Phân tích tác động tiền tố đến thu nhập của hộ sản xuất sản phẩm chỉ dẫn địa chỉ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ––––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN VÂN THỊNH PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP CỦA HỘ SẢN XUẤT SẢN PHẨM MANG CHỈ DẪN ĐỊA LÝ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH Nghiên cứu trường hợp hộ sản xuất Chả mực Hạ Long LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2021 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ––––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN VÂN THỊNH PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP CỦA HỘ SẢN XUẤT SẢN PHẨM MANG CHỈ DẪN ĐỊA LÝ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH Nghiên cứu trường hợp hộ sản xuất Chả mực Hạ Long Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 934 04 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN KHÁNH DOANH THÁI NGUYÊN - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Vân Thịnh, nghiên cứu sinh khóa 6, Trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên, chuyên ngành Quản lý Kinh tế. Tôi xin cam đoan: 1. Bản Luận án này do cá nhân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Khánh Doanh.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và kết quả trình bày trong Luận án này là trung thực và khách quan. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Thái Nguyên, tháng 6 năm 2021 Người viết cam đoan Nguyễn Vân Thịnh ii LỜI CẢM ƠN Để có được những kết quả như ngày hôm nay, tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, BCN khoa Quản lý – Luật, các Phòng, Khoa, Bộ môn và tập thể cán bộ, giảng viên Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn, PGS.TS Nguyễn Khánh Doanh, người đã dành nhiều thời gian tận tình chỉ bảo, định hướng và khuyến khích tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Kinh tế – UBND TP Hạ Long, Sở Công thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh, Hội sản xuất và kinh doanh Chả mực Hạ Long, Phòng Kinh tế thị xã Quảng Yên đã hỗ trợ, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các Thầy, Cô trong Hội đồng bảo vệ đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho Luận án. Trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện Luận án, tôi đã nhận được sự động viên, chia sẻ, giúp đỡ của gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp.

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc. Xin trân trọng cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 6 năm 2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Vân Thịnh DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iii Chữ viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt CASRAD Center for Agrarian Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ Systems Research and thống Nông nghiệp Development CDĐL Chỉ dẫn địa lý EFA Exploratory Factor Phương pháp phân tích nhân tố khám phá Analysis FAC Factor Nhân tố GI Geographical Indication Chỉ dẫn địa lý HSXKD Hội sản xuất và kinh doanh INAO The National Institute ofViện quốc gia về chất lượng và nguồn gốc Origin and Quality (của Pháp) KH&CN Khoa học và Công nghệ KHKT Khoa học Kỹ thuật NN & PTNT Nông nghiệp & Phát triển nông thôn OCOP One CommuneOneChương trình mỗi xã, phường một sản Product phẩm OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương nhỏ nhất SHCN Sở hữu công nghiệp SHTT Sở hữu trí tuệ TGXXHH Tên gọi xuất xứ hàng hóa TP Thành phố TRIPs Trade-Related Aspects of Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến Intellectual Property Rights thương mại của quyền sở hữu trí tuệ UBND Ủy ban Nhân dân VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i iv LỜI CẢM ƠN.ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC BẢNG.

viii DANH MỤC HÌNH.ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đóng góp của luận án. Bố cục của luận án. 5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tác động của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý đối với kinh tế - xã hội:. Các nhân tố tác động đến thu nhập của hộ sản xuất nói chung, hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý nói riêng. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Sinh kế của hộ sản xuất nông nghiệp nói chung, hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý nói riêng dưới góc nhìn kinh tế học. Các nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến sinh kế của hộ sản xuất. 16 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP CỦA HỘ SẢN XUẤT SẢN PHẨM MANG CHỈ DẪN ĐỊA LÝ. Cơ sở lý luận về các nhân tố tác động đến thu nhập của hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý.

Khái niệm về chỉ dẫn địa lý và sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Đặc điểm của chỉ dẫn địa lý và sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Vai trò của chỉ dẫn địa lý và sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Những vấn đề lý luận cơ bản về thu nhập của hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý.

Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Cơ sở thực tiễn về các nhân tố tác động đến thu nhập của hộ sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước.

Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Quảng Ninh. 43 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Câu hỏi nghiên cứu. Cách tiếp cận.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp phân tích thông tin. 54 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP CỦA HỘ SẢN XUẤT CHẢ MỰC HẠ LONG.

Khái quát địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý. Dân số và lao động. Tài nguyên thiên nhiên.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Khái quát về Chả mực Hạ long. Lịch sử hình thành và danh tiếng sản phẩm. Quy trình sản xuất.

Quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất kinh doanh Chả mực Hạ Long. Thực trạng sản xuất và thu nhập của các hộ sản xuất Chả mực Hạ Long. Số lượng các cơ sở sản xuất Chả mực Hạ Long giai đoạn 2013 – 2019. Năng suất lao động, chi phí sản xuất và thị trường tiêu thụ của hộ sản xuất Chả mực Hạ Long giai đoạn 2013 - 2019.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ sản xuất chả mực trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha. Sử dụng phân tích nhân tố khám phá (EFA). Kiểm định sự khác biệt về ảnh hưởng của các biến định tính đến thu nhập của hộ sản xuất Chả mực Hạ Long và hộ sản xuất chả mực thông thường.

Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới thu nhập của hộ sản xuất Chả mực Hạ Long theo phân tích định lượng. Vận dụng hàm sản xuất Cobb-Douglas. Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình. Những kết quả đạt được và những hạn chế.

Những kết quả đạt được. Những mặt hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế. 115 CHƯƠNG 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO THU NHẬP CHO HỘ SẢN XUẤT CHẢ MỰC HẠ LONG.

Cơ sở đề xuất giải pháp. Chủ trương phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội tỉnh của tỉnh Quảng Ninh. Những cơ hội và thách thức trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội của tỉnh Quảng Ninh.

Tiềm năng phát triển sản xuất sản phẩm mang chi dẫn địa lý của Việt Nam nói chung, tỉnh Quảng Ninh nói riêng. Định hướng phát triển sản phẩm mang Chỉ dẫn địa lý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Một số giải pháp nâng cao thu nhập cho hộ sản xuất Chả mực Hạ Long. Tăng cường năng lực liên kết trong sản xuất kinh doanh cho các hộ sản xuất Chả mực Hạ Long.

Giải pháp về mở rộng thị trường tiêu thụ cho Chả mực Hạ Long. Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh Chả mực Hạ Long. Giải pháp về nâng cao công tác quản lý đối với hoạt động sản xuất kinh doanh Chả mực Hạ Long. Giải pháp về phát triển hạ tầng phục vụ cho hoạt động sản xuất và tiêu thụ Chả mực Hạ Long.

136 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 140 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 142 PHỤ LỤC viii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Mô tả tóm lược các biến số dự kiến.1: Quy mô và mật độ dân số của tỉnh Quảng Ninh.2: Cơ cấu lao động tỉnh Quảng Ninh phân theo khu vực.3: Cơ cấu lao động tỉnh Quảng Ninh phân theo nhóm ngành kinh tế.4: Cơ cấu lao động tỉnh Quảng Ninh phân theo độ tuổi.5: Cơ cấu lao động tỉnh Quảng Ninh phân theo giới tính.6: Các công đoạn chính trong chế biến chả mực tại Quảng Ninh.7: Địa điểm thực hiện các công đoạn sản xuất.8: Mô tả đối tượng tham gia khảo sát.9a: Số lượng cơ sở sản xuất Chả mực Hạ Long.9b: Quy mô các cơ sở chế biến Chả mực Hạ Long.10: Ma trận SWOT đối với kênh ngắn.11: Số lượt khách du lịch đến Quảng Ninh 2015 – 2019.12: Chi phí bình quân của hộ sản xuất Chả mực Hạ Long.13: Giá bán một số loại chả mực.14: Thu nhập bình quân của lao động tham gia sản xuất.15: Thu nhập bình quân của cơ sở sản xuất Chả mực Hạ Long.16: So sánh thu nhập bình quân của lao động sản xuất Chả mực Hạ Long và lao động ngành nông nghiệp, thủy sản tại Quảng Ninh 92 Bảng 4.17: Bảng thống kê độ tin cậy các biến quan sát.18: Kiểm định KMO và Barlett’s.19: Kiểm định phương sai trích của các yếu tố.20: Ma trận xoay nhân tố.21: Thống kê mô tả các nhóm nhân tố.22: Giá trị trung bình của các biến định tính.23: Mô tả các biến định lượng.24a: Kết quả kiểm định sự phù hợp của mô hình.24b: Kết quả kiểm định một số khuyết tật của mô hình.25: Kết quả hồi quy mô hình.