Kiến trúc nông thôn vùng đồng bằng bắc bộ

=: He =- - ` oe ` = a = ie a ee 7 we? Ge Ne ee kŠ — oo ca ` ` _ - ey PM fark a MS. sa = &_ i ` “= * X at _ ~ N ^ _ 2“ ¬ "ha Oe a ` `. ` :— hi hả pie pena “* *Z ~ =~ = = ~ 2 ee ala Se ee s2) ees se TC 2s s4 TT DA Go ig SS POE Se CD ÔN lộc) AC co.Anh Ghép CO3 CÓ DA C0” 2 cs 3 c a ee So = “ =. CD, eee oe ee co Ne cáo eee ae C8 ie : TT sa al BO GIAO DUC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI wt sa.

"NGUYÊN SĨ QUẾ KIỂN TRÚC NÔNG THÔN VUNG DONG BANG BAC BO (Những vấn 4ê 4u y hoạch kiến trúc và kiểu kiến trúc nhà J) Chuyên ngành: Quy hoach khéung giam cà xay dung db thi MZ 66: 2.05 Luan an Phe. titn si Khoa hoe kg thudt Những người hướng dẫn: .- Lam Quang Cuéng. Dh6 iáo sư - Ciến si \ ÀŠ(guyễn 2Xim -Đuyện. ⁄)któ Qiáo ae - Dhé titn si e ° `.

- on 7 Ar 1, ì Trey .5 ?2‡ i Hà nội - 1995 MUC LUC LUAN AN Trang LOI TAC GIA PHAN MO DAU ~ CHUONG | KHAI QUAT VE NONG THON DBBB - DIEU KIEN VA QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NHÀ Ở NÔNG THÔN VÙNG ĐBBB. Vị trí của ĐBBB trong lịch sử. ĐBBB và kiến trúc nhà ở nông thôn thời Hùng Vương, thời kỳ Bắc thuộc. ĐBBB và kiến trúc nhà ở nông thôn thời phong kiến đến thời Pháp thuộc.

Kiến trúc nông thôn ĐBBB sau Hoà bình lập lại. Tính truyền thống của nhà ở nông thôn ĐBBB. Dân cư ĐBBB trong quá trình phát triển. 44 Kết luận | 08 CHƯƠNG II TỔ CHỨC KHÔNG GIAN Ở CHO MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN ĐBBB.

Một số tư kiệu kinh tế xã hội về nhà ở nông thôn ĐBBB. Về phương thức sống ở nông thôn ĐBBB hiện nay. Sự phân tầng nông thôn ĐBBB. Cơ cấu hộ gia đình nông thôn ĐBBB hiện nay và động thái nhà ở.

Tổ chức không gian ở cho môi trường nông thôn ĐBBB. TT Kết luận. 97 CHƯƠNG lIi GIẢI PHÁP QUY HOẠCH VÀ KIẾN TRÚC NHÀ Ở CHO VUNG ĐBBB - KIẾN NGHỊ MỘT SỐ MẪU NHÀ. Các quan niệm chung.

Hệ thống hóa một số đặc trưng của kiến trúc nhà ở nông thôn ĐBBB và các ứng dụng cùng các mô típ cấu trúc không. Phân loại các vùng quần cư và sơ đồ nguyên tắc bố cục, kiến nghị về cấu trúc nhà ở nông thôn ĐBBB. 126 NHỮNG KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHỦ YẾU. 127 CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 147 DANH MỤC TAI LIEUTHAM KHAO.

148 LOI TAC GIA Tác giả luận án bắt đầu nghiên cứu và giảng day các vấn đề nhà ở đồ thị và nông thôn từ năm 1975. Năm 1980-1985 tham gia đề tài cấp Bộ về xây dựng huyện nông, công nghiệp do PTS Lâm Quang Cường, Trường Đại học Xây dựng Hà nội chủ trì năm 1988-1990 tham gia chương trình cấp Nhà nước đô thị hóa và nông thôn (28A-01-01) do PGS-PTS Trương Quang Thao chủ trị năm 1994 tham gia chương trình cấp Bộ về chương trình kỹ thuật phục vụ nông thôn (B94-KTNT) do PGS-PTS Phùng Thiện Thuật chủ trì Tác giả tập trung nghiên cứu cho địa bản đồng bằng Bắc bộ để có điều kiện đề xuất các kiến nghị một cách cụ thể. Đề tải này hình thành tỪ cuỗÍ những năm 1980, nhận được sự giúp đổ to lớn đầu tién cua PGS-PTS Truong Quang Thao, TS Nguyễn Mạnh Thu. Song do điêu kiện đi công tác xa, hai cán bộ này đã không tiép tục hướng dẫn trong những năm qua.

Trường Đại học Xây dựng Hà nội đã cử PGS- 7S Lâm Quang Cường và PGS-PTS Nguyén Kim Luyện giúp đỡ tác giá để hoàn thanh luận án. Tác giả xin chân thành cìm ơn PGS-PTS Trương Quang Thao, TS Nguyễn Mạnh Thu trước đây và PGS-TSLâm Quang Cường, PGS-PTS Nguyễn Kím Luyện (rong những năm vừa qua về sựgiúp đỡ tận tì và đóng góp nhiều ý kiến quý báu. Tác giả xin chân thành cảm ơncác thầy, cô giáo trong Bộ môn Quy hoạch đô thị vả nông thôn và các bộ môn thuộ khoa Kiến trúc, Trường Đại học Xây dựng Hả nội đã giúp đỡ và góp ý kiến cho tác 1á trong quá trình hoàn thành luận án nảy. Xin cảm ơn tập thể c¿.nhả khoa học của Khoa sau đại học, Thư viện nhà trường đã tạo mọi điều kiện tÍ nhất cho tác giả trong quá trình nghiên cứu luận án.

Tac gia PHAN MO BAU KHAI QUAT VE TINH HINH NGHIEN CUU KIEN TRUC NONG THON BONG BANG BAC BO XUA VA NAY. Chiến lược ồn định và phát triển kinh tế-xã hội đến năm 2000 do Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt nam đề ra đã chỉ rõ: ".Phát triển kinh tế gắn với xây dựng nông thôn mới. Phát triển kinh tế gắn với công nghiệp chế biến và xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để ổn định tình hình kinh tế-xã hội. Coi trọng xây dựng kết cấu hạ tầng văn hóa và xã hội ở cả thành thị và nông thôn, trước hết là nhà ở, nước sinh hoạt, cơ sở vật chất cho nghiên cứu khoa học, giáo dục, y tế và văn hóa.

Nông thôn Việt nam đứng trước thời cơ thuận lợi mới về phát triển nông thôn theo định hướng XHCN. Vấn đề quy hoạch và cải tạo làng xã trở nên rất cần thiết và cấp bách. Mục đích của việc cải tạo và xây dựng này nhằm tạo ra môi trường sống ở nông thôn sao cho phù hợp với lối sống được đổi mới, vừa thỏa mãn yêu cầu sinh hoạt của mỗi gia đình, vừa thoả mãn yêu cầu sinh hoạt của cộng đồng xã hội, nhằm xoá bỏ dần sự khác biệt sẵn có giữa thành thị và nông thôn. Đồng thời việc cải tạo và xây dựng làng xã phải phù hợp với những yêu cầu và trình độ phát triển sản xuất nông nghiệp trong thời gian tới, nhằm từng bước tiến lên sản xuất lớn XHCN.

| Kiến trúc ở nông thôn của mỗi vùng, mỗi nước có đặc điểm khác nhau. Nó phụ thuộc vào hoàn cảnh tự nhiên, xã hội, kinh tế, trình độ khoa học, cách ứng xử, phong tục, tính thừa kế truyền thống.Hiện nay nhàở đang ngày càng phát triển cả về chất và lượng, nhất là ở các đô thị và ảnh hưởng rất nhiều đến nông thôn. Trên thế giới, nhà ở nông thôn không còn khác biệt nhiều với đô thị, đặc biệt ở các nước phát triển và các nước đang phát triển. Song, do sự khác nhau về đặc điểm xã hội và phương thức sống cũng như trình độ phát triển, dân trí ở các nước ấy, nên việc tổ chức giải quyết từng ngôi nhà và giải pháp quy hoạch có khác so với hướng giải quyết nhà ở nông thôn nước ta.

Đã có nhiều công trình nghiên cứu ở nước ngoài về vấn đề giải quyết hướng phát triển nhà ở nông thôn như các nước Pháp, Cộng hoà Liên bang Đức, Thái lan, Hàn quốc, các nước Liên xô cũ. Song những nghiên cứu này, hoặc là được tiến hành trong những điều kiện khác biệt với hoàn cảnh nông thôn của nước ta, hoặc là:chỉ đề cập đến một số khía cạnh nào đó của nhà ở nông thôn nước sở tại. Vì thế không thể áp dụng vào nghiên cứu thiết kế kiến trũc ở nông thôn và quy hoạch hoàn chỉnh cho từng vùng nông thôn ở nước ta còn gặp rất nhiều khó khăn từ kiến trúc thượng tầng cho đến hạ tầng cơ sở. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã có một số nhà hoạt động Xã hội và Khoa học như Nguyễn Đồng Chi, Vũ Ngọc Phan, Qua Ninh và Van Đình (Trường Chinh và Võ Nguyên Giáp), Toan Ánh, Hồng Phong, một số người châu Âu đã tìm hiểu nông thôn đồng bằng Bắc bộ (ĐBBB) về phương thức sản xuất, phong tục tập quán, ăn, ở, về dân tộc học, xã hội học.

Những tư liệu của các nhà nghiên cứu này đã phác họa một số hình ảnh về kiến trúc nông thôn. Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào thuần tuý về khía cạnh kiến trúc, trừ các bản đạc họa của trường Viễn đông Bác cổ về các chùa chiên, đền, miếu cổ. Sau cách mạng thành công, trong thời kỳ kháng chiến lần thứ nhất, Nhà nước Việt nam Dân chủ Cộng hòa đã nêu khẩu hiệu:" Vừa kháng chiến, vừa kiến quốc". Nhiều nhà kiến trúc, nhà xây dựng đã tập trung về An toàn khu ở Việt Bắc.

Đoàn kiến trúc sư đã được thành lập năm 1948 và Bác Hồ kính yêu - đã gửi thư đến dặn dò:". Tôi rất mong Hội nghị chú trọng đặc biệt tới vấn đẻ nhà ở hiện tại ở thôn quê, tìm ra những kiểu nhà giản dị và cao ráo, sáng sủa và rẻ tiền. Nhiều nhà kiến trúc khảo sát mẫu nhà ở nông thôn, thiết kế các phương án nhà ở để giới thiệu với nông dân. Độc giả của tạp chí Kiến trúc Việt nam đã được tiếp xúc với các nghiên cứu này của các kiến trúc sư tiền bối.

Cuộc kháng chiến lần thứ nhất thắng lợi, miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng hòa bình. Các Viện Quy hoạch và Thiết kế Kiến trúc được thành lập. Trong quy hoạch nông thôn có dự kiến xây dựng thí điểm nhiều thôn xóm trong tỉnh thần cơ cấu xã hội nông thôn mới, trong đó điển hình là thôn Đào viên, xã Đại phong, xã Định công, nông thôn Duyên hải. Các thí điểm này chưa được đúc kết, song từ đó có thể đề ra các vấn đề lớn như: phát triển kinh tế hộ gia đình cá thể có định hướng.

Trong thời kỳ này, các Viện thiết kế Trung ương và địa phương đã quy hoạch nhiều đô thị, nhiều vùng nông thôn. Nhiều đồ án nghiên cứu về nhà ở nông thôn Việt nam được gửi đi thi ở nước ngoài và được giả thưởng cao. Nhiều nhà kiến trúc đã nghiên cứu và đề xuất một số mẫu nhà ở nông thôn như kiến trúc sư Nguyễn Đức Thiềm, Đặng Thái Hoàng, Nguyễn Văn Than, Trần Anh Tú.: Tuy vậy khi phương thức sản xuất chưa được xác định rõ thì các giải pháp kiến trúc dù có làm nhiều thì cũng chỉ phù hợp với thời kỳ đó, chưa đạt đến tính hiện thực cao nhất. Tại Trung quốc và Việt nam, với hai cách gọi khác nhau và cùng một nội dung yêu cầu giống nhau, người ta đã cho tái phát triển kinh tế cá thể nông thôn trên cơ sở khoa học kỹ thuật mới của một nền kinh tế thị trường.

Cách nói của Trung quốc về kinh tế cá thể là " hệ thống trách nhiệm", cách gọi của Việt nam là " hệ thống khoán sản phẩm".