Luận án nghiên cứu sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới tại vùng Đồng bằng sông Hồng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- TRẦN THỊ THOA NGHIÊN CỨU SỰ THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- TRẦN THỊ THOA NGHIÊN CỨU SỰ THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Mã số: 9620115 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. TRẦN QUỐC KHÁNH 2. NGUYỄN HỮU DŨNG HÀ NỘI - 2020 luan an i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng Luận án tiến sĩ này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Trần Thị Thoa luan an ii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ. vii PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN SỰ THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI.

Kết quả nghiên cứu về sự tham gia của người dân. Kết quả nghiên cứu về sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Về khái niệm và ý nghĩa xây dựng nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu về vai trò của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới.

Kết quả nghiên cứu về nội dung tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu về phương thức tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa sự tham gia của cư dân nông thôn với kết quả xây dựng nông thôn mới. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới.

Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu .19 Tiểu kết chương 1 .21 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SỰ THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI. Lý thuyết vận dụng vào nghiên cứu. Lý thuyết về sự tham gia. Lý thuyết “các bên liên quan” .28 luan an iii 2.

Lý thuyết về hành động tập thể. Cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới và sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Khái niệm nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới. Sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới.

Phương thức tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Nội dung cư dân nông thôn tham gia thực hiện các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới. Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn sự tham gia của cư dân nông thôn trong một số mô hình nông thôn mới trên thế giới.

Thực tiễn tham gia của cư dân nông thôn trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương tại Việt Nam. Bài học kinh nghiệm rút ra cho quá trình xây dựng nông thôn mới tại vùng đồng bằng sông Hồng .47 Tiểu kết chương 2 .49 CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội vùng đồng bằng sông hồng ảnh hưởng đến sự tham gia của cư dân nông thôn. Tình hình đất đai.

Tình hình đất đai. Các nguồn tài nguyên khác. Dân số và Lao động. Cơ sở hạ tầng.

Tình hình phát triển các ngành kinh tế. Phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp thu thập thông tin và xử lý thông tin.

Các phương pháp phân tích thông tin .61 Tiểu kết chương 3 .66 luan an iv CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI. Tình hình xây dựng nông thôn mới vùng ĐBSH. Khái quát chung. Khái quát kết quả xây dựng nông thôn mới và sự tham gia của cư dân nông thôn tại các tỉnh khảo sát.

Thực trạng về phương thức tham gia. Thực trạng về phương thức tham gia của cư dân nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng. Thực trạng về phương thức tham gia của cư dân nông thôn tại các điểm khảo sát. Thực trạng tham gia thực hiện các tiêu chí XDNTM của cư dân nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng (nội dung tham gia).

Cư dân nông thôn tham gia thực hiện tiêu chí quy hoạch nông thôn mới. Cư dân nông thôn tham gia thực hiện các tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội. Cư dân nông thôn tham gia thực hiện các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất. Cư dân nông thôn tham gia thực hiện tiêu chí về cảnh quan, môi trường và an toàn sản xuất.

Mối quan hệ giữa sự tham gia của cư dân nông thôn với kết quả xây dựng nông thôn mới. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Nhận thức của cư dân nông thôn. Xuất phát điểm về kinh tế và trình độ chuyên môn của cư dân nông thôn không đồng đều ảnh hưởng đến sự tham gia.

Do điều kiện đất đai ảnh hưởng đến sự tham gia. Đánh giá chung sự tham gia của cư dân nông thôn. Những tồn tại và nguyên nhân.107 Tiểu kết chương 4 .111 luan an v CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY SỰ THAM GIA CỦA CƯ DÂN NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Quan điểm và mục tiêu về phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng.

Quan điểm về phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng. Mục tiêu phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn vào xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng. Một số giải pháp nhằm phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Giải pháp về cơ chế, chính sách nhằm phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới.

Giải pháp về tổ chức thực hiện nhằm phát huy sự tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Giải pháp về nâng cao nhận thức của cư dân nông thôn về xây dựng nông thôn mới. Giải pháp về nâng cao năng lực, trách nhiệm tham gia của cư dân nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Giải pháp về nâng cao trình độ, năng lực quản lý của cán bộ xã để huy động được sức dân và quản lý hiệu quả quá trình XDNTM.

Giải pháp trong việc tham gia vào các tổ chức tập thể ở nông thôn. Giải pháp về sự tham gia của cư dân nông thôn để phát triển thị trường nông sản và sản phẩm công nghiệp nông thôn.122 Tiểu kết chương 5 .124 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .126 TÀI LIỆU THAM KHẢO.140 luan an vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Bộ NN và PTNT : Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bộ TNMT : Bộ Tài nguyên và Môi trường BXD : Bộ Xây dựng CT : Chương trình CTMTQG : Chương trình mục tiêu Quốc gia DHNTB : Duyên hải Nam Trung Bộ ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long EFA : Phân tích nhân tố khám phá NQ : Nghị quyết NCS : Nghiên cứu sinh NTM : Nông thôn mới QH : Quy hoạch TW : Trung ương UBND : Ủy ban nhân dân VFĐFNTMTW : Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương XDNTM : Xây dựng nông thôn mới luan an vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất vùng ĐBSH .2: Dân số và lao động vùng ĐBSH .3: Các biến mô tả về sự tham gia của cư dân nông thôn trong XDNTM .4: Các biến mô tả về kết quả xây dựng nông thôn mới .5: Các biến đặc trưng và thang đo chất lượng tốt .6: Kiểm định KMO và Bartlett lần hai.7: Mô hình điều chỉnh qua phân tích nhân tố khám phá lần 2 .8: Diện tích nông dân đưa giống mới vào sản xuất (ha) .9: Đóng góp tự nguyện của dân .10: Cư dân nông thôn hiến đất .11: So sánh số lượng trang trại năm 2011 và 2018 .12: Cư dân nông thôn tham gia cải thiện sinh kế .13: So sánh kết quả thực hiện tiêu chí môi trường năm 2011 - 2016 .14: Thực trạng sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi cả nước và vùng đồng bằng sông Hồng .15: Phân tích phương sai .16: Hệ số hồi quy .17: Tỷ lệ % các hệ số hồi quy .18: Tóm tắt mô hình .104 luan an viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ Biểu đồ 3.1: Thực trạng cơ sở hạ tầng vùng ĐBSH so với cả nước năm 2010 (%) .1: So sánh tỉ lệ xã đạt chuẩn NTM của vùng ĐBSH và cả nước qua các năm (%) .2: So sánh mức độ đạt chuẩn NTM vùng ĐBSH .3: So sánh bình quân tiêu chí của vùng ĐBSH với cả nước .4: Kết quả thực hiện chỉ tiêu thu nhập và giảm nghèo của các xã ở vùng ĐBSH đạt chuẩn nông thôn mới đến năm 2018 .5: Nguồn vốn huy động xây dựng nông thôn mới vùng đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2010 - 2015 và giai đoạn 2016 - 7/2019 .6: Tỷ lệ hộ chủ động tiếp nhận thông tin về XDNTM (%).7: Dân đóng góp ý kiến trong xây dựng nông thôn mới (%) .8: Cư dân nông thôn đóng góp vật chất trong XDNTM (%) .9: Cư dân nông thôn tham gia giám sát trong XDNTM (%) .11: Mức độ tham gia đóng góp tự nguyện của dân .12: So sánh mức độ đạt chuẩn tiêu chí hạ tầng tại các xã vùng ĐBSH (%) .13: So sánh tỷ lệ dồn điền đổi thửa của vùng ĐBSH và cả nước .14: Số hộ tham gia liên kết trong chuỗi giá trị.15: Cư dân nông thôn tham gia cải thiện sinh kế trong XDNTM (%) .16: So sánh mức độ đạt chuẩn tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất tại các xã vùng ĐBSH (%).