Kiến tạo hiện đại bồn trũng Kainozoi Quảng Nam, tai biến địa chất - N. Q. Hưng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT NGUYỄN QUỐC HƯNG ĐẶC ĐIỂM KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI BỒN TRŨNG KAINOZOI QUẢNG NAM (PHẦN ĐẤT LIỀN) VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI TAI BIẾN ĐỊA CHẤT LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA CHẤT HÀ NỘI – 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT NGUYỄN QUỐC HƯNG ĐẶC ĐIỂM KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI BỒN TRŨNG KAINOZOI QUẢNG NAM (PHẦN ĐẤT LIỀN) VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI TAI BIẾN ĐỊA CHẤT Ngành: Địa chất học Mã: 9440201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TS Ngô Xuân Thành 2. TSKH Đặng Văn Bát HÀ NỘI - 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Quốc Hưng ii MỤC LỤC MỤC LỤC. ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT. vi DANH MỤC HÌNH VẼ. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU.

xix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu của luận án. Nhiệm vụ của luận án.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ.

Những điểm mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Cơ sở tài liệu của luận án. Cấu trúc luận án .10 TỔNG QUAN KHU VỰC NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Tổng quan khu vực nghiên cứu. Vị trí và phạm vi vùng nghiên cứu. Lịch sử nghiên cứu địa chất – kiến tạo – tai biến. Trong nước và vùng nghiên cứu.

Trên thế giới. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Phương pháp luận nghiên cứu kiến tạo hiện đại. Phương pháp luận nghiên cứu tai biến địa chất.

Các phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin. Phương pháp viễn thám. Phân tích mô hình DEM.

Phương pháp điều tra khảo sát. Phương pháp phân tích số liệu địa vật lý. Phương pháp giải đoán cấu trúc. Nhóm phương pháp phân tích mẫu.

Phương pháp mô hình hóa .37 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT VÀ HIỆN TRẠNG TAI BIẾN ĐỊA CHẤT VÙNG QUẢNG NAM. Đặc điểm địa chất .37 Phụ thống Holocen thượng (Q23. Hiện trạng tai biến địa chất vùng bồn trũng Kainozoi Quảng Nam. Hiện tượng nhiễm mặn.

Hiện tượng xói lở bờ. Sự biến động dòng chảy của sông. Trượt lở .56 ĐẶC ĐIỂM VẬN ĐỘNG KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI VÙNG BỒN TRŨNG KAINOZOI QUẢNG NAM (PHẦN ĐẤT LIỀN). Vị trí khu vực nghiên cứu trong bối cảnh địa động lực Kainozoi Đông nam Á 56 3.1 Vị trí và các nguồn lực tác động chính.

Lịch sử trường ứng suất khối Đông Dương trong Kainozoi. Đặc điểm kiến tạo hiện đại bồn trũng Kainozoi Quảng Nam (phần đất liền). Đặc điểm đứt gãy hoạt động trong vùng đồng bằng ven biển tỉnh Quảng Nam .1 Hệ thống đứt gãy phương á vĩ tuyến (F1). Hệ thống đứt gãy phương Đông Bắc - Tây Nam.

Hệ thống đứt gãy phương Tây Bắc - Đông Nam. Các biểu hiện của hoạt động kiến tạo và kiến tạo hiện đại trong khu vực nghiên cứu. Trường ứng suất kiến tạo và quy luật vận động các hệ thống đứt gãy hiện đại khu vực. Vận động nâng hạ kiến tạo.

Vận động nâng kiến tạo. Vận động hạ kiến tạo. Hoạt động núi lửa .113 VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI VỚI TAI BIẾN ĐỊA CHẤT BỒN TRŨNG KAINOZOI QUẢNG NAM. Các tai biến địa chất nguồn gốc nội sinh.

Vai trò của vận động kiến tạo hiện đại liên quan đến Động đất. Vai trò của vận động kiến tạo hiện đại liên quan đến sóng thần. Vai trò của hoạt động kiến tạo hiện đại với tai biến ngoại sinh. Vai trò của hoạt động kiến tạo hiện đại với hiện tượng nhiễm mặn.

Vai trò của hoạt động hoạt động kiến tạo hiện đại tới xói lở. Vai trò của hoạt động hoạt động kiến tạo hiện đại tới sự biến động dòng chảy của sông. Tổ hợp tai biến liên quan nâng hạ kiến tạo. Vai trò của hoạt động hoạt động kiến tạo hiện đại tới tai biến khác .141 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH DO NCS CHỦ TRÌ HOẶC THAM GIA 143 TÀI LIỆU THAM KHẢO .161 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT Chữ viết tắt Nội dung BĐKH Biến đổi khí hậu ĐB-TN Đông Bắc – Tây Nam LATS Luận án tiến sỹ NCS Nghiên cứu sinh TB-ĐN Tây Bắc – Đông Nam VVLDC Viên Vật lý Địa cầu vii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.

Vị trí vùng nghiên cứu. Sự hình thành của thũng sông dạng chữ V với bờ sông dốc (thường >600) tạo thành thung lũng dạng chữ V do nâng cao địa hình đáy sông (www. Mối quan hệ giữa đứt gãy với các hệ thống nước mặt và nước dưới đất, trong đó đứt gãy đóng vai trò tạo ra địa hình trên mặt, bồn thu nước và tạo đường dẫn, đới thẩm thấu và tái nạp hoặc tàng trữ nước dưới đất. Một mô hình mô phỏng mối quan hệ giữa các hệ thống khe nứt, đút gãy trong đá và sự di chuyển, thành tạo các hệ thống hang hốc, đới chứa nước trong đá ở các độ sâu khác nhau, tùy theo mức độ dao động kiến tạ (https://www.

Khu vực bờ biển Cửa Đại được quan sát trên ảnh viễn thám năm 2017 (hình trái), đường bờ biển và sông Thu Bồn qua các năm 1975,1989, 2014 (hình phải) .6: Bản đồ địa hình tỷ lệ 1: 25000.7: Thềm sông trên mô hình DEM. Vị trí tuyến khảo sát (phải) và mặt cắt địa chấn tuyến T7(trái). Đứt gãy (F) trên mặt cắt địa chấn tuyến T7. Ảnh chụp lấy mẫu định tuổi OSL thềm sông vùng nghiên cứu.

Sơ đồ tiến trình xử lý mẫu trong phòng thí nghiệm (Hancock, Williams, 1986). Tín hiệu ESR trong mẫu thạch anh phân tích trong điều kiện 77 K và giá trị đỉnh Al-centers xác định. Toàn cảnh kết quả thí nghiệm và sự hình thành đới trượt cắt Riedel dọc theo đới trượt phải chính (PDZ), hai hệ thống trượt kèm ngược chiều R và R' (Cloos (1928) và Riedel (1929). Sơ đồ tổng hợp của các đới trượt cắt liên quan đến hệ thống trượt phải (PDZ): R, P và đới trượt chính (PDZ) có tính chất trượt tương đồng; R’, P’ là cặp trượt cắt có tính chất trượng ngược với đới trượt chính.

Cặp trượt cắt cộng ứng R và R’ tạo góc khoảng 60o; trục ứng suất nén ép cực đại tạo góc khoảng 45o so với hướng trượt chính và tạo nên các trường nén ép, căng giãn liên quan (Wilcox et al. Sơ đồ địa chất bồn trũng Kainozoi Quảng Nam. Bầu Phong Thử chảy ra sông Thu Bồn (ảnh Google Earth). Sông Vĩnh Điện chảy ra sông Thu Bồn (ảnh Google Earth).

Khu vực nghiên cứu trong bối cảnh địa động lực Kainozoi Đông Nam Châu Á, (Tapponnier P). Các trạng thái cổ giai đoạn Oligocen đến nay (Theo Nguyễn Văn Vượng và Lường Thị Thu Hoài, 2019). Các ký hiệu tương ứng (1) Hệ thống đứt gãy hoạt động dưới trường ứng suất kiến tạo tương ứng giai đoạn; (2) Hệ thống đứt gãy ngừng hoạt động dưới trường ứng suất kiến tạo tương ứng; (3) Đai bazan; (4) Khả năng mở rộng dưới trường ứng suất kiến tạo được; (5) Đứt gãy thuận tương ứng với trường ứng suất giai đoạn; (6) trục ứng suất chính cực đại (σ1); (7) Trục ứng suất cực tiểu (σ3). Mặt trượt đứt gãy ghi nhận trong sét mềm dẻo với tính chất trượt nghịch tại bồn Nông Sơn (Quảng Nam) và các dấu hiệu trượt đi cùng (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2019).

Đới phá hủy gây ra do hoạt động của đứt gãy hệ thống á vĩ tuyến và mặt trượt nghịch ghi nhận được tại khu vực Duy Xuyên và các dấu hiệu trượt đi cùng. Thống kê hệ thống đứt gãy phương á vĩ tuyến khu vực Quảng Nam. Đồ thị hoa hồng thể hiện hệ thống đứt gãy F1. Mặt trượt đứt gãy phương 65o – 245o tại moong khai thác đá khu vực Đại Chánh (bồn Nông Sơn) và các dấu hiệu trượt đi cùng thể hiện hướng trượt trái.

Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Mặt trượt đứt gãy phương 60o – 240o xuất hiện cùng hệ thống mặt trượt đứt gãy phương á vĩ tuyến và phương 155 – 335 tại moong khai thác đá khu vực Đại Chánh (bồn Nông Sơn) và các dấu hiệu trượt đi cùng thể hiện hướng trượt phải Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 65o – 245o xuất hiện cùng hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 42 o - 222 o tại khu vực Núi Eo (Duy Xuyên). Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017).

Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 65o – 245o xuất hiện trong mỏ khai thác đá Vinaconex (Chu Lai) và các dấu hiệu trượt đi cùng thể hiện hướng trượt trái. Vị trí ngón tay thể hiện các gờ trượt và đường trượt rõ ràng. Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Dấu hiệu vết xước và gờ đứt gãy ghi nhận trượt trái Đứt gãy F2-6.

Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Đứt gãy F2-6 tạo nên ranh giới sắc nét giữa đá granit (màu xám sáng, chứa mặt trượt đứt gãy) và đới phong hóa (màu vàng). Đồ thị hoa hồng thể hiện phương của hệ thống đứt gãy ĐB – TN: F2: (60- 70o)-(240-250o) dựa trên số liệu Thống kê của 24 đứt gãy trong khu vực nghiên cứu. Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 40o – 220o và dấu hiệu đứt gãy thể hiện hướng trượt trái xuất hiện trong mỏ khai thác đá trũng Nông Sơn.

Vị trí ngón x tay thể hiện các gờ trượt và đường trượt rõ rang. Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 40o – 220o và dấu hiệu đứt gãy thể hiện hướng trượt trái xuất hiện trong mỏ khai thác đá khu vực Chu Lai. Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017).

Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 40o – 220o và dấu hiệu đứt gãy thể hiện hướng trượt trái tại vết lộ khu vực Duy Xuyên. Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017). Hệ thống mặt trượt đứt gãy phương 40o – 220o và dấu hiệu đứt gãy thể hiện hướng trượt trái xuất hiện trong vết lộ khu vực Duy Xuyên. Mũi tên màu đỏ chỉ hướng dịch trượt (Ảnh Nguyễn Quốc Hưng, 2017).