Luận án tiến sĩ: Đào tạo nghề cho lao động nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa - Nguyễn Văn Đại

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong Luận án là hoàn toàn trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng ñược ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Văn ðại ii MỤC LỤC MỞ ðẦU……….

TÍNH CẤP THIẾT ðỀ TÀI NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ðỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. ðỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN.15 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA……………. PHÂN CÔNG LAO ðỘNG Xà HỘI VÀ SỰ CẦN THIẾT ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN. Khái niệm về nguồn lao ñộng và phân công lao ñộng nông thôn.

Cơ sở và các hình thức phân công lao ñộng ở nông thôn. Sự cần thiết của ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn. NỘI DUNG VÀ CÁC HÌNH THỨC ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN. Khái niệm về ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn.

Các hình thức ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn. Nội dung ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn. CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA VÀ YÊU CẦU ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA. Công nghiệp hóa, hiện ñại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Yêu cầu ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện ñại hóa. KINH NGHIỆM ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC. Kinh nghiệm ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn của một số nước ở Châu Á. Kinh nghiệm ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn ở một số ñịa phương trong nước.

62 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GIAI ðOẠN 2006-2010 .CÁC ðIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, Xà HỘI ẢNH HƯỞNG ðẾN ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Vị trí ñịa lý. ðịa hình, ñất ñai. Thời tiết khí hậu.

Nguồn nước và chế ñộ thuỷ văn. Dân số và lao ñộng. Tác ñộng của các ñiều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng ñến ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ðẠI HÓA VÀ NHU CẦU ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG.

Khái quát về công nghiệp hóa - hiện ñại hóa vùng ðồng bằng sông Hồng. Nhu cầu ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng giai ñoạn 2006-2010. THỰC TRẠNG ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Thực trạng phát triển hệ thống ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng.

Thực trạng hệ thống cơ sở vật chất của các cơ sở ñào tạo nghề. Thực trạng chương trình, giáo trình và công cụ phụ trợ trong các cơ sở dạy nghề. Thực trạng ñội ngũ giáo viên của các cơ sở ñào tạo nghề. Thực trạng triển khai chương trình ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðBSH theo ñề án Chính phủ.

Kết quả ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðBSH. ðÁNH GIÁ CHUNG VỀ ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Những kết quả ñạt ñược của ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng. Những hạn chế và vấn ñề ñặt ra cần giải quyết ñể nâng cao hiệu quả ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðBSH.

140 iv CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ðẨY MẠNH ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA. QUAN ðIỂM VỀ ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA. PHƯƠNG HƯỚNG, MỤC TIÊU ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA………. NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ðẨY MẠNH ðÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ðỘNG NÔNG THÔN VÙNG ðỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ðẠI HÓA.

Nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và ñến từng người dân về chủ trương, chính sách của ðảng và Nhà nước trong hoạt ñộng ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn. Hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch dạy nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng. Phát triển mạng lưới ñào tạo nghề và ña dạng hóa hoạt ñộng ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn và nông thôn ðồng bằng sông Hồng. ðầu tư phát triển ñội ngũ cán bộ và giáo viên dạy nghề.

ðổi mới và phát triển chương trình dạy nghề cho lao ñộng nông thôn và nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt ñộng dạy nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng. ðổi mới và hoàn thiện các chính sách khuyến khích ñầu tư, huy ñộng nguồn vốn dạy nghề cho lao ñộng nông thôn. Kết hợp giữa ñào tạo với sử dụng người lao ñộng qua ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn của vùng ðồng bằng sông Hồng.182 TÀI LIỆU THAM KHẢO.186 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển châu Á (The Asian Development Bank) CNH Công nghiệp hóa CNH, HðH Công nghiệp hóa, hiện ñại hóa ðBSH ðồng bằng sông Hồng GS.TS Giáo sư, tiến sỹ FDI ðầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) KCN Khu công nghiệp HðH Hiện ñại hóa NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) WB Ngân hàng thế giới (World Bank) PGS Phó giáo sư TS Tiến sỹ Th.S Thạc sỹ TTg Thủ tướng chính phủ Qð Quyết ñịnh UBND Uỷ ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Hiện trạng ñất ñai các tỉnh vùng ðồng bằng sông Hồng năm 2010.2: Dân số và lao ñộng các năm vùng ðồng bằng sông Hồng .3: Nhu cầu ñào tạo nghề cho nguồn lao ñộng vùng ðồng bằng Sông Hồng giai ñoạn 2006-2010 .4: Nhu cầu ñào tạo nghề cho nguồn lao ñộng nông thôn .93 vùng ðồng bằng Sông Hồng giai ñoạn 2006-2010 .5: Hệ thống các cơ sở ñào tạo nghề giai ñoạn 2005-2010.

So sánh hệ thống ñào tạo nghề do Tổng cục Dạy nghề quản lý của vùng ðBSH với các vùng thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ năm 2010.7: Hệ thống các cơ sở ñào tạo nghề các tỉnh vùng ðBSH .97 do Tổng cục dạy nghề quản lý năm 2010 .8: Kinh phí cho các cơ sở ñào tạo nghề từ dự án tăng cường năng lực ñào tạo nghề ở Vĩnh Phúc và Hải Dương các năm 2008-2010 .9: Kết quả ñầu tư cho ñào tạo nghề ở Hà Nội và Hưng Yên .10: Kinh phí cho các cơ sở ñào tạo của dự án “Tăng cường năng lực ñào tạo nghề” giai ñoạn 2006-2010 .11: Thực trạng ñội ngũ giáo viên trường Cao ñẳng nghề kỹ thuật công nghệ ðông Anh Hà Nội .12: Kết quả ñào tạo nghề vùng ðồng bằng sông Hồng .125 theo các cấp ñào tạo các năm 2008-2010 .13: Kết quả ñào tạo nghề cho lao ñộng vùng ðồng bằng sông Hồng của các cơ sở ñào tạo các năm 2008-2010.14: Kết quả ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng .129 ðồng bằng sông Hồng theo các cấp ñào tạo các năm 2008-2010.15: Kết quả ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng của các cơ sở ñào tạo các năm 2008-2010 .132 vii SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ Sơ ñồ 1: Khung phân tích trong nghiên cứu ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng.1: So sánh kết quả ñào tạo nghề chung và ñào tạo nghề cho lao ñộng nông thôn vùng ðồng bằng sông Hồng 2008-2010 .2: So sánh kết quả ñào tạo nghề chung và cho lao ñộng nông thôn bậc cao ñẳng nghề vùng ðồng bằng sông Hồng 2008-2010.3: So sánh kết quả ñào tạo nghề chung và cho lao ñộng nông thôn bậc trung cấp nghề vùng ðồng bằng sông Hồng 2008-2010 .4: So sánh kết quả ñào tạo nghề chung và cho lao ñộng nông thôn bậc sơ cấp nghề vùng ðồng bằng sông Hồng 2008-2010 .5: So sánh kết quả ñào tạo nghề chung và cho lao ñộng nông thôn dưới 3 tháng vùng ðồng bằng sông Hồng 2008-2010.6: So sánh giữa nhu cầu ñào tạo với kết quả ñào tạo .133 bình quân cho lao ñộng nông thôn giai ñoạn 2008-2010. TÍNH CẤP THIẾT ðỀ TÀI NGHIÊN CỨU Nguồn lao ñộng là một trong các nguồn lực quan trọng và có tính quyết ñịnh ñến sự phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, ñể ñáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, nguồn lao ñộng phải ñáp ứng ñủ về số lượng và ñảm bảo về chất lượng. Với ñặc ñiểm về sự biến ñộng của nguồn lao ñộng, thường xuyên có bộ phận có trình ñộ chuyên môn cao, có kinh nghiệm lao ñộng, quá tuổi lao ñộng ra khỏi ñộ tuổi lao ñộng và bộ phận khác chưa có trình ñộ chuyên môn và kinh nghiệm lao ñộng bước vào ñộ tuổi lao ñộng.

Vì vậy, ñào tạo nâng cao chất lượng nguồn lao ñộng là việc làm thường xuyên và ñóng vai trò hết sức quan trọng. ðặc biệt là những người lao ñộng trong nguồn lao ñộng nông thôn. Nông thôn Việt Nam có nguồn lao ñộng dồi dào về số lượng và thấp về chất lượng, tỷ lệ lao ñộng ñã qua ñào tạo chiếm tỷ trọng rất thấp. Vì vậy, phát triển nguồn lao ñộng là một trong những giải pháp có tính chiến lược trong quá trình chuyển nông nghiệp, nông thôn sang sản xuất hàng hóa theo hướng CNH, HðH.

ðể nâng cao chất lượng nguồn lao ñộng cho lao ñộng nông thôn, ñào tạo nói chung, ñào tạo nghề nói riêng vừa là vấn ñề có tính cấp bách, vừa có tính cơ bản và lâu dài. Trong những năm qua, ðảng và Nhà nước có nhiều chủ trương chính sách phát triển nguồn lao ñộng nông thôn với sự ñầu tư cho các cơ sở ñào tạo, cho các tổ chức khuyến nông, khuyến công, các tổ chức quần chúng làm nhiệm vụ ñào tạo, chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, nâng cao chất lượng nguồn lao ñộng. Vì vậy, chất lượng nguồn lao ñộng nông thôn, nhất là trình ñộ nghề từng bước ñược nâng lên, tạo nên bước phát triển mới trong kinh tế nông thôn nước ta. Tuy nhiên, do xuất phát ñiểm thấp về chất lượng, do số lượng ñông nên sự chuyển biến của nguồn lao ñộng so với yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn còn chưa ñáp ứng.