Luận án nghiên cứu hệ thống khuyến nông nhà nước Lào - KhamThieng PhomSaVath

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHAMTHIENG PHOMSAVATH NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG TỔ CHỨC KHUYẾN NÔNG NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHAMTHIENG PHOMSAVATH NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG TỔ CHỨC KHUYẾN NÔNG NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 62 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Bảo Dương 2. Đinh Văn Đãn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực, khách quan, chưa từng để bảo vệ bất kỳ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các nguồn trích dẫn có nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án KhamThieng PhomSaVath i LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý đào tạo, Ban lãnh đạo Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn và các Thầy/Cô giáo trong khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn, Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và Chính sách đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ long biết ơn sâu sắc tới PGS. Phạm Bảo Dương, TS. Đinh Văn Đãn đã tận tình hướng dẫn, chỉ ra những ý kiến quý báu, giúp tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo địa phương và người dân tại các huyện, xã; Cục Khuyến nông và Hợp tác xã nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và 3 tỉnh: Ouddoomxay; Bolikhamxay; Champa tập thể và cá nhân đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án KhamThieng PhomSaVath ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục viết tắt vi Danh mục bảng vii Danh mục biều đồ ix Danh mục sơ đồ, biều đồ ix Trích yếu luận án x Thesis abstract xii Phần 1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1 1.2 Mục tiêu của đề tài 3 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 1.4 Những đóng góp mới của luận án 5 1.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6 Phần 2. Tổng quan tài liệu 7 2.1 Cơ sở lý luận về hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước 7 2.1 Một số khái niệm liên quan đến hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước 7 2.2 Vai trò của khuyến nông và hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước 9 2.3 Nội dung nghiên cứu vê hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước 14 2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước 30 2.2 Cơ sở thực tiễn 32 2.1 Hệ thống tổ chức khuyến nông ở một số nước trên thế giới 32 2.2 Những bài học kinh nghiệm về Hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước rút ra vận dụng cho hệ thống khuyến nông nhà nước Lào 40 Phần 3. Phương pháp nghiên cứu 44 3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 44 3.1 Đặc điểm cơ bản về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Lào 44 3.2 Khái quát địa bàn nghiên cứu 48 iii 3.2 Phương pháp nghiên cứu 51 3.1 Phương pháp tiếp cận và khung phân tích 51 3.2 Phương pháp nghiên cứu 55 3.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 59 Phần 4.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận 62 4.1 Thực trạng hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 62 4.1 Lược sử hình thành, thành phần tham gia, nguyên tắc cơ bản của tổ chức hệ thống khuyến nông nhà nước Lào 62 4.2 Chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước ở nước Công hòa Dân chủ Nhân dân Lào 64 4.3 Cơ cấu tổ chức của hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 73 4.4 Thực trạng các nguồn lực của hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước ở nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào 77 4.5 Kết quả nghiên cứu tại 3 tỉnh điều tra 81 4.2 Thực trạng hoạt động khuyến nông của hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước tại nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào 86 4.1 Xây dựng mô hình và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật 86 4.2 Tổ chức đào tạo, tập huấn 91 4.3 Hoạt động thông tin tuyên truyền 95 4.4 Tư vấn dịch vụ khuyến nông 96 4.5 Hợp tác quốc tế 98 4.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 104 4.1 Ảnh hưởng của Chính sách khuyến nông của Chính phủ 104 4.2 Ảnh hưởng của điều kiện về kinh tế, xã hội vùng miền đến hệ thống tổ chức khuyến nông ở Lào 108 4.3 Ảnh hưởng của năng lực cán bộ khuyến nông các cấp trung ương, tỉnh, huyện, bản 110 4.4 Sự phối hợp của các cấp, các ngành và sự tham gia của nông dân và các tổ chức nông dân 117 iv 4.5 Ảnh hưởng của nguồn lực tài chính đối với hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nưỡc ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 118 4.4 Định hướng và một số giải pháp hoàn thiện hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 121 4.2 Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 122 Phần 5. Kết luận và kiến nghị 148 5.2 Kiến nghị 148 Danh mục công trình đã công bố có liên quan đến luận án 151 Tài liệu tham khảo 152 Phụ lục 156 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CBKN Cán bộ khuyến nông CKN& HTX Cục Khuyến nông và Hợp tác xã CNCKN Công nghệ cao khuyến ngư CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CP Chính phủ CTVKN Cộng tác viên khuyến nông ĐVT Đơn vị tính HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã HTTCKNNN Hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước KHKT Khoa học kỹ thuật KN Khuyến nông KNNN Khuyến nông nhà nước KNV Khuyến nông viên LĐNT Lao động nông thôn MH Mô hình NCHDCNDL Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào NĐ – CP Nghị định – Chính phủ NGO Tổ chức phi chính phủ (Non-Governmental Organization) ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn SLLT Sản lượng lương thực SLNTTS Sản lượng nuôi trồng thủy sản SXNN Sản xuất nông nghiệp TBKT Tiến bộ kỹ thuật TDPTBQ Tốc độ phát triển bình quân TTKN Trung tâm khuyến nông TW Trung ương UBND Uỷ ban nhân dân HTX Hợp tác xã TW Trung ương vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3.1 Số mẫu khảo sát về hệ thống tổ chức khuyến nông ở Lào 57 4.1 Số lượng cán bộ, công nhân viên khuyến nông của Cục Khuyến nông và Hợp tác xã Lào năm 2015 78 4.2 Thực trạng trình độ cán bộ khuyến nông tại Cục Khuyến nông và Hợp tác xã Lào năm 2015 78 4.3 Số lượng cán bộ khuyến nông các cấp ở Lào năm 2015 80 4.4 Tình hình cán bộ khuyến nông các cấp phân theo giới tính và loại cán bộ năm 2015 82 4.5 Cán bộ khuyến nông theo trình độ vắn hóa và học vấn năm 2015 83 4.6 Cán bộ khuyến nông theo trình độ chuyên môn đào tạo năm 2015 83 4.7 Kinh phí cho hoạt động khuyến nông của Phòng khuyến nông và Hợp tác xã thuộc Cục khuyến nông và Hợp tác xã năm 2015 85 4.8 Kinh phí hoạt động khuyến nông của 3 tỉnh qua các năm 2013 - 2015 87 4.9 Số làng/ bản xây dựng mô hình làm mẫu về nông nghiệp của 03 tỉnh trong các năm 2013 - 2015 88 4.10 Kinh phí cho thực hiện mô hình bản làm mẫu về sản xuất nông nghiệp của 3 tỉnh trong các năm 2013 – 2015 89 4.11 Kết quả số làng/ bản làm mẫu về sản xuất nông nghiệp tại 7 huyện của tỉnh Champasack năm 2015 90 4.12 Kết quả xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp tại các tỉnh năm 2015 90 4.13 Kết quả đào tạo tập huấn tại 03 tỉnh trong năm 2015 92 4.14 Kết quả đào tạo tập huấn về quản lý tài chính cho cán bộ cơ sở trong năm 2015 93 4.15 Kết quả tập huấn về quản lý quỹ dịch vụ tài chính bản cho cán bộ cơ sở trong năm 2015 93 4.16 Kết quả tập huấn về trồng trọt ở 3 tỉnh năm 2015 94 4.17 Đánh giá kết quả tập huấn cho nông dân của tổ chức khuyến nông các cấp năm 2015 95 4.18 Kết quả tư vấn dịch vụ xây dựng mô hình tại tỉnh Champasăc 97 4. Kết quả hợp tác quốc tế về khuyến nông ở Lào 98 vii 4. Đánh giá của Cán bộ khuyến nông Trung ương về các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống tổ chức khuyến nông 105 4.21 Phân tích SWOT của các hoạt động khuyến nông ở Lào 106 4.22 Thực trạng sử dụng các kỹ năng trong tập huấn của cán bộ khuyến nông các cấp tại tỉnh Champasak năm 2015 113 4.23 Thực trạng sử dụng các kỹ năng trong tập huấn của cán bộ khuyến nông các cấp tại Borikhamxay năm 2015 114 4.24 Thực trạng sử dụng các kỹ năng trong tập huấn của cán bộ khuyến nông các cấp ở tỉnh Oudomxay năm 2015 115 4.25 Kết quả đánh giá trình độ cán bộ khuyến nông được tập huấn ở các cấp của tỉnh Champasak năm 2015 116 4.26 Kết quả đánh giá trình độ cán bộ khuyến nông được tập huấn ở các cấp của tỉnh Borikhamxay năm 2015 116 4.27 Kết quả đánh giá cán bộ khuyến nông được tập huấn ở các cấp tại tỉnh Oudomxay năm 2015 117 viii DANH MỤC BIỀU ĐỒ TT Tên biểu đồ Trang 4.1 Trình độ văn hóa cán bộ Cục Khuyến nông và Hợp tác xã Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào năm 2015 110 4.2 Trình độ chuyên môn cán bộ Cục Khuyến nông và Hợp tác xã Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào năm 2015 111 DANH MỤC SƠ ĐỒ TT Tên sơ đồ Trang 2.1 Vai trò cầu nối khuyến nông 9 2.2 Cầu nối khuyến nông giữa nghiên cứu với nông dân 10 2.3 Hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước 37 3.1 Sơ đồ hành chính ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 46 3.2 Khung phân tích hệ thống tổ chức khuyến nông Nhà nước 54 4.1 Cơ cấu tổ chức khuyến nông nhà nước của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 74 4.2 Cục Khuyến nông và Hợp tác xã 75 4.