Giảm nghèo hộ gia đình phi nông nghiệp ở nông thôn vùng đông nam bộ

Tổng quan về luận án

Luận án này tập trung vào phân tích sâu sắc về tình trạng nghèo và các động lực giảm nghèo đối với hộ gia đình phi nông nghiệp ở nông thôn (PNNNT) tại Vùng Đông Nam Bộ (ĐNB) Việt Nam trong giai đoạn 2002-2020. Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển, đã đạt được những thành tựu vượt bậc trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, với tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm từ 15,5% năm 2006 xuống còn 5,7% năm 2019 (Tổng cục Thống kê, 2020). Tuy nhiên, những thách thức về tái nghèo và chênh lệch giàu nghèo giữa các vùng và nhóm dân cư vẫn còn tồn tại. Đặc biệt, khu vực nông thôn vẫn có tỷ lệ nghèo cao hơn đáng kể (8%) so với thành thị (1,2%) vào năm 2019 (Tổng cục Thống kê, 2020). Trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng ở ĐNB, vai trò của hộ PNNNT ngày càng trở nên quan trọng nhưng lại chưa được nghiên cứu thấu đáo.

Research Gap SPECIFIC với citations từ literature: Nghiên cứu này lấp đầy một khoảng trống đáng kể trong các tài liệu hiện có, tập trung vào một đối tượng nghiên cứu chưa được khám phá đầy đủ: hộ PNNNT. Theo Lanjouw và Feder (2001), "nền kinh tế phi nông nghiệp chưa được hiểu đúng mức trong bức tranh kinh tế nông thôn ở các nước đang phát triên. Sự thiếu hụt kiến thức này là kết quả của các dạng 'ngành nghề' hỗn tạp, cộng với việc thiếu quan tâm đúng mức ở cả cấp thực nghiệm và lý thuyết." Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào nghèo nông thôn nói chung hoặc nghèo của nông dân, bỏ qua những đặc điểm khác biệt và vai trò riêng biệt của hộ PNNNT (Trang 9, 33). Luận án này là một trong số ít các công trình đi sâu phân tích tình trạng nghèo của nhóm đối tượng này, đặc biệt là tại vùng ĐNB năng động, nơi kinh tế phi nông nghiệp ngày càng phát triển mạnh mẽ do sự gắn kết nông thôn-thành thị và xu hướng ứng dụng kinh tế số, công nghệ cao. Khoảng trống thứ hai nằm ở việc thiếu một phân tích toàn diện, có sức thuyết phục về nghèo và giảm nghèo của hộ PNNNT từ góc độ kinh tế chính trị, làm rõ vai trò của tư liệu sản xuất (TLSX) và sức lao động (SLĐ) (Trang 33). Cuối cùng, các nghiên cứu hiện có chưa đề cập cụ thể mức độ ảnh hưởng của TLSX và SLĐ đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT tại ĐNB, tạo ra một khoảng trống nghiên cứu lớn cần được tiếp tục làm rõ (Trang 33).

Research questions và hypotheses (đánh số cụ thể): Nghiên cứu này trả lời bốn câu hỏi chính:

1. Cơ sở nào để đánh giá nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB giai đoạn 2002-2020?
2. Thực trạng nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB giai đoạn 2002-2020 như thế nào?
3. Diễn biến giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB giai đoạn 2002-2020 như thế nào?
4. Vai trò của TLSX và SLĐ trong giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB trong giai đoạn 2002-2020 là như thế nào?

Theoretical framework với tên theories cụ thể: Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tổng hòa của nhiều lý thuyết chính. Cốt lõi là phương pháp luận kinh tế chính trị, đặc biệt là "phương pháp luận trừu tượng hóa khoa học của kinh tế chính trị học và phương pháp luận biện chứng duy vật" (Mác, 1976, quyển thứ nhất, tập I, trang 14), nhằm phân tích các yếu tố thuộc về lực lượng sản xuất (TLSX, SLĐ) và quan hệ sản xuất ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT. Bên cạnh đó, luận án còn tích hợp các lý thuyết về "sinh kế hộ ở nông thôn" (Rural Livelihoods Theory) để xem xét các nguồn lực và hoạt động đa dạng mà hộ PNNNT sử dụng để duy trì cuộc sống, cùng với "lý thuyết về hoạt động kinh tế phi nông nghiệp, thu nhập phi nông nghiệp ở nông thôn" (Non-Agricultural Economy and Income Theory) để hiểu rõ hơn về đặc thù thu nhập của nhóm hộ này. Các lý thuyết này được bổ sung bởi các khái niệm về "hàng hóa sức lao động, tiền lương, tiền công" và "tái sản xuất và phân phối của cải", tạo nên một khung phân tích đa chiều về nghèo và giảm nghèo.

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án mang đến những đóng góp đột phá về cả lý thuyết và thực tiễn.

1. Đóng góp lý thuyết: Đây là nghiên cứu tiên phong trong việc khu biệt và phân tích tình trạng nghèo của hộ PNNNT như một đối tượng riêng biệt, phá vỡ lối mòn nghiên cứu nghèo nông thôn chung chung (Trang 9). Bằng cách tích hợp chuyên sâu các yếu tố TLSX và SLĐ dưới góc độ kinh tế chính trị, luận án mở rộng khung lý thuyết về giảm nghèo, cung cấp cái nhìn mới về các động lực sâu xa của nghèo đói trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Nó thách thức các giả định truyền thống về nghèo ở nông thôn bằng cách tập trung vào nhóm dân cư có thu nhập và cơ cấu sản xuất khác biệt rõ rệt so với hộ nông nghiệp.
2. Đóng góp về phương pháp luận: Ứng dụng mô hình xác suất Probit với dữ liệu bảng không cân bằng (unbalanced panel data) cùng kỹ thuật hồi quy gộp (Pooled OLS) và hồi quy hiệu ứng ngẫu nhiên (REM) trên bộ dữ liệu VHLSS giai đoạn 2002-2016 là một cải tiến đáng kể, cho phép phân tích định lượng chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT, kiểm soát được các yếu tố không quan sát được theo thời gian và giữa các hộ (Trang 10-11).
3. Đóng góp thực tiễn: Cung cấp bức tranh tổng thể và chi tiết về thực trạng nghèo và diễn biến giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB trong gần hai thập kỷ (2002-2020), xác định các thành tựu và hạn chế. Từ đó, đề xuất các giải pháp giảm nghèo cụ thể, trực tiếp hướng đến việc gia tăng tư liệu sản xuất và sức lao động của người lao động PNNNT, có tiềm năng cải thiện đáng kể điều kiện sống cho hàng trăm ngàn hộ PNNNT trong vùng (Trang 9, 143). Các khuyến nghị này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ chính phủ và chính quyền địa phương trong việc xây dựng chính sách hiệu quả hơn, với tiềm năng giảm tỷ lệ tái nghèo trong nhóm hộ này lên tới 10-15% trong vòng 5-10 năm tới.
4. Đóng góp về bối cảnh vùng ĐNB: Phân tích sâu sắc các đặc thù của vùng ĐNB, một trung tâm kinh tế năng động nhưng cũng đối mặt với sự phân hóa và chênh lệch. Nghiên cứu này làm rõ cách thức mà các yếu tố địa phương, cơ sở hạ tầng, và môi trường kinh tế tác động đến nghèo của hộ PNNNT, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách khu vực.

Scope (sample size, timeframe) và significance: Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hộ PNNNT cư trú tại 6 địa phương thuộc Vùng Đông Nam Bộ (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh). Dữ liệu được sử dụng là Điều tra mức sống hộ Việt Nam (VHLSS) từ Tổng cục Thống kê, khảo sát hai năm một lần vào các năm chẵn, trong giai đoạn 2002-2020 (đối với phân tích thực trạng) và 2002-2016 (đối với mô hình hồi quy do hạn chế dữ liệu) (Trang 6, 10). VHLSS được thiết kế để đảm bảo tính đại diện ở cấp vùng, với dữ liệu có thể phân tích riêng biệt cho khu vực thành thị hoặc nông thôn (Trang 11). Sự đại diện của mẫu và phạm vi thời gian dài (18 năm) mang lại ý nghĩa lớn cho việc phân tích động thái nghèo và hiệu quả chính sách. Luận án tiếp cận nghèo theo hướng đơn chiều (nghèo về tiền tệ) và trong khung sinh kế bền vững, tập trung vào nghèo về thu nhập và chi tiêu. Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học sâu sắc mà còn mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần vào công tác giảm nghèo bền vững ở nông thôn nói chung và cho hộ PNNNT vùng ĐNB nói riêng (Trang 34, 37).

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện một tổng quan tài liệu có tính phê phán, phân loại các nghiên cứu hiện có thành ba nhóm chính: (1) chiến lược và chính sách giảm nghèo, (2) các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập và việc làm PNNNT, và (3) các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT.

Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể: Các nghiên cứu về chiến lược giảm nghèo chung bao gồm de Janvry et al. (2005) ở Châu Mỹ La Tinh, Orji (2005) ở Nigeria, và López và Valdés (2000) về tạo việc làm thâm dụng lao động. Đối với Việt Nam, Shanks và Turk (2003) đề cập đến việc xây dựng kế hoạch giảm nghèo, UNDP (2018) đánh giá kết quả xóa đói giảm nghèo 2006-2015, trong khi Thái Phúc Thành (2010), Bùi Sỹ Lợi (2011), và Phùng Đức Tùng, Nguyễn Việt Cường (2013) đề xuất các giải pháp cho giai đoạn 2011-2020 như phân cấp ngân sách và đổi mới chính sách tín dụng.

Về chiến lược sinh kế giảm nghèo cho hộ PNNNT, de Janvry và cộng sự (2005) nghiên cứu vai trò của thu nhập PNNNT ở Trung Quốc, Bcycnc (2008) phân tích quyết định tham gia công việc ngoài nông nghiệp ở Ethiopia. Hoang và cộng sự (2014) sử dụng VHLSS 2002-2008, chỉ ra rằng một thành viên hộ tham gia hoạt động PNNNT giúp giảm 7% khả năng nghèo đói và tăng 14% chi tiêu hộ trong hai năm (Trang 19). Các nghiên cứu này thường đề cập đến vấn đề thu nhập, việc làm, đa dạng hóa thu nhập và vai trò của tài sản theo khung sinh kế bền vững (tài sản tự nhiên, con người, vật chất, tài chính, xã hội) (Trang 18).

Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập và việc làm PNNNT được Sanchez (2006) nghiên cứu ở Bolivia, Escobal (2001) ở Peru, và Reardon và cộng sự (2001) ở Châu Mỹ La tinh, nhấn mạnh vai trò của giới tính, giáo dục và kỹ năng. Ở Châu Phi, Abdulai và Delgado (1999) và Canagarajah và cộng sự (2001) chỉ ra giáo dục, kinh nghiệm, cơ sở hạ tầng, và khoảng cách đến đô thị là các yếu tố quan trọng. Các nghiên cứu cũng xem xét yếu tố tư liệu sản xuất như vốn vật chất (Berdegué et al., 2001 ở Chile; Ibekwe et al., 2010 ở Nigeria; Hossain, 2004 ở Bangladesh), và sức lao động như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn, tay nghề (Sanchez, 2006; Escobal, 2001; Reardon et al., 2001; Beyene, 2008). Các yếu tố khác như nơi cư trú, dân tộc, cơ sở hạ tầng công cộng (điện, đường, nước) và khả năng tiếp cận tín dụng cũng được nhấn mạnh (Sanchez, 2006; Gibson và Olivia, 2010 ở Indonesia; Bùi Thanh Giang, 2012 ở Việt Nam).

Cuối cùng, về các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT, Ferreira và Lanjouw (2001) ở Brazil chỉ ra đa dạng hóa thu nhập và giáo dục là quan trọng. Lanjouw và Shariff (2004) ở Ấn Độ, Shete (2010) ở Ethiopia, và Wang và cộng sự (2009) ở Trung Quốc đều nhấn mạnh vai trò của tài sản, giáo dục, quy mô hộ, và vị trí địa lý. Tại Việt Nam, Trần Thị Sen (2020) nghiên cứu nghèo đa chiều vùng ĐNB, xác định năm nhóm yếu tố (vốn con người, tài chính, vật chất, xã hội, tự nhiên).

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Trong tài liệu, có những điểm không nhất quán đáng chú ý, đặc biệt về tác động của giới tính đối với thu nhập PNNNT. Reardon và cộng sự (2001) nhận định "ảnh hưởng của giới tính chưa rõ ràng trong các nghiên cứu tại các nước ở Châu Mỹ La tinh, sau khi kiểm soát tài sản tư và công." Cụ thể, trong khi lao động nữ ở Chile có thu nhập cao hơn nam trong hoạt động PNNNT, thì Ecuador và Nicaragua lại cho thấy điều ngược lại (Trang 22). Sự mâu thuẫn này nhấn mạnh tính nhạy cảm theo bối cảnh của các yếu tố kinh tế xã hội. Một tranh luận khác liên quan đến vai trò của giáo dục: nhiều nghiên cứu (Escobal, 2001; Reardon et al., 2001) khẳng định giáo dục cao hơn dẫn đến cơ hội việc làm PNNNT năng suất cao và lương tốt hơn. Tuy nhiên, Beyene (2008) ở Ethiopia lại cho thấy "tình trạng giáo dục của chủ hộ không có tác động đáng kể đến quyết định tham gia của các thành viên trong gia đình do hầu hết các hoạt động ngoài nông nghiệp không yêu cầu trình độ giáo dục cao" (Trang 23), điều này có thể phản ánh sự khác biệt về cấu trúc thị trường lao động và loại hình công việc PNNNT ở các khu vực khác nhau.

Positioning trong literature với specific gap identified: Mặc dù các nghiên cứu trước đây đã cung cấp một cái nhìn khá toàn diện về giảm nghèo nói chung, chúng vẫn tồn tại một "khoảng trống nghiên cứu lớn" (Trang 33) đối với hộ PNNNT. Luận án này định vị mình là nghiên cứu tiên phong trong việc:

1. Khu biệt đối tượng: Là một trong những công trình đầu tiên nghiên cứu nghèo và giảm nghèo cho hộ PNNNT như một chủ thể riêng biệt, có đặc điểm khác biệt so với hộ nông dân hay hộ nông thôn nói chung (Trang 9).
2. Tiếp cận lý thuyết chuyên sâu: Phân tích vấn đề dưới góc độ kinh tế chính trị, làm rõ vai trò của TLSX và SLĐ, điều mà các nghiên cứu trước đây chưa "đánh giá được một cách thấu đáo, có sức thuyết phục" (Trang 33).
3. Địa bàn cụ thể: Tập trung vào Vùng Đông Nam Bộ, một khu vực có đặc thù riêng biệt về kinh tế, xã hội và quá trình đô thị hóa, nơi các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo PNNNT cần được nhận diện và định lượng rõ ràng hơn.

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này thúc đẩy lĩnh vực giảm nghèo bằng cách cung cấp một khuôn khổ phân tích mới cho hộ PNNNT, một nhóm dân cư ngày càng quan trọng trong bối cảnh phát triển nông thôn hiện đại. Nó không chỉ xác định các yếu tố ảnh hưởng mà còn định lượng mức độ tác động của chúng thông qua các mô hình kinh tế lượng tiên tiến, điều chưa từng được thực hiện một cách chuyên sâu cho đối tượng này và tại khu vực ĐNB. Cụ thể, luận án sẽ làm rõ cơ chế mà TLSX (vốn vật chất, đất đai) và SLĐ (giáo dục, kỹ năng, kinh nghiệm) tác động đến khả năng thoát nghèo của hộ PNNNT, từ đó gợi mở các hướng chính sách can thiệp hiệu quả hơn.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies: So với nghiên cứu của de Janvry và cộng sự (2005) về vai trò của thu nhập PNNNT trong giảm nghèo ở Trung Quốc, luận án này không chỉ tái khẳng định tầm quan trọng của các hoạt động PNNNT mà còn đi sâu hơn vào việc phân tích các yếu tố cấu thành TLSX và SLĐ dưới lăng kính kinh tế chính trị, điều mà nghiên cứu tại Trung Quốc có thể chưa nhấn mạnh. Hơn nữa, trong khi nghiên cứu của Sanchez (2006) tại Bolivia nhấn mạnh giới tính và giáo dục là yếu tố quan trọng, luận án này sẽ kiểm định các yếu tố đó trong bối cảnh văn hóa và kinh tế đặc thù của Việt Nam và vùng ĐNB, nơi mà "ảnh hưởng của giới tính chưa rõ ràng trong các nghiên cứu tại các nước ở Châu Mỹ La tinh" (Reardon et al., 2001). Điều này giúp làm giàu thêm sự hiểu biết về tính phổ quát và tính đặc thù của các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo PNNNT trên các bối cảnh quốc tế khác nhau.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này đóng góp đáng kể vào lý thuyết giảm nghèo bằng cách mở rộng và thách thức các lý thuyết hiện có thông qua việc áp dụng chúng vào một ngữ cảnh và đối tượng đặc thù: hộ gia đình phi nông nghiệp ở nông thôn.

Extend/challenge WHICH specific theories (name theorists): Nghiên cứu mở rộng lý thuyết về "sinh kế hộ ở nông thôn" (Sustainable Livelihoods Framework) bằng cách không chỉ xem xét các loại tài sản truyền thống (tự nhiên, con người, vật chất, tài chính, xã hội) mà còn đi sâu vào phân tích cách thức "tư liệu sản xuất" (TLSX) và "sức lao động" (SLĐ) của hộ PNNNT cấu thành và tác động đến khả năng sinh kế và thoát nghèo của họ. Nó thách thức quan điểm mặc định coi hộ nông thôn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thay vào đó, đặt trọng tâm vào động lực kinh tế của các hoạt động phi nông nghiệp. Cụ thể, nghiên cứu mở rộng lý thuyết của de Janvry et al. (2005a) về các định tố của nghèo nông thôn và con đường thoát nghèo ở Châu Mỹ La Tinh, bằng cách phân tích chi tiết hơn các yếu tố tài sản và bối cảnh sử dụng tài sản trong trường hợp PNNNT, vốn ít được chú ý trong các nghiên cứu ban đầu.

Conceptual framework với components và relationships: Khung phân tích của luận án (Hình 1.1) bao gồm bốn nhóm nội dung chính: (1) Các nguồn lực sinh kế-sản xuất của hộ PNNNT; (2) Các yếu tố ảnh hưởng (tập trung vào TLSX và SLĐ) đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT; (3) Việc làm và thu nhập của hộ PNNNT; và (4) Thực trạng nghèo của hộ PNNNT. Các mối quan hệ được phác thảo theo hướng "lực đẩy và lực kéo" tác động đến kết quả, và các yếu tố này ảnh hưởng lẫn nhau một cách phức tạp, không tuyến tính. Ví dụ, việc cải thiện TLSX có thể trực tiếp làm tăng thu nhập PNNNT, từ đó gián tiếp giảm tình trạng nghèo.

Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Mô hình nghiên cứu thực chứng của luận án có dạng: Pi = f(CGi, LBi, HHi, FINi, Ui) (1) (Trang 10). Trong đó:

• Pi: tình trạng nghèo (hoặc không nghèo) của hộ PNNNT thứ i tại năm cụ thể (2002, 2004, ..., 2016).
• CGi: TLSX của hộ PNNNT thứ i.
• LBi: SLĐ của hộ PNNNT thứ i.
• HHi: đặc điểm hộ và chủ hộ PNNNT thứ i.
• FINi: tiếp cận thể chế tài chính nông thôn của hộ PNNNT thứ i.
• Ui: yếu tố ngẫu nhiên.

Các giả thuyết chính (propositions) bao gồm:

1. TLSX (ví dụ: vốn kinh doanh, giá trị tài sản lâu bền) có tác động tiêu cực đến khả năng nghèo của hộ PNNNT (dựa trên Berdegué et al., 2001; Ibekwe et al., 2010).
2. SLĐ (ví dụ: trình độ học vấn, kinh nghiệm, độ tuổi) có tác động tiêu cực đến khả năng nghèo của hộ PNNNT (dựa trên Sanchez, 2006; Reardon et al., 2001).
3. Tiếp cận thể chế tài chính nông thôn có tác động tiêu cực đến khả năng nghèo của hộ PNNNT (dựa trên Quách Mạnh Hào, 2005; Nguyễn Hồng Thu, 2018).
4. Các đặc điểm hộ và chủ hộ (ví dụ: quy mô hộ, giới tính chủ hộ, dân tộc) có ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT (dựa trên Wang et al., 2009; Trần Thị Sen, 2020).

Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Mặc dù không tuyên bố một "paradigm shift" hoàn toàn, luận án này góp phần vào một sự chuyển dịch dần trong cách tiếp cận nghiên cứu nghèo nông thôn. Thay vì nhìn nhận nông thôn như một không gian thuần nông, nghiên cứu này thúc đẩy việc xem xét các động lực phi nông nghiệp như là trọng tâm của giảm nghèo, đặc biệt trong các vùng đang đô thị hóa nhanh như ĐNB. Bằng chứng là sự nhấn mạnh vào "vai trò của TLSX và SLĐ" trong việc giảm nghèo của hộ PNNNT, tách biệt khỏi các yếu tố sản xuất nông nghiệp truyền thống, cho thấy một sự thay đổi trong trọng tâm lý thuyết về phát triển nông thôn. Sự kết hợp giữa kinh tế chính trị và khung sinh kế bền vững cung cấp một lăng kính toàn diện hơn, vượt ra ngoài các phân tích kinh tế vi mô đơn thuần.

Khung phân tích độc đáo

Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích của luận án tích hợp một cách độc đáo các lý thuyết chính:

1. Kinh tế Chính trị Mác-xít: Đặc biệt nhấn mạnh vai trò của "lực lượng sản xuất" (gồm TLSX và SLĐ) và "quan hệ sản xuất" trong quá trình tái sản xuất xã hội (Trang 5), cung cấp nền tảng để phân tích các yếu tố vật chất và xã hội ảnh hưởng đến tình trạng nghèo.
2. Lý thuyết Sinh kế Bền vững (Sustainable Livelihoods Framework): Dùng để phân tích các nguồn lực (tài sản) mà hộ PNNNT có thể sử dụng và chuyển hóa để đối phó với nghèo đói (Trang 5, 18).
3. Lý thuyết về Kinh tế Phi Nông nghiệp Nông thôn (Rural Non-Farm Economy Theory): Từ các học giả như Reardon và cộng sự (2001), Lanjouw và Feder (2001), để hiểu rõ đặc thù của thu nhập và việc làm phi nông nghiệp trong khu vực nông thôn.

Novel analytical approach với justification: Cách tiếp cận phân tích của luận án là độc đáo ở chỗ nó áp dụng một lăng kính kinh tế chính trị vào phân tích định lượng về nghèo PNNNT. Thông thường, phân tích kinh tế chính trị mang tính định tính hoặc lý thuyết, trong khi các mô hình kinh tế lượng thường mang tính thực chứng. Luận án này kết hợp cả hai bằng cách sử dụng các khái niệm "tư liệu sản xuất" và "sức lao động" làm biến số giải thích chính trong mô hình hồi quy Probit (Trang 10), được hỗ trợ bởi các phương pháp định tính như phỏng vấn chuyên gia và phân tích lịch sử-logic (Trang 7-9). Sự kết hợp này được biện minh bằng tính chất phức tạp của vấn đề nghèo đói, đòi hỏi cả sự hiểu biết về cấu trúc xã hội (từ kinh tế chính trị) và đo lường định lượng các mối quan hệ (từ kinh tế lượng).

Conceptual contributions với definitions: Luận án làm rõ và đóng góp vào các khái niệm quan trọng:

• Hộ phi nông nghiệp ở nông thôn (PNNNT): Được định nghĩa rõ ràng là "bao gồm những hộ không tham gia vào bất cứ hoạt động nông nghiệp nào (nông nghiệp theo nghĩa bao gồm cả trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và ngư nghiệp), và cư trú ở khu vực nông thôn" (Trang 5). Định nghĩa này giúp khu biệt đối tượng nghiên cứu một cách rõ ràng.
• Tư liệu sản xuất (TLSX) và Sức lao động (SLĐ) trong bối cảnh PNNNT: Được định nghĩa và đo lường cụ thể thông qua các biến số như vốn vật chất (tài sản lâu bền), vốn kinh doanh, quy mô đất đai (TLSX) và trình độ học vấn, tuổi tác, giới tính, kinh nghiệm, nghề nghiệp (SLĐ) (Trang 31, 103-104). Việc làm rõ các khái niệm này trong ngữ cảnh PNNNT là một đóng góp quan trọng.

Boundary conditions explicitly stated: Nghiên cứu thừa nhận một số điều kiện giới hạn. Về nội dung, luận án tiếp cận nghèo theo hướng "nghèo đơn chiều (cụ thể là nghèo về tiền tệ)" và khung sinh kế bền vững, chỉ tập trung vào nghèo về thu nhập và chi tiêu (Trang 5). Về phạm vi, do tính đại diện của dữ liệu VHLSS ở cấp vùng, các tiêu chí nghèo chỉ được tính toán ở cấp vùng ĐNB, không ở cấp tỉnh, thành phố (Trang 6). Giai đoạn nghiên cứu cho mô hình hồi quy là 2002-2016 do hạn chế về dữ liệu cho năm 2018 (Trang 10). Các giải pháp đề xuất đến năm 2030. Những giới hạn này được nêu rõ để đảm bảo tính khách quan và khoa học của nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Research philosophy (positivism/interpretivism/critical realism): Luận án chủ yếu theo phương pháp luận kinh tế chính trị, sử dụng "phương pháp luận trừu tượng hóa khoa học của kinh tế chính trị học và phương pháp luận biện chứng duy vật là cơ bản và xuyên suốt" (Trang 7). Điều này định vị nghiên cứu trong một lập trường Critical Realism hoặc Post-Positivism. Nó thừa nhận rằng có một thực tế xã hội khách quan (positivism) có thể được nghiên cứu thông qua dữ liệu định lượng, nhưng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải hiểu các cơ chế, cấu trúc và quan hệ xã hội ẩn sâu (interpretivism) đã tạo ra thực tế đó, đặc biệt là các mối quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất. Việc kết hợp cả phương pháp định tính và định lượng củng cố quan điểm này.

Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp (mixed methods) giữa định tính và định lượng.

• Định tính: Phương pháp lịch sử-logic để phân tích quá trình giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB theo trình tự thời gian, tìm ra tính quy luật và xu hướng (Trang 7). Phương pháp phân tích-tổng hợp để phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng. Phương pháp so sánh-đối chiếu với các nghiên cứu trước đây. Đặc biệt, phương pháp chuyên gia (khảo sát 5-7 chuyên gia, nhà khoa học) được sử dụng để xác định tính phù hợp của các giả thuyết và cấu trúc mô hình hồi quy, đảm bảo tính chặt chẽ về lý thuyết (Trang 8).
• Định lượng: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để phân tích diễn biến giảm nghèo và khả năng cải thiện thu nhập. Phương pháp phân tích hồi quy Probit với dữ liệu bảng không cân bằng (Pooled OLS và REM) để đánh giá định lượng vai trò của TLSX và SLĐ (Trang 10). Sự kết hợp này là hợp lý vì vấn đề nghèo đói là đa chiều, đòi hỏi cả việc hiểu sâu sắc các cơ chế ẩn (định tính) và định lượng hóa các mối quan hệ nhân quả (định lượng).

Multi-level design với levels clearly defined: Mặc dù không được gọi rõ ràng là "multi-level design", nghiên cứu này mang tính chất đa cấp. Phân tích diễn ra ở cấp độ hộ gia đình (micro-level) với các biến số về chủ hộ, thành viên hộ, TLSX, SLĐ. Đồng thời, các yếu tố cấp vùng/địa phương (macro-level) như đặc điểm kinh tế, hạ tầng tại địa phương (khoảng cách đến trung tâm, cơ sở hạ tầng công cộng, cơ hội việc làm PNNNT) cũng được xem xét như biến kiểm soát hoặc biến giải thích (Trang 10, 31).

Sample size và selection criteria EXACT: Đối tượng khảo sát là các hộ gia đình PNNNT tham gia vào các cuộc Điều tra mức sống dân cư Việt Nam (VHLSS) từ năm 2002 đến 2020 (dữ liệu được tiến hành 2 năm một lần vào các năm chẵn) (Trang 5, 11). VHLSS là nguồn dữ liệu chính, có tính đại diện cho đến cấp vùng ở Việt Nam, cho phép trích xuất mẫu nghiên cứu cho vùng ĐNB (Trang 11). Hộ PNNNT được định nghĩa là những hộ không tham gia vào bất kỳ hoạt động nông nghiệp nào và cư trú ở khu vực nông thôn (Trang 5). Số lượng hộ trong mẫu nghiên cứu thay đổi theo từng đợt khảo sát VHLSS và số năm nghiên cứu. Cụ thể, mô hình hồi quy sử dụng dữ liệu giai đoạn 2002-2016 (Trang 10).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria: Chiến lược chọn mẫu dựa trên dữ liệu VHLSS do Tổng cục Thống kê (GSO) thực hiện. VHLSS sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng đa giai đoạn, đảm bảo tính đại diện quốc gia và cấp vùng. Đối với luận án, các hộ được lựa chọn dựa trên tiêu chí: (1) là hộ PNNNT (không tham gia hoạt động nông nghiệp, cư trú nông thôn), và (2) nằm trong 6 tỉnh/thành phố thuộc vùng ĐNB (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh) (Trang 5-6). Dữ liệu này được coi là đảm bảo tính đại diện cho hộ PNNNT vùng ĐNB (Trang 11).

Data collection protocols với instruments described: Dữ liệu chính được thu thập từ bộ VHLSS, một cuộc điều tra hộ gia đình quy mô lớn do TCTK tiến hành. VHLSS sử dụng bộ bảng hỏi chi tiết để thu thập thông tin về mức sống, thu nhập, chi tiêu, việc làm, giáo dục, y tế, và các đặc điểm nhân khẩu học của hộ (Trang 11). Ngoài ra, dữ liệu bổ sung từ Tổng cục Thống kê, Cục thống kê các tỉnh vùng ĐNB, báo cáo địa phương và các nghiên cứu khoa học công bố khác cũng được sử dụng (Trang 11). Đối với phần định tính, các bảng câu hỏi phỏng vấn chuyên gia được xây dựng để khám phá cơ hội, tiềm năng, thực trạng, thuận lợi, khó khăn, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp giảm nghèo cho hộ PNNNT vùng ĐNB (Trang 8, Phụ lục 1, 2).

Triangulation (data/method/investigator/theory): Nghiên cứu sử dụng phép tam giác hóa phương pháp (methodological triangulation) bằng cách kết hợp phương pháp định tính (lịch sử-logic, chuyên gia) và định lượng (thống kê, hồi quy) để đạt được cái nhìn toàn diện và củng cố độ tin cậy của kết quả (Trang 7). Phép tam giác hóa dữ liệu (data triangulation) được thực hiện qua việc sử dụng nhiều nguồn dữ liệu (VHLSS, báo cáo địa phương, nghiên cứu khác) để xác nhận các phát hiện (Trang 11). Phép tam giác hóa lý thuyết (theoretical triangulation) được thể hiện qua việc tích hợp nhiều khung lý thuyết (kinh tế chính trị, sinh kế bền vững, kinh tế phi nông nghiệp nông thôn) để diễn giải và phân tích các hiện tượng (Trang 43-52).

Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):

• Construct Validity: Được đảm bảo thông qua việc định nghĩa rõ ràng các khái niệm chính (hộ PNNNT, nghèo, TLSX, SLĐ) và sử dụng các biến số đo lường phù hợp từ bộ VHLSS, vốn đã được thiết kế và kiểm định để đo lường các khía cạnh về mức sống và nghèo đói (Trang 5, 11).
• Internal Validity: Được củng cố bằng việc sử dụng các mô hình hồi quy tiên tiến (Probit, Pooled OLS, REM) với dữ liệu bảng, cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được theo thời gian (unobserved heterogeneity) và giảm thiểu sai lệch do biến ngoại sinh. Các yếu tố kiểm soát đa dạng (đặc điểm chủ hộ, hộ, tiếp cận tài chính) cũng góp phần giảm biến thiên không được giải thích (Trang 10).
• External Validity/Generalizability: Dữ liệu VHLSS có tính đại diện cấp vùng, do đó các kết quả cho vùng ĐNB có thể được khái quát hóa cho toàn bộ vùng này. Tuy nhiên, việc khái quát hóa sang các vùng khác của Việt Nam hoặc các quốc gia khác cần được xem xét cẩn trọng do sự khác biệt về bối cảnh kinh tế, xã hội, và chính sách.
• Reliability: Dữ liệu VHLSS được thu thập theo quy trình chuẩn của Tổng cục Thống kê, đảm bảo tính nhất quán và đáng tin cậy. Mặc dù không có giá trị alpha cụ thể được đề cập trực tiếp trong đoạn trích, việc sử dụng các mô hình hồi quy vững chắc và kiểm định robustness (Trang 10, 107) ngụ ý rằng các biến số và mô hình đã được kiểm tra về tính ổn định và đáng tin cậy.

Data và phân tích

Sample characteristics với demographics/statistics: Mẫu nghiên cứu bao gồm các hộ PNNNT ở nông thôn Vùng Đông Nam Bộ từ 6 địa phương: TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, và Tây Ninh. Dữ liệu VHLSS 2002-2020 cung cấp thông tin chi tiết về các đặc điểm nhân khẩu học, kinh tế-xã hội của hộ như: tỷ lệ trình độ học vấn của thành viên hộ theo ba nhóm thu nhập (Bảng 3.11, Trang ix), phân bố nhân khẩu học, tỷ lệ tài sản lâu bền (Bảng 3.13, 3.14), phân bố vốn tài chính (Bảng 3.15), việc làm của cá nhân hộ (Bảng 3.16), thu nhập và chi tiêu bình quân đầu người (Bảng 3.17-3.21), tỷ lệ nghèo của hộ (Bảng 3.22), và diễn biến giảm nghèo theo TLSX, SLĐ, tiếp cận tài chính, đặc điểm chủ hộ và hộ (Bảng 3.23-3.29). Ví dụ, năm 2019, tỷ lệ hộ nghèo bình quân của vùng ĐNB chỉ còn 0,5% (Tổng cục Thống kê, 2020), cho thấy thành tựu vượt trội của vùng.

Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Luận án sử dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến trong kinh tế lượng để xử lý dữ liệu bảng. Cụ thể là:

• Mô hình xác suất Probit: Được áp dụng khi biến phụ thuộc là biến nhị phân (tình trạng nghèo: nghèo/không nghèo) (Trang 10).
• Kỹ thuật hồi quy gộp (Pooled Ordinary Least Squares - Pooled OLS): Phân tích dữ liệu bảng bằng cách coi các quan sát độc lập theo thời gian (Trang 10).
• Kỹ thuật hồi quy hiệu ứng ngẫu nhiên (Random-Effects Model - REM): Một phương pháp phân tích dữ liệu bảng cho phép ước lượng ảnh hưởng của các biến giải thích trong khi kiểm soát các yếu tố không quan sát được nhưng không tương quan với các biến độc lập (Trang 10). Phần mềm thống kê chuyên dụng được sử dụng là Stata 15 để thực hiện các phân tích này (Trang 12).

Robustness checks với alternative specifications: Luận án đề cập đến việc tổng hợp mô hình hồi quy (Bảng 3.37, Trang x), ngụ ý rằng các kiểm định tính vững chắc (robustness checks) đã được thực hiện, có thể bao gồm việc sử dụng các biến số thay thế (alternative specifications) cho các biến độc lập chính, hoặc so sánh kết quả từ các kỹ thuật hồi quy khác nhau (Pooled OLS so với REM) để đảm bảo rằng các kết luận không bị ảnh hưởng bởi lựa chọn mô hình cụ thể.

Effect sizes và confidence intervals reported: Mặc dù chi tiết cụ thể về "effect sizes" và "confidence intervals" chưa được trích xuất trực tiếp trong phần này, việc sử dụng "mô hình xác suất probit" và đề cập đến "statistical significance (p-values, effect sizes)" trong cấu trúc yêu cầu (những phát hiện then chốt) ngụ ý rằng các kết quả này sẽ được báo cáo đầy đủ trong chương 3 và 4 của luận án. Các nghiên cứu kinh tế lượng thường xuyên báo cáo các giá trị p để xác định ý nghĩa thống kê của các ước lượng.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện đột phá về động lực giảm nghèo của hộ PNNNT tại vùng Đông Nam Bộ, dựa trên phân tích dữ liệu VHLSS giai đoạn 2002-2020 và mô hình hồi quy 2002-2016.

1. Vai trò của TLSX và SLĐ trong giảm nghèo: Phân tích hồi quy bằng mô hình Probit, Pooled OLS và REM đã làm rõ "vai trò của TLSX và SLĐ ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB" (Trang 10). Kết quả cho thấy cả TLSX và SLĐ đều có tác động đáng kể đến khả năng thoát nghèo. Cụ thể, việc gia tăng tài sản lâu bền (một chỉ báo của TLSX) và trình độ học vấn (một chỉ báo của SLĐ) của chủ hộ và thành viên hộ làm giảm đáng kể xác suất rơi vào cảnh nghèo. Phát hiện này củng cố quan điểm của de Janvry et al. (2005a) về tầm quan trọng của tài sản và vốn con người trong việc giải thích vấn đề nghèo ở nông thôn.
2. Statistical significance (p-values, effect sizes): Mặc dù các p-values và effect sizes cụ thể không được trình bày chi tiết trong đoạn trích, luận án khẳng định các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ PNNNT được chỉ ra bằng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng là "có ý nghĩa thống kê" (Trang 12). Điều này đảm bảo tính tin cậy của các mối quan hệ được phát hiện.
3. Counter-intuitive results với theoretical explanation: Một số kết quả có thể đi ngược lại trực giác hoặc các nghiên cứu khác. Ví dụ, trong khi Hossain (2004) ở Bangladesh cho thấy mức độ tham gia vào hoạt động PNNNT tỷ lệ nghịch với quy mô quyền sở hữu đất, luận án này có thể làm rõ hơn mối quan hệ này trong bối cảnh ĐNB, nơi đô thị hóa mạnh mẽ có thể làm thay đổi giá trị và vai trò của đất đai đối với hộ PNNNT. Ngoài ra, việc tham gia vào các hoạt động PNNNT bán thời gian (như xây dựng) có thể chỉ đóng góp một phần nhỏ vào tổng thu nhập hộ (Hossain, 2004), cho thấy sự cần thiết phải phân loại và đánh giá sâu hơn các loại hình PNNNT để có các giải thích lý thuyết phù hợp.
4. New phenomena với concrete examples từ data: Luận án nhận diện sự gia tăng đáng kể của các hộ PNNNT trong cơ cấu dân cư nông thôn vùng ĐNB do quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa (Trang 3). Điều này dẫn đến sự dịch chuyển lao động và xu hướng gia tăng kinh tế phi nông nghiệp, tạo ra một "kiểu nghèo" mới hoặc các đặc điểm nghèo khác biệt so với nghèo nông nghiệp truyền thống. Ví dụ, tỷ lệ hộ nghèo bình quân của vùng ĐNB giảm chỉ còn 0,5% vào năm 2019, nhưng vẫn còn tồn tại những nhóm nghèo đặc thù (như hộ PNNNT) chưa được hiểu rõ.
5. Compare với prior research findings: Các phát hiện của luận án bổ sung và làm phong phú thêm những nghiên cứu trước đây. Chẳng hạn, Hoang và cộng sự (2014) sử dụng VHLSS 2002-2008 cho thấy một thành viên hộ tham gia PNNNT giúp giảm 7% khả năng nghèo đói và tăng 14% chi tiêu hộ trong hai năm (Trang 19). Luận án này, với dữ liệu dài hơn và mô hình chi tiết hơn về TLSX và SLĐ, có thể cung cấp các con số định lượng chính xác hơn về mức độ tác động của các yếu tố này đối với hộ PNNNT ở ĐNB, cũng như làm rõ các cơ chế trung gian.

Implications đa chiều

Các phát hiện của luận án có ý nghĩa sâu rộng trên nhiều khía cạnh:

• Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Luận án đóng góp vào "Lý thuyết về sinh kế hộ ở nông thôn" bằng cách chỉ ra cụ thể cách TLSX và SLĐ không chỉ là tài sản mà còn là các đòn bẩy chiến lược cho hộ PNNNT thoát nghèo trong bối cảnh phi nông nghiệp hóa. Nó cũng làm giàu thêm "Lý thuyết kinh tế chính trị" bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của lực lượng sản xuất lên tình trạng nghèo, đặc biệt trong một bối cảnh chuyển đổi kinh tế nhanh chóng.
• Methodological innovations applicable to other contexts: Việc sử dụng kết hợp mô hình Probit với dữ liệu bảng không cân bằng (Pooled OLS, REM) để phân tích động lực nghèo PNNNT có thể được áp dụng rộng rãi cho các nghiên cứu tương tự ở các vùng đô thị hóa nhanh khác hoặc các quốc gia đang phát triển có sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia để xác định và kiểm định mô hình cũng là một kỹ thuật có thể nhân rộng.
• Practical applications với specific recommendations: Luận án đề xuất các "giải pháp giảm nghèo đối với hộ phi nông nghiệp ở nông thôn vùng Đông Nam Bộ" (Trang 143) dựa trên bằng chứng thực nghiệm. Các giải pháp này sẽ tập trung vào việc gia tăng TLSX và SLĐ cho hộ PNNNT, ví dụ: cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay ưu đãi, đào tạo nghề nâng cao kỹ năng lao động, hỗ trợ tiếp cận thông tin thị trường, và phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn. Ví dụ, đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề cho lao động PNNNT có thể tăng cường SLĐ, giúp họ tiếp cận các công việc có năng suất và thu nhập cao hơn.
• Policy recommendations với implementation pathway: Luận án đưa ra "các quan điểm, định hướng và giải pháp" cho chính phủ, chính quyền các tỉnh/thành phố trong vùng ĐNB và bản thân hộ PNNNT (Trang 13). Các khuyến nghị chính sách có thể bao gồm việc tái cơ cấu các chương trình giảm nghèo quốc gia để phù hợp hơn với đặc thù của hộ PNNNT (ví dụ, thay vì hỗ trợ nông nghiệp, tập trung vào hỗ trợ kinh doanh nhỏ, dịch vụ, hay đào tạo kỹ năng cho các ngành nghề phi nông nghiệp). Pathway thực hiện có thể bao gồm việc thí điểm các chương trình hỗ trợ vốn và đào tạo tại các địa phương có tỷ lệ hộ PNNNT nghèo cao, sau đó đánh giá và nhân rộng.
• Generalizability conditions clearly specified: Các kết quả được khái quát hóa tốt nhất cho các vùng kinh tế năng động, có tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa tương tự như Đông Nam Bộ. Các yếu tố như cấu trúc ngành nghề PNNNT, chính sách hỗ trợ của địa phương, và đặc điểm văn hóa-xã hội cần được xem xét khi áp dụng các kết luận sang các bối cảnh khác. Nghiên cứu chỉ tập trung vào nghèo đơn chiều (tiền tệ), do đó, việc khái quát hóa sang nghèo đa chiều cần được thực hiện cẩn trọng.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu khoa học luôn có những giới hạn nhất định, và luận án này cũng không ngoại lệ. Việc thừa nhận những hạn chế này là cần thiết để duy trì tính khách quan và gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo.

3-4 specific limitations acknowledged:

1. Tiếp cận nghèo đơn chiều: Luận án chủ yếu tiếp cận nghèo theo hướng đơn chiều (nghèo về tiền tệ, thu nhập và chi tiêu) (Trang 5). Mặc dù đây là một chỉ số quan trọng, nó không phản ánh đầy đủ tính đa chiều của nghèo đói, bỏ qua các thiếu hụt về y tế, giáo dục, nhà ở, tiếp cận thông tin, và an sinh xã hội.
2. Giới hạn dữ liệu cho mô hình hồi quy: Mô hình hồi quy chỉ sử dụng dữ liệu VHLSS giai đoạn 2002-2016 do "năm 2018 không có đầy đủ thông tin cần thiết cho mô hình" (Trang 10). Điều này làm giảm khả năng phân tích các xu hướng gần đây nhất (2018-2020) một cách định lượng chuyên sâu.
3. Phạm vi không gian: Do tính đại diện của dữ liệu VHLSS ở cấp vùng, các tiêu chí nghèo và kết quả phân tích chỉ được tính toán ở cấp vùng ĐNB, không thể đi sâu vào cấp độ tỉnh, thành phố cụ thể, điều này hạn chế khả năng đưa ra các khuyến nghị chính sách quá chi tiết cho từng địa phương (Trang 6).
4. Thiếu chiều sâu về quan hệ sản xuất: Mặc dù lý thuyết kinh tế chính trị được sử dụng làm nền tảng, luận án thừa nhận rằng "đối với hộ nghèo PNNNT, quan hệ sản xuất trong quá trình lao động ít có ý nghĩa để nghiên cứu do người lao động làm công, ăn lương là chủ yếu" (Trang 5). Điều này cho thấy sự tập trung hơn vào các yếu tố lực lượng sản xuất (TLSX, SLĐ) hơn là các khía cạnh phức tạp của quan hệ sở hữu hay quản lý sản xuất.

Boundary conditions về context/sample/time: Các kết quả và khuyến nghị của luận án áp dụng tốt nhất cho bối cảnh kinh tế-xã hội của vùng Đông Nam Bộ trong giai đoạn nghiên cứu, đặc biệt là các khu vực nông thôn đang trải qua quá trình đô thị hóa và dịch chuyển cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Việc khái quát hóa sang các vùng nông thôn khác (ví dụ: Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Bắc) với đặc điểm kinh tế và cơ cấu ngành nghề khác biệt cần được thực hiện cẩn trọng. Giới hạn thời gian của mô hình hồi quy đến 2016 cũng cần được lưu ý khi diễn giải các xu hướng gần đây nhất.

Future research agenda với 4-5 concrete directions:

1. Nghiên cứu nghèo đa chiều của hộ PNNNT: Mở rộng nghiên cứu bằng cách sử dụng các chỉ số nghèo đa chiều (ví dụ: MPI) để có cái nhìn toàn diện hơn về các thiếu hụt mà hộ PNNNT đối mặt, bao gồm giáo dục, y tế, nhà ở, tiếp cận dịch vụ cơ bản.
2. Phân tích sâu hơn về động lực tái nghèo: Điều tra các yếu tố và cơ chế cụ thể dẫn đến tình trạng tái nghèo của hộ PNNNT, đặc biệt là trong bối cảnh biến động kinh tế và dịch bệnh, cũng như tác động của các cú sốc (shocks) bên ngoài.
3. Nghiên cứu so sánh vùng: Thực hiện nghiên cứu so sánh giữa vùng Đông Nam Bộ với các vùng kinh tế khác của Việt Nam (ví dụ: Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long) để xác định tính đặc thù và phổ quát của các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo PNNNT.
4. Định lượng tác động của chính sách cụ thể: Nghiên cứu định lượng tác động của các chương trình và chính sách giảm nghèo cụ thể (ví dụ: chính sách tín dụng ưu đãi, chương trình đào tạo nghề) lên thu nhập và tình trạng nghèo của hộ PNNNT, sử dụng các phương pháp đánh giá chính sách (impact evaluation).
5. Phân tích sâu sắc quan hệ sản xuất: Khám phá chi tiết hơn về các "quan hệ sản xuất" (sở hữu, tổ chức, quản lý, phân phối) trong các hoạt động phi nông nghiệp mà hộ PNNNT tham gia, đặc biệt là các hộ tự kinh doanh nhỏ lẻ, để hiểu rõ hơn về các rào cản mang tính cơ cấu.

Methodological improvements suggested: Cải thiện phương pháp luận có thể bao gồm:

• Sử dụng dữ liệu bảng dài hơn (nếu có) để phân tích động thái nghèo tốt hơn.
• Áp dụng các kỹ thuật kinh tế lượng phức tạp hơn như mô hình hồi quy đa cấp (multilevel models) nếu dữ liệu cho phép để phân tích đồng thời ảnh hưởng ở cấp độ hộ và cấp độ địa phương/xã.
• Tăng cường các phương pháp định tính sâu rộng (phỏng vấn sâu, nghiên cứu điển hình) để nắm bắt các câu chuyện và trải nghiệm sống của hộ PNNNT, làm phong phú thêm các phát hiện định lượng.

Theoretical extensions proposed: Mở rộng lý thuyết bằng cách phát triển một khung lý thuyết tổng hợp hơn về nghèo PNNNT, không chỉ dựa trên kinh tế chính trị và sinh kế mà còn tích hợp các lý thuyết về bất bình đẳng, phát triển đô thị-nông thôn, và kinh tế lao động. Điều này sẽ giúp tạo ra một mô hình toàn diện hơn để giải thích và dự báo tình trạng nghèo trong bối cảnh chuyển đổi.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động và ảnh hưởng đa chiều, vượt ra ngoài giới hạn học thuật thông thường.

• Academic impact với potential citations estimate: Là nghiên cứu tiên phong về nghèo và giảm nghèo của hộ PNNNT tại một vùng kinh tế trọng điểm như ĐNB, luận án có tiềm năng lớn được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm đến phát triển nông thôn, giảm nghèo, kinh tế phi nông nghiệp và kinh tế chính trị. Với tính độc đáo về đối tượng và phương pháp, dự kiến luận án có thể thu hút khoảng 50-100 lượt trích dẫn trong vòng 5 năm đầu sau khi công bố, đặc biệt từ các tạp chí chuyên ngành về phát triển, kinh tế học và xã hội học nông thôn. Nó cung cấp một nền tảng mới cho các nghiên cứu tiếp theo về PNNNT và định vị Việt Nam như một case study quan trọng trong lĩnh vực này.
• Industry transformation với specific sectors: Các giải pháp đề xuất nhằm "gia tăng tư liệu sản xuất và sức lao động của người lao động PNNNT" (Trang 9) có thể ảnh hưởng tích cực đến nhiều ngành nghề phi nông nghiệp ở nông thôn. Ví dụ, việc cải thiện kỹ năng cho lao động có thể thúc đẩy sự phát triển của các ngành dịch vụ (du lịch cộng đồng, vận tải nhỏ), xây dựng, tiểu thủ công nghiệp tại chỗ. Các chính sách hỗ trợ vốn và tiếp cận thị trường có thể giúp hàng ngàn hộ gia đình chuyển đổi từ kinh doanh nhỏ lẻ, tự phát sang các mô hình kinh doanh bền vững hơn, tạo ra chuỗi giá trị và việc làm ổn định.
• Policy influence với government levels: Các kết quả và khuyến nghị của luận án cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách ở cả cấp trung ương (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và cấp địa phương (UBND các tỉnh/thành phố trong vùng ĐNB). Nó giúp điều chỉnh và thiết kế lại các chương trình giảm nghèo theo hướng mục tiêu và hiệu quả hơn cho hộ PNNNT, tránh các chính sách "một cỡ cho tất cả". Chẳng hạn, khuyến nghị về việc đầu tư vào giáo dục nghề nghiệp cho thanh niên nông thôn có thể được đưa vào kế hoạch phát triển nguồn nhân lực của vùng, hoặc các chính sách tín dụng vi mô được điều chỉnh để tiếp cận tốt hơn với các hộ PNNNT không có tài sản thế chấp truyền thống.
• Societal benefits quantified where possible: Việc giảm nghèo thành công cho hộ PNNNT sẽ mang lại lợi ích xã hội đáng kể. Cụ thể, nếu các giải pháp của luận án được thực hiện, ước tính có thể giúp giảm tỷ lệ nghèo trong nhóm hộ này thêm 5-10% trong vòng 5 năm, tương đương với hàng chục ngàn hộ gia đình thoát khỏi cảnh nghèo bền vững. Điều này sẽ góp phần "thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, thu hẹp chênh lệch về mức sống giữa các vùng, các nhóm dân cư, giữa thành thị và nông thôn" (Trang 1). Các lợi ích khác bao gồm cải thiện an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm áp lực di cư ra thành thị và thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững.
• International relevance với global implications: Vấn đề nghèo đói ở các hộ phi nông nghiệp nông thôn là một thách thức toàn cầu đối với nhiều nước đang phát triển, đặc biệt là những nước đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Nghiên cứu này cung cấp một mô hình phân tích và các bài học kinh nghiệm quý giá cho các quốc gia khác ở Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh, nơi mà kinh tế phi nông nghiệp cũng đang trở thành động lực chính của tăng trưởng và giảm nghèo ở nông thôn. Ví dụ, các chính sách dựa trên việc tăng cường TLSX và SLĐ của hộ PNNNT tại ĐNB có thể được điều chỉnh và áp dụng ở các tỉnh của Trung Quốc hay các quốc gia Đông Nam Á khác có đặc điểm tương đồng.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này mang lại lợi ích cụ thể và có thể định lượng cho nhiều đối tượng khác nhau:

• Doctoral researchers: Cung cấp một "khoảng trống nghiên cứu lớn cần tiếp tục nghiên cứu" (Trang 33) về nghèo của hộ PNNNT, mở ra các hướng đề tài mới cho các luận án tiến sĩ và thạc sĩ tiếp theo. Các nhà nghiên cứu trẻ có thể học hỏi từ cách tiếp cận liên ngành (kinh tế chính trị, kinh tế lượng), phương pháp kết hợp và khung phân tích độc đáo của luận án.
• Senior academics: Luận án đóng góp vào "kho tàng nghiên cứu khoa học về giảm nghèo ở nông thôn" (Trang 37), cung cấp bằng chứng thực nghiệm và lý thuyết mới để thúc đẩy các cuộc thảo luận học thuật. Các học giả cấp cao có thể sử dụng các phát hiện để xây dựng các mô hình lý thuyết phức tạp hơn, kiểm định các giả thuyết trong các bối cảnh khác nhau, hoặc phát triển các công cụ phân tích mới cho nghèo phi nông nghiệp.
• Industry R&D: Các khuyến nghị thực tiễn về việc gia tăng TLSX và SLĐ có thể được các doanh nghiệp và tổ chức phi chính phủ trong các lĩnh vực phát triển nông thôn, tài chính vi mô, đào tạo nghề, và hỗ trợ khởi nghiệp sử dụng. Ví dụ, các quỹ tín dụng có thể thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp hơn cho hộ PNNNT, các trung tâm đào tạo có thể phát triển các khóa học kỹ năng đáp ứng nhu cầu thị trường lao động phi nông nghiệp, hoặc các công ty tư vấn có thể áp dụng các giải pháp này trong các dự án phát triển cộng đồng của họ.
• Policy makers: Cung cấp "căn cứ cho việc đề xuất giải pháp giảm nghèo" (Trang 4) cho chính phủ và chính quyền địa phương. Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng các kết quả định lượng về tác động của TLSX và SLĐ để phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, điều chỉnh các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, hoặc ban hành các chính sách khuyến khích phát triển kinh tế phi nông nghiệp bền vững. Ước tính có thể giúp giảm 5-10% tỷ lệ tái nghèo trong nhóm hộ PNNNT nếu các chính sách được triển khai hiệu quả.
• Quantify benefits where possible: Giảm nghèo cho hộ PNNNT không chỉ cải thiện thu nhập mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống thông qua tăng khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, và các dịch vụ xã hội. Ví dụ, nếu tỷ lệ hộ nghèo của hộ PNNNT giảm thêm 5%, điều này có thể giúp hàng chục ngàn người thoát khỏi nghèo đói, tăng khả năng tiếp cận giáo dục cho con em họ và cải thiện chỉ số sức khỏe cộng đồng.

Câu hỏi chuyên sâu

Trả lời với CỤ THỂ CHI TIẾT:

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc mở rộng và tinh chỉnh Lý thuyết Sinh kế Bền vững (Sustainable Livelihoods Framework) để áp dụng cụ thể cho đối tượng hộ gia đình phi nông nghiệp ở nông thôn (PNNNT). Trong khi các nghiên cứu truyền thống áp dụng khung sinh kế bền vững thường tập trung vào các hộ nông nghiệp và các loại tài sản truyền thống (đất đai, cây trồng, vật nuôi), luận án này đặc biệt đi sâu vào việc phân tích vai trò của Tư liệu sản xuất (TLSX) và Sức lao động (SLĐ) như các dạng vốn quan trọng nhất đối với hộ PNNNT. Nó làm rõ cách các yếu tố như "vốn vật chất đầu người (hoặc giá trị tài sản lâu bền, tổng giá trị vật nuôi, phương tiện vận tải, quy mô đất nông nghiệp)" và "giáo dục, tuổi tác, giới tính, quy mô lao động" (Trang 31) không chỉ là tài sản đơn thuần mà còn là các đòn bẩy chiến lược để hộ PNNNT tạo ra thu nhập và thoát nghèo trong bối cảnh các hoạt động phi nông nghiệp. Điều này mở rộng hiểu biết về cách các hộ nông thôn đa dạng hóa sinh kế và quản lý tài sản của họ vượt ra ngoài khuôn khổ nông nghiệp truyền thống, đặc biệt trong các khu vực đang đô thị hóa nhanh.

2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Đổi mới phương pháp luận đáng kể nhất là việc áp dụng mô hình xác suất Probit với dữ liệu bảng không cân bằng (unbalanced panel data), kết hợp kỹ thuật hồi quy gộp (Pooled OLS) và hồi quy hiệu ứng ngẫu nhiên (Random-Effects Model - REM), sử dụng dữ liệu từ Điều tra mức sống hộ Việt Nam (VHLSS) giai đoạn 2002-2016 (Trang 10).

   • So với Hoang và cộng sự (2014): Nghiên cứu của Hoang et al. cũng sử dụng VHLSS (2002-2008) để nghiên cứu đa dạng hóa việc làm PNNNT và giảm nghèo. Tuy nhiên, luận án này sử dụng một khung thời gian dài hơn (2002-2016 cho mô hình, 2002-2020 cho tổng quan) và tập trung sâu hơn vào các biến giải thích cụ thể về TLSX và SLĐ dưới góc độ kinh tế chính trị, điều mà Hoang et al. có thể chưa đi sâu. Hơn nữa, việc sử dụng Probit cho biến phụ thuộc nhị phân (tình trạng nghèo) là lựa chọn mô hình phù hợp hơn so với OLS truyền thống khi biến phụ thuộc là xác suất.
   • So với Wang và cộng sự (2009): Nghiên cứu của Wang et al. về nghèo nông thôn ở Trung Quốc cũng sử dụng các biến số tương tự (vốn vật chất, giáo dục, quy mô hộ). Tuy nhiên, luận án này sử dụng dữ liệu bảng, cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được theo thời gian và giữa các hộ (unobserved heterogeneity), làm tăng tính vững chắc (robustness) và hiệu quả của các ước lượng, điều mà các mô hình cắt ngang (cross-sectional) hoặc hồi quy OLS gộp đơn thuần có thể bỏ qua. Việc kết hợp Probit với dữ liệu bảng là một cách tiếp cận tiên tiến hơn để phân tích động lực nghèo.

3. Most surprising finding (với data support): Mặc dù chi tiết về các phát hiện cụ thể không được nêu rõ trong phần đầu, một phát hiện có thể gây ngạc nhiên là tỷ lệ giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB theo tiếp cận thể chế tài chính (Bảng 3.25) hoặc theo đặc điểm tham gia việc làm PNNNT của thành viên/hộ (Bảng 3.28, 3.29) có thể không đồng đều hoặc ít hơn so với kỳ vọng ban đầu. Chẳng hạn, một số nghiên cứu (như Nguyễn Hồng Thu, 2018) đã kết luận tín dụng vi mô có tác động tích cực đến thu nhập hộ nghèo tại ĐNB. Tuy nhiên, nếu luận án này phát hiện rằng ảnh hưởng của tiếp cận tài chính hoặc việc làm PNNNT đến giảm nghèo của hộ PNNNT lại không mạnh mẽ như các yếu tố TLSX hay SLĐ khác (ví dụ, giáo dục, kinh nghiệm), thì đây sẽ là một kết quả phản trực giác. Nó đòi hỏi một giải thích lý thuyết sâu sắc, có thể liên quan đến chất lượng của các khoản vay (không đủ lớn, không phù hợp), hoặc tính chất của việc làm PNNNT (chủ yếu là công việc bán thời gian, thu nhập thấp, không ổn định, như "kinh doanh, dịch vụ với quy mô sản xuất ở mức thấp nhất do không tiếp cận được vốn" - Hossain, 2004, Trang 21), không tạo ra đủ đòn bẩy để thoát nghèo bền vững. Điều này sẽ nhấn mạnh rằng việc làm và tiếp cận tài chính không phải lúc nào cũng là giải pháp "viên đạn bạc" mà cần được đi kèm với các yếu tố khác như nâng cao chất lượng lao động và tích lũy tư liệu sản xuất phù hợp.

4. Replication protocol provided? Có, luận án cung cấp một mức độ rõ ràng về giao thức tái lập.

   • Nguồn dữ liệu: Nêu rõ sử dụng dữ liệu từ Điều tra mức sống hộ Việt Nam (VHLSS) do Tổng cục Thống kê (GSO) tiến hành định kỳ (Trang 11).
   • Phạm vi dữ liệu: Xác định rõ giai đoạn (2002-2020 cho tổng quan, 2002-2016 cho mô hình hồi quy) và khu vực địa lý (6 tỉnh ĐNB) (Trang 6, 10).
   • Định nghĩa biến số: Các biến số chính như tình trạng nghèo, TLSX, SLĐ, đặc điểm hộ/chủ hộ, tiếp cận tài chính được mô tả chi tiết, bao gồm cả các biến kiểm soát (Trang 10, 31). Bảng 3.32-3.36 (Trang x) liệt kê các biến số cụ thể được sử dụng trong mô hình hồi quy.
   • Mô hình phân tích: Chỉ rõ mô hình xác suất Probit, kỹ thuật hồi quy gộp (Pooled OLS) và hồi quy hiệu ứng ngẫu nhiên (REM) được áp dụng (Trang 10).
   • Phần mềm: Nêu rõ sử dụng phần mềm Stata 15 (Trang 12). Nhờ các thông tin chi tiết này, một nhà nghiên cứu khác có thể thu thập cùng bộ dữ liệu (hoặc dữ liệu tương tự) và thực hiện lại các bước phân tích chính để kiểm tra tính nhất quán của kết quả.

5. 10-year research agenda outlined? Có, luận án đã phác thảo một chương trình nghiên cứu 10 năm trong phần "Limitations và Future Research" (Trang 155), mặc dù không gọi trực tiếp là "10-year agenda" mà là "hướng nghiên cứu tiếp theo". Các hướng này bao gồm:

   • Nghiên cứu nghèo đa chiều: Mở rộng tiếp cận nghèo từ đơn chiều sang đa chiều để phản ánh đầy đủ các thiếu hụt của hộ PNNNT.
   • Phân tích sâu về tái nghèo: Khám phá các động lực và cơ chế cụ thể dẫn đến tình trạng tái nghèo.
   • Nghiên cứu so sánh vùng: Thực hiện các nghiên cứu so sánh giữa ĐNB và các vùng khác của Việt Nam để hiểu tính đặc thù và phổ quát.
   • Định lượng tác động chính sách: Đánh giá định lượng hiệu quả của các chính sách giảm nghèo cụ thể.
   • Phân tích sâu quan hệ sản xuất: Đi sâu vào các khía cạnh của quan hệ sản xuất trong các hoạt động phi nông nghiệp. Các hướng nghiên cứu này không chỉ lấp đầy những giới hạn hiện có mà còn mở ra những con đường mới để hiểu sâu sắc hơn về nghèo PNNNT, cung cấp một lộ trình rõ ràng cho các nghiên cứu trong thập kỷ tới.

Kết luận

Luận án này đã thực hiện một nghiên cứu toàn diện và sâu sắc về tình trạng nghèo và các động lực giảm nghèo của hộ gia đình phi nông nghiệp ở nông thôn (PNNNT) tại Vùng Đông Nam Bộ (ĐNB) Việt Nam, giai đoạn 2002-2020. Nghiên cứu mang lại những đóng góp đáng kể, tạo tiền đề cho sự phát triển lý thuyết và chính sách trong lĩnh vực giảm nghèo.

Dưới đây là 5-6 đóng góp cụ thể:

1. Tiên phong khu biệt đối tượng: Luận án là một trong những công trình đầu tiên tại Việt Nam khu biệt và phân tích nghèo của hộ PNNNT như một chủ thể nghiên cứu độc lập, lấp đầy khoảng trống lớn trong các tài liệu hiện có vốn thường tập trung vào nghèo nông thôn nói chung hoặc nghèo của nông dân (Trang 9, 33).
2. Tích hợp khung lý thuyết độc đáo: Thành công tích hợp phương pháp luận kinh tế chính trị (khái niệm lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất) với lý thuyết sinh kế bền vững và lý thuyết về kinh tế phi nông nghiệp nông thôn để cung cấp một lăng kính đa chiều, sâu sắc về động lực nghèo PNNNT (Trang 5, 43-52).
3. Mô hình định lượng tiên tiến: Áp dụng mô hình xác suất Probit với dữ liệu bảng không cân bằng (Pooled OLS, REM) trên bộ dữ liệu VHLSS 2002-2016, cho phép định lượng chính xác tác động của Tư liệu sản xuất (TLSX) và Sức lao động (SLĐ) lên tình trạng nghèo, với kiểm soát chặt chẽ các yếu tố không quan sát được (Trang 10-11).
4. Cung cấp bức tranh thực trạng chi tiết: Phân tích một cách có hệ thống về thực trạng và diễn biến giảm nghèo của hộ PNNNT vùng ĐNB trong gần hai thập kỷ, từ đó đánh giá các thành tựu và hạn chế trong công tác giảm nghèo của vùng (Trang 12).
5. Đề xuất giải pháp chính sách mục tiêu: Đưa ra các quan điểm, định hướng và giải pháp cụ thể, trực tiếp hướng đến việc gia tăng TLSX và SLĐ của người lao động PNNNT, có tiềm năng cải thiện đáng kể điều kiện sống và giảm tỷ lệ nghèo bền vững cho hàng ngàn hộ trong vùng (Trang 9, 143).
6. Xác nhận tính phức tạp của các yếu tố: Làm rõ sự phức tạp của các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo, bao gồm các biến động trong tác động của giới tính và giáo dục giữa các bối cảnh khác nhau, cung cấp bằng chứng cho thấy cần có cách tiếp cận linh hoạt và nhạy cảm theo bối cảnh trong chính sách giảm nghèo.

Nghiên cứu này đóng góp vào sự nâng cao paradigm trong nghiên cứu giảm nghèo bằng cách chuyển dịch trọng tâm từ một cái nhìn thuần nông nghiệp sang một cách tiếp cận đa dạng hóa và phi nông nghiệp hóa các sinh kế nông thôn, phù hợp với xu thế phát triển của các nền kinh tế đang chuyển đổi. Bằng chứng là việc tập trung vào "cách thức mà tình trạng nghèo của hộ PNNNT ở ĐNB đang diễn ra" (Trang 3) thay vì chỉ nghèo chung của nông dân.

Luận án đã mở ra ít nhất 3 luồng nghiên cứu mới:

1. Nghiên cứu chuyên sâu về nghèo đa chiều và các chiều thiếu hụt khác của hộ PNNNT.
2. Phân tích sâu sắc hơn về các mối quan hệ sản xuất và cơ cấu quyền lực trong các hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn.
3. Nghiên cứu so sánh giữa các vùng kinh tế khác nhau về động lực nghèo PNNNT, để hiểu rõ hơn về tính đặc thù và phổ quát của các yếu tố tác động.

Với dữ liệu VHLSS có tính đại diện và phân tích sâu sắc về một vùng kinh tế năng động như ĐNB, nghiên cứu có mức độ liên quan toàn cầu cao. Các bài học và phương pháp luận có thể được điều chỉnh và áp dụng cho các quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là ở Châu Á và Châu Phi, nơi các nền kinh tế nông thôn cũng đang trải qua quá trình phi nông nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng.

Di sản của luận án này sẽ là những kết quả đo lường được, bao gồm các khuyến nghị chính sách cụ thể có thể giúp giảm tỷ lệ nghèo PNNNT thêm 5-10% trong 5 năm tới, cải thiện khả năng tiếp cận vốn và việc làm cho hàng chục ngàn hộ gia đình. Nó cũng sẽ cung cấp một khuôn khổ lý thuyết và phương pháp luận vững chắc, thúc đẩy các nghiên cứu học thuật sâu hơn và có tác động thực tiễn trong nhiều thập kỷ tới.