnh chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam Bids Sự tác động của bối cảnh đến vai trò của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nên kinh tế thị trường ở Việt Nam Chitrong H: VAL TRÒ KINH TẾ CUA NHÀ NƯỚC TRONG QUA TRÌNH CHUYỂN SANG NÊN KINI TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM Tiết 1.

Cat cách kinh tế ở Việt Nam dưới góc độ là tiên trình chính sách L.I Giai đoạn từ 1975 - 1986 A8 12: Giai đoạn sau năm 1986 5? Tiết 2. Vai tro cua Nhà nước trong quá trùnh hình thành các 56 chủ thể kinh tế thị trường và tự do hoá gia ca ii, Hình thành các chủ thể kinh tếthị trường SO 2:2: Tu do hoá thị trường và giá cả 7] Tiết 3. Vai trò của Nhà nước trong việc ổn dinh kinh tế ví mô 83 và tang trưởng kinh tế On định kinh tế vĩ mô 83 Chính sách tăng trưởng Ọ| Vai trò của Nhà nước trong việc xdy dựng hành lang 106 pháp ly và ket cấu hạ tang kỹ thuật 4. Xây dựng hành lang pháp lý 106 4.

Xay dựng kết cấu ha tầng kỹ thuật 110 Chương II: MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NANG 114 CAO HIỆU LUC QUAN LÝ KINH TẾ CUA NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIFN NEN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM Tiết Hoàn thiện các chức năng, công cụ quản lý của Nhà I 14 nước phù hợp với tiến trình kinh tế thị trường 1.1 Hoàn thiện các chức năng quần lý của nhà nước về kinh 117 tế 1:2: Hoàn thiện các công cụ diều tiết kinh tế của Nhà nước 124 Tiết 2; Chấn chỉnh tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và vậy 136 dung đội ngũ công chức Bol, Chấn chỉnh tổ chức bộ máy nhà nước 139 2. Lam trong sạch bộ máy quan lý nhà nước về kinh tế 144 2. Xây dựng đội ngũ công chức nhà nước 140 KẾT LUẬN 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 158 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, trên thế giới có vô số những mô hình vận hành kinh tế khác nhau với những mức độ thành công cũng khác nhau.

Song không có một mô hình kinh tế nào lại không có sự can thiệp, tác động của nhà nước. Một nhà nước mạnh là một trong những nhân tố quyết định sự thành công của một mô hình phát triển kinh tế. Từ một nền kinh tế van hành theo cơ chế kế hoạch hoá, tập trung chuyển sang nên kinh tế thị trường (KTTT) có sự quan lý của nhà nước theo định hướng xã bội chủ nghĩa, quá trình hình thành và phát triển của nên KTTT ở Việt Nam gắn với vai trò quan lý của Nhà nước sẽ có nhiều điểm khác với tiến trình KTTT nói chung. Việt Nam đã có một bước khởi động nên kinh tế thang lợi: hệ thống KTTT đang từng bước hình thành và phát huy tác dụng.

Trong bước khởi động đó, Nhà nước giữ vai trò người khởi xướng và tổ chức thực hiện. Tuy vậy, cho đến nay nền KTTT ở Việt Nam vẫn còn sơ khai, các quan hệ thị trường đã dược xác lập song chưa hoàn thiện, vai trò của cơ chế thị trrờng còn nhiều hạn chế. Để tiến tới một nên KTTT phát triển để tránh "nguy cơ tụt hậu”, rút ngắn tiến trình kinh tế, thực hiện định hướng XHCN, đương nhiên nền kinh tế Việt Nam không thể quay lại với cơ chế chỉ huy, cũng không thể phó mac cho "bàn tay vô hình" ma ở dây một giới hạn hợp lý về sự can thiệp, tác động của Nhà nước có ý nghĩa rất quyết định. Việc nghiên cứu vai trò của Nhà nước trong nên KTTT không phải là vấn đề mới mẻ.

Song, trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, việc phân tích vai trò quản lý của Nhà nước, xác định một giới hạn hợp lý phạm vi và mức độ can thiệp của Nhà nước, từ đó hoàn thiện các chức nang quan lý cũng như hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước phù hợp với tiến trình kinh tế khách quan và thực tế của dất nước có ý nghĩa rất thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Với mục dich làm rõ các vấn dé đó, chúng tôi chọn dé tài "Vai trò quản lý của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” 2. Tình hình nghiên cứu Vấn dé vai trò của nhà nước trong nền KTTT nói chung, đã có rat nhiều các công trình nghiên cứu khác nhau cả trong và ngoài nước. Song, về vai trò của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nén KTTT ở Việt Nam thì chủ yếu mới có các công trình nghiên cứu ở trong nước theo nhiều góc độ khác nhau: GS.

PTS Trần Ngọc Hién: "Vấn dé đổi mới hệ thống chính trị trước yêu cầu phát triển dan toc". Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 6/1994. TS Lương Xuân Quy chủ biên: "Cơ chế thị trường và vai trò của nhà nước trong nền KTTT ở Việt Nam". NXB Thống kế, Hà Nội 1994.

TS Nguyên Duy Gia: Quan lý nhà nước nên KT TT trong giai đoạn hiện nay. NXB Chính trị Quốc gia, Ha Nội 1994. Hồ Văn Vĩnh: Về cơ chế thị trường có sự quan lý của Nhà nước". Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 4/1991, - PTS Vũ Tuấn Anh (chủ biên): "Vai trò của Nhà nước trong phat triển kinh tế".

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội 1994 - Tap thể tác giả: Một số vấn đề về quan lý vi mô nên KTTT ở nước ta. NXB Chính trị Quốc gia, Ha Nội 1993. - Một số luận án PTS khoa học kinh tế liên quan tới vai trò quan lý của Nhà nước đã,hoàn thành nam 1993, 1994. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài có liên quan tới vai tro của Nhà nước Việt Nam trong tiến trình cải cách như: - Ngân hàng thế giới: "Việt Nam chuyển sang nền kinh tế thị trường".

NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1994. - Viện phát triển quốc tế Harvard: "Việt Nam cải cách kinh tế theo hướng rồng bay". NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1994. Trong số các công trình nghiên cứu nói trên, một số các công trình chỉ nghiên cứu vai trò của nhà nước theo từng vấn dé cụ thể, còn một số các công trình khác lại tiếp cận vai trò của nhà nước trong giới hạn một nội dung nhé của một dé tài lớn có mục tiêu nghiên cứu rộng.

Bởi vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống, cụ thể, có chiều sâu vai trò quản lý của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nên KTTT ở Việt nam vẫn còn là một vấn đề mới, chưa được giải quyết thoả đáng. Đối tượng và giới hạn nghiên cứu của luận án Vai trò của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nền KTTT ở Việt Nam là một vấn đề phức tạp, có thể nghiên cứu theo nhiều góc độ khác nhau. Đề tài luận án chỉ tập trung phân tích vai trò của Nhà nước trong việc tạo lập và duy trì những yếu tố để thúc đẩy sự ra đời và phát triển hệ thống kinh tếthị trường ở Việt Nam, trong hơn 10 năm qua, đồng thời nêu ra một số phương hướng và giải pháp nhằm nang cao hiệu lực quan lý nhà nước về kinh tế trong những năm tới của tiến trình KTTT. Mục đích và nhiệm vụ của luận ân Mục dich của luận an là tìm ra một giới hạn hợp lý về vai trò quản lý của Nhà nước trong điều kiện cụ thể chuyển sang nên KTTT ở Việt Nam.

Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ của luận én gồm: - Lầm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn sự can thiệp của Nhà nước trong nền KTTT. - Phân tích thực tiên chuyển sang nên KTIT ở Việt nam trong thời gian qua gan chat chẽ với vai trò của Nhà nước. - Đưa ra một số các phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước trong tiến trình KTTT ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu của luận án là trên cơ sở tiến trình kinh tế khách quan để phan tích vai trò chủ quan của Nhà nước trong sự thống nhất và quy định lẫn nhau; kết hợp tính phổ biến với tính đặc thù, lôgíc với lịch sử trong quá trình nghiên cứu.

Sử dụng kỹ thuật thống kê, tổng hợp, phân tích để xử lý tình hình, số liệu thực tiễn. Cái mới về khoa học của luận án - Trình bày một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà nước trong nền KTTT hiện đại. - Phân tích một cách khá sâu sắc và toàn điện vai trò của nhà nước trong việc tạo lập các nhân tố cân thiết cho quá trình hình thành hệ thống KTTT ở Việt Nam - Bước đầu làm rõ tính phổ biến và tính đặc thù về vai trò quản lý của Nhà nước trong mô hình KTTT ở Việt Nam. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn - Góp phần làm rõ cơ sở lý luận của tiến trình cải cách kinh tế nói chung và đổi mới quần lý Nhà nước về kinh tế nói riêng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

- Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy và là những gợi ý cho hoạt động điều chỉnh nên KTTT ở nước ta. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án gồm 3 chương 8 tiết và danh mục tài liệu tham khảo Chương I NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TIẾT 1: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. Sự tiến triển các quan điểm lý (huyết Theo quan điểm Mácxít , nhà nước không phải là một hiện tượng vĩnh cửu, bất biến. Nhà nước là một phạm trù lịch sử có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong.