Luận án: Xâm nhập mặn sông Trà Ly, giải pháp giảm thiểu thiệt hại do BĐKH

LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Phan Thị Diệu Huyền Mã số học viên: 1581440301007 Lớp: 23KHMT11 Chuyên ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 608502 Khóa học: 23 Tôi xin cam đoan quyền luận văn được chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Hoàng Ngọc Quang và GS. Lê Đình Thành với đề tài nghiên cứu trong luận văn: “Nghiên cứu, đánh giá xâm nhập mặn trên sông Tra Ly và dé xuất các giải pháp giảm thiểu thiệt hại trong bối cảnh biến đổi khí hậu ” Đây là đề tài nghiên cứu mới, không trùng lặp với các đề tài luận văn nào trước đây, do đó, không phải là bản sao chép của bất kỳ một luận văn nào. Nội dung của luận văn được thé hiện theo đúng quy định.

Các số liệu, nguồn thông tin trong luận văn là do tôi thu thập, trích dẫn và đánh giá. Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung tôi đã trình bày trong luận văn này. Hà Nội ngày tháng năm 2016 NGƯỜI VIET CAM DOAN Phan Thi Diéu Huyén LỜI CÁM ON Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Khoa học Môi trường với đề tài "Nghiên cứu, đánh giá xâm nhập mặn trên sông Trà Ly và đề xuất các giải pháp giảm thiểu thiệt hai trong bổi cảnh biễn đi khí hậu đã hoàn thành với sự giáp đỡ nhiệt tỉnh của các thầy cô giáo trong khoa Môi trường - trường Đại học Thủy lại, thầy cô giáo trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, cùng gia đình và bạn bè, Đặc tôi xin bày tô lồng biết ơn sâu sắc đến PGS.

Hoàng Ngọc Quang và GS. Lê Dinh Thành đã tận tình hướng dẫn, chi bảo trong suốt thời gian qua để luận. văn được hoàn thành đúng thời gian quy định. Do luận văn được thực hiện trong thời gian có hạn, tai liệu tham khảo và số liệu đo đạc thiểu thốn, kinh nghiệm bản thân côn hạn chế nên nội dung luận n nhiều thiểu sốt.

Vi vậy, rit mong nhận được sự đóng góp quỷ báu của các thay cô giáo và toản tl bạn học ôi xin chân thành cảm on! LỜI CAM DOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC HÌNH DANH MỤC BẢNG. Tính cấp thiết của đề tà 2. Mục tiêu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu chính và cầu trác luận vã CHUONG 1 TONG QUAN CÁC VAN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ KHU VỰC SÔNG TRÀ LÝ.1 Các vẫn để nghiên cứu về điễn biến xâm nhập mặn vùng cửa sông.1 Tẳng quan chung về xâm nhập mặn 5 1.12 Tie động củu nước biển dng đến Viet Nam 1b 1.3 Các nghiên cửu về xâm nhập mãn trong và nguài nước 4 1.1 Điẫu kgm tự nhiên, kink tế xã hội khu vực sông Trà Lÿ.22 Tình hình xâm nhập mặn lu vực sông Trà Lj 29 CHUONG 2 UNG DỤNG MÔ HÌNH MIKE 11 NGHIÊN COU DIEN BIEN MAN SONG TRA LY 2.1 Giới thiệu tổng quan về các mô hình thiy lục hệ thông sông, 2.1 Mô hình trong nước 2. Mé hình nước ngoài 2.2 Cơ sở để lựa chọn mô hình MIKE II.1 Tổng quan về mô hình.2 Các phương trình cơ bản 3.3 Yêu cầu số liệu đầu vào mô hình .4 Ứng dụng mô hình MIKE 11 mô phông diễn biến mặn sông Trà Lý.1 Thiết lập sơ đồ mang lưới “ 344.2 Hiệu chỉnh và kiểm định thông số mô hình MIKE 11 cho sông Trà Lý 46 CHUONG 3 TÍNH TOÁN XÂM NHẬP MAN THEO CÁC KỊCH BẢN VÀ DE XUẤT CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIẾU 35 3.11 Liga chọn các ịch bản tinh toán xâm nhập mặn.1 Cơ sở lựa chọn lịch bin 5s 3.2 Các Bch bản tinh toán s 3.2 KẾt quả tinh toán mô phẳng xâm nhập mặn sông Trà Lý theo các kịch bản s 3.1 Kế quả mồ phòng sọ 4.2 Nhận xét ht quả tình toán 6 3.3 Đề xuất các giải pháp giảm thiếu.31 Các cơ sở đề xuất giải pháp cụ T0 3.2 Cúc giải pháp cụ thể 1 KET LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ TÀI LIỆU THAM KHẢO. PHỤ LUC DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 H tượng xâm nhập mặn tử biển vio lòng sông vùng cửa sông, Hình 1.2 Bản đồ xâm nhập mặn vũng Đồng bằng sông Cửu Long 13 Hình 1.3 Vị wi dia lý tink Thái Bình 23 Hình 1.4 Bản đồ mạng lưới sông suỗi tỉnh Thái Bình.1 Sơ dé sai phân hữu hạn 6 điểm ẩn Abbot.2 Sơ đỗ sai phân 6 điểm an Abbott trong mặt phẳng x~L 39 Tình 2.3 Sơ đỗ tinh toán thủy lực sông Trà Lý 45 Hình 2.4 Sơ dé quá tình hiệu chỉnh bộ thông số mô hình.5 Kết quả hiệu chỉnh tại tram Thái Bình 48 Hình 2 6 Kết quả hiệu chỉnh độ mặn tính toán và thực do tại trạm Ngũ Thôn 50 2.7 Kết quả kiểm định tại trạm Thái Bình 31 nh 3,1 Diễn biển mặn dọc sông Trả Lý theo các kịch bin 62 Tình 3.2 Bản dd khoảng cách xâm nhập mặn năm 2005 66 Hình 3.3 Bản đồ khoảng cách xâm nhập mặn năm 2020 67 Hình 3.4 Bản đồ khoảng cách xâm nhập mặn năm 2030 68 3.5 Bản đồ khoảng cách xâm nhập mặn năm 2050.6 Vị tí đặ dip ngăn mặn trên sông Trì Lý T3 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Các hoại động của con người có ảnh hướng đến thay đổi xâm nhập mặn.2 Tốc độ ruyền đình triều và định mặn ở ving cửa sông 9 Bảng 1.3 Mực nước trùng bình các tháng mùa kiệt tại trạm Thai bình 2 Bảng 1.4 Mực nước đỉnh triều cao nhất và chân triều thấp nhất thing đặc trưng trên xông Tả Lý 28 Bảng 1.5 Độ mặn lớn nhất trong mùa kiệt nhiều năm trên sông Trả LY 30 Bảng 1.6 Khoảng cách xâm nhập mặn trên một số sông chính thuộc tinh Thái Bình.7 Triết giảm độ mặn trên các triển sông 31 Bang 1.8 Thông kê sản lượng thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn sáu năm gin đây .1 Bảng thống kê các biên trên và biên dưới.2 Kết qua đánh giá sai số tn toán và thực đo tại một số tram kiểm tra.3 Kết quả đánh gi sai số độ mặn tính toán và thực do tại vị tí kiểm tra trên sông Trả Lý thắng 3 năm 2001 49 Bang 2.4 Kết quả kiểm định hệ số Nash của trạm Thái Bình.5 Kết quả đánh giá sai số độ mặn tinh ton và thực do tại vị tí kiểm trả trên sông Trả Lý thắng3 năm 2005 : 52 Bảng 3.1 Mực nước biển ding theo kịch bản phát thải thấp (em) 55 Bảng 3.2 Mực nước biển dâng theo kịch bản phat thai trung bình (em) 55 Bang 3.3 Mực nước biển ding theo kịch bản phát thải cao (cm).4 Tổng hop các kịch bản mô phỏng 58 Bang 3.5 Kết qua về độ man lớn nhất đọc sông Trà Lý theo các kịch bản 59 Bảng 3.6 Diễn biển mặn trên sông Trả Lý và ed khu vực bị ảnh hưởng trong tương li 65 Bang 3.7 Diễn biến độ mặn lớn nhắt trên sông Trà Lý mùa cạn trường hợp có và không có công trình ngăn mặn 74 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết cin đề tài Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thie lớn nhất đối với nhân loại trong thé ky 21. Thiên tai va các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đang gia tăng ở hi thết các nơi trên thé giới. Nhiệt độ và mực nước biển trung bình toàn cầu tiếp tục tăng ‘va dang là mối lo ngại của các quốc gia trên thé giới. “Trong 50 năm qua, tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình tăng khoảng 0,7%C và mực nước biển đã ding khoảng 20 em.

Cũng theo dự báo của Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biển đổi khí hậu thuộc Bộ Tài Nguyên Môi Trường, đến năm 2100, mực nước. biển sẽ tăng lên ti Im, nhiệt độ tăng khoảng 3°C [1]. Việt Nam với đường ở biển dãi hơn 3200 km cũng dang được đánh giá là một trong số những quốc gia bi tic động mạnh mẽ nhất của biển đổi khí hậu. Bên cạnh các loại hình thiên tai mạnh mẽ gây ra nhiễu thiệt hại nặng né cho nước ta như lũ It, bão, hạn bản.

thì xâm nhập mặn cũng đang nỗi lên như 1 vấn đề cấp bách cần phải được giải quyết đối với các quản lý, các nhà nghiền cửu và chính quyỂn của nước ta, Ranh giới xâm nhập min dang có xu hướng ngày một tiến sâu hơn vào đất liền gây ảnh hưởng rắt lớn cho đời sống và hoạt động sản xuất của người dân. Xm nhập mặn là một quá tỉnh ty nhiên nên nếu nắm được nguyên nhân, diễn biến của nó thì chúng ta hoàn toàn có thé đính giá, dự báo được quá trình nảy phục vụ cho ấy nước tuổi theo mia vụ cây trồng và rong thời đoạn đài có thể bổ t thời vụ gieo trồng hợp lý để han chế tối đa tác động của xâm nhập mặn. Đồng thời, mặn cũng là một điều kiện thuận lợi chơ các khu mi trồng thuỷ sản, hệ sinh thải ngập nước ven sông. Đây cũng là mục tiêu cơ bản của việc nghiên cứu xâm nhập triều mặn phục vụ.

sắc hoạt động kinh té- xã hội vùng cia sông đồng bằng sông Hang - Thái Bình Sông Trả Lý là một phân lưu của sông Hồng, chảy qua tỉnh Thái Bình và đỗ ra Biển Đông. Trong những năm qua, do sự suy giảm dòng chảy vào mùa khô trên xông Trà Lý, cùng v các tác động của biển đổi khí hậu đã khiến nước mặn từ biển ngày cảng lắn sâu vào trong sông gây thiệt hại tắt lớn về kinh tế cho tinh và ảnh hưởng đến sinh. hoạt của người din địa phương. Trước thực trang đó, học viên để xuất thực hiện đề luận văn "Nghiên cứu, đánh giá xâm nhập man trên sông Trả Lý và đề xuất cúc giải hip giảm thiên thigt hi trong bỗi cảnh biển đối khí hậu”.

Kết quà của nghiên cứu này sẽ gp phần xây dựng các cơ sở khoa học va thye tiễn cho việc khai thác sử dụng tài nguyên nước vùng cửa sông một cách hợp lý va hạn chế tác động có hại của quá. trình xâm nhập mặn vio ving đồng bảng cửa sông Tra Lý trong béi cảnh phát triển kinh tế, xã hội và biển đổi khí hậu. Mục tiêu của đề tài - Dinh giá được hiện trạng xâm nhập mặn và thiệt hại do mặn gây ra trên khu vực sông Trà Lý, ~ Mô phòng hiện trạng điển biển mặn theo các kịch bản biển đổi khi hậu cho khu vực sông Trà Lý, từ đó đề xuất các giải pháp giảm thiểu do mặn gây ra cho khu vực nghiên cứu 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đổi tượng nghiên cứu Là chế độ thủy lực và độ mặn nước sông Trà Lý.