Luận án thạc sĩ: Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên

Lý do chọn đề tài Xây dựng nông thôn mới là một mục tiêu quan trọng trong chủ trƣơng của Đảng Cộng sản Việt Nam về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đƣợc xác định trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng (khóa X), Việt Nam không thể có một nƣớc cơ bản thành nƣớc công nghiệp theo hƣớng hiện đại nếu nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nông dân có đời sống văn hóa và vật chất thấp. Nghị quyết đã xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới đến năm 2020. Để thực hiện nhiệm vụ mà Nghị quyết số 26-NQ/TW đề ra, Thủ tƣớng Chính phủ có Quyết định số 491/QĐ-TTg, ngày 16 tháng 4 năm 2009 và Quyết định số 800/QĐ-TTg, ngày 04 tháng 6 năm 2010 “Ban hành Bộ tiêu chí về xây dựng nông thôn mới”. Thực hiện chủ trƣơng của Đảng, Đảng bộ huyện Tuy An đã tập trung chỉ đạo, từng bƣớc cụ thể hóa các tiêu chí xây dựng nông thôn mới phù hợp với địa phƣơng.

Hiện nay Chƣơng trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Tuy An có 100 % các xã trên địa bàn phê duyệt xong Đồ án quy hoạch, đề án xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. Bộ mặt nông thôn tại huyện Tuy An đã có nhiều đổi mới, tạo sự chuyển biến mạnh về nhận thức, ý thức của ngƣời dân trong việc thực hiện tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Đến nay Chƣơng trình xây dựng nông thôn mới của huyện đã đạt nhiều kết quả quan trọng: Đã có 05 xã đạt 19 tiêu chí, 01 xã đạt 18 tiêu chí, 03 xã đạt 16 tiêu chí, 01 xã đạt 15 tiêu chí, 03 xã đạt 14 tiêu chí, 02 xã đạt 13 tiêu chí, số tiêu chí bình quân đạt 16,3 tiêu chí/ xã. Diện mạo nông thôn có sự thay đổi rõ nét, cơ sở hạ tầng thiết yếu từng bƣớc đƣợc nâng cấp, hệ thống các trƣờng học, trạm y tế, chợ, bƣu điện văn hóa xã, hệ thống thủy lợi, đƣờng giao thông liên thôn, đƣờng ngõ xóm, thu nhập của ngƣời dân đƣợc cải thiện, nhà ở dân 1 cƣ từng bƣớc đƣợc nâng cao, hệ thống chính trị đƣợc cũng cố.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc quá trình triển khai xây dựng nông thôn mới vẫn còn nhiều hạn chế; về cơ chế chính sách, nguồn lực đầu tƣ, việc huy động nguồn lực đóng góp của doanh nghiệp, của Nhân dân và cộng đồng xây dựng nông thôn mới chƣa nhiều. Với mong muốn góp phần nhỏ bé của mình để Chƣơng trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên nhanh chóng về đích và qua thực tiễn của vấn đề tác giả đã chọn “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sỹ của mình. Đề tài này tập trung đi sâu nghiên cứu, đánh giá thực trạng, đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm góp phần thực hiện thắng lợi Chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại huyện Tuy An tỉnh Phú Yên trong giai đoạn hiện nay. Đề tài cũng là kết quả nghiên cứu trên cơ sở vận dụng những kiến thức khoa học đã đƣợc nghiên cứu, học tập trong nhà trƣờng với kinh nghiệm thực tiễn công tác của bản thân tại địa phƣơng.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn Trong những năm gần đây, thực tế có rất nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực xây dựng nông thôn mới. Khi đặt vấn đề nghiên cứu đề tài này, tác giả đã đƣợc tiếp cận với một số công trình khoa học của các nhà khoa học có liên quan đến đề tài ở những góc độ khác nhau, tiêu biểu là một số công trình sau: Công trình “Phát triển nông thôn” do GS. Phạm Xuân Nam (chủ biên) đƣợc Nxb Khoa học xã hội ấn hành năm 1997, là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về phát triển nông thôn. Trong tác phẩm này, tác giả đã phân tích khá sâu sắc một số nội dung về phát triển kinh tế - xã hội nông thôn nƣớc ta nhƣ: dân số, lao động, việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, vấn đề sử dụng và quản lý nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, vấn đề phân tầng xã hội và xóa 2 đói giảm nghèo.

Trong lúc phân tích những thành tựu, yếu kém và thách thức đặt ra trong phát triển nông nghiệp, nông thôn nƣớc ta các tác giả đã chỉ ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống chính sách và cách thức chỉ đạo của Nhà nƣớc trong quá trình vận động của nông thôn. Phan Xuân Sơn và Nguyễn Cảnh với bài viết: Xây dựng mô hình nông thôn mới ở nƣớc ta hiện nay” phân tích chủ yếu ba vấn đề: thứ nhất, nông thôn Việt Nam trƣớc yêu cầu mới; thứ hai, hình dung ban đầu về những tiêu chí của mô hình nông thôn mới; thứ ba, về những nhân tố chính của mô hình nông thôn mới nhƣ: kinh tế, chính trị, văn hóa, con ngƣời, môi trƣờng. Các nội dung trên trong cấu trúc mô hình nông thôn mới có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nhà nƣớc đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, động viên tinh thần.

Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi và hoạch định chính sách [25]. Tác giả Vũ Văn Phúc (chủ biên) và các cộng sự trong cuốn: “Xây dựng nông thôn mới – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. Nxb Chính trị Quốc gia Hà nội, năm 2012. Tác phẩm đã nêu những vấn đề lý luận chung về xây dựng NTM, làm rõ những chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và nhà nƣớc về nông nghiệp, nông thôn, nông dân và xây dựng NTM.

Thực tiễn xây dựng NTM tại các địa phƣơng Ở Việt Nam: Những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và những vấn đề đặt ra trong triển khai thực hiện xây dựng NTM. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp cụ thể; về công tác tuyên truyền, về tổ chức sản xuất, về phát triển kinh tế nông thôn, về đầu tƣ xây dựng kết cấu hạ tầng và xây dựng ngƣời nông dân mới chủ thể của nông thôn là hạt nhân để xây dựng NTM. Quy hoạch xây dựng nông thôn mới (2014), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật và Nhà xuất bản xây dựng, chủ yếu đƣa ra phƣơng pháp quy hoạch xây dựng xã, cụm xã, thiết kế quy hoạch xây dựng điểm dân cƣ 3 nông thôn, phát triển kết cấu hạ tầng, vệ sinh môi trƣờng, tổ chức thiết kế quy hoạch xây dựng và quản lý điểm dân cƣ [19]. Đề tài “ Vai trò của chính quyền xã trong XDNTM ở Thái Nguyên” của Ngô Thị Vân Anh, Luận văn thạc sĩ Hành chính công năm 2015, đề cập đến vai trò của chính quyền cấp xã trong chỉ đạo chƣơng trình XDNTM [1].

Bên cạnh đó có rất nhiều bài báo, đề tài, luận văn, luận án nghiên cứu về xây dựng nông thôn mới. Các công trình nghiên cứu đã có những đóng góp nhất định trong việc cung cấp lý luận về xây dựng nông thôn mới trong phạm vi cả nƣớc nói chung và tỉnh Phú Yên nói riêng. Đồng thời đây cũng là cơ sở quan trọng để tác giả nghiên cứu, tham khảo trong quá trình nghiên cứu đề tài của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 3.

Mục đích Trên cơ sở phân tích, đánh giá, làm rõ thực trạng việc triển khai xây dựng nông thôn mới trong thời gian qua và những tác động của việc xây dựng nông thôn mới đến tình hình kinh tế - xã hội của địa phƣơng, từ đó xác định những khó khăn, hạn chế, nguyên nhân của những tồn tại cần khắc phục và đề ra một số giải pháp cụ thể trên địa bàn huyện Tuy An để việc thực hiện chƣơng trình xây dựng nông thôn mới mang lại hịêu quả cao trong thời gian tới, hƣớng tới mục tiêu hoàn thành 100 % số xã trong toàn huyện đạt tiêu chí xã NTM, đồng thời duy trì nâng cao hơn các tiêu chí theo chuẩn NTM tại các xã đạt chuẩn và đƣợc công nhận xã NTM. Nhiệm vụ Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới. 4 Phân tích, đánh giá tình hình thực trạng quản lý nhà nƣớc về XDNTM của địa phƣơng theo (19 tiêu chí) xác định những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; Đề xuất phƣơng hƣớng và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về XDNTM ở huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 4.

Đối tượng Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới ở huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Phạm vi - Về nội dung: Nghiên cứu về những nội dung chính trong hoạt động quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới. - Về không gian: Tập trung nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới 15 xã trên địa bàn huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. - Về thời gian: Luận văn nghiên cứu nội dung quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên từ năm 2012- 2018.

Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp chủ yếu giai đoạn 2019 -2025. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu 5. Phương pháp luận Luận văn nghiên cứu trên cơ sở phƣơng pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và những quan điểm, chủ trƣơng của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng tổng hợp nhiều phƣơng pháp nghiên cứu, trong đó chú trọng phƣơng pháp: phân tích, tổng hợp, so sánh, diễn giải, quy nạp… đặc biệt luận văn sử dụng các phƣơng pháp: - Phương pháp thống kê: 5 Phƣơng pháp này sử dụng nhiều ở chƣơng 2 của luận văn.

Sau khi thu nhập các tài liệu, số liệu đã có tại các cơ quan trong huyện nhƣ: Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của huyện, Phòng nông nghiệp huyện, cục thống kê huyện, phòng tài chính kế hoạch huyện từ đó đánh giá các chỉ tiêu và tiêu chí cụ thể, tiến hành thống kê, mô tả và tổng hợp các số liệu, dữ liệu, luận văn đƣa ra những đánh giá quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.