Luận án tiến sĩ: Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT - Lê Thị Duyên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ------------------ LÊ THỊ DUYÊN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Hà Nội, 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ------------------ LÊ THỊ DUYÊN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục Mã số: 914.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Giáo viên hướng dẫn: 1.TS Nguyễn Dục Quang 2.TS Nguyễn Hồng Thuận Hà Nội, 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận án “Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là mới, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác trước đó. Hà Nội, ngày …… tháng …. năm 2020 Tác giả luận án Lê Thị Duyên luan an ii LỜI CẢM ƠN Trong thời gian thực hiện luận án, tác giả đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, động viên, hỗ trợ từ thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.

Đây là nguồn động lực to lớn giúp tác giả trong quá trình nghiên cứu luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng cùng các phòng ban chức năng đã hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian tác giả nghiên cứu. Tác giả xin gửi lời cảm ơn các thầy cô thuộc chuyên ngành Lý luận và lịch sử giáo dục, thầy cô ở hội đồng các cấp đã tận tình dạy dỗ, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy PGS.TS Nguyễn Dục Quang và cô PGS.

Nguyễn Hồng Thuận - hai người thầy cô hướng dẫn đã tận tâm chỉ bảo, hỗ trợ tác giả trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Tác giả xin cảm ơn Ban lãnh đạo trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng và các đồng nghiệp Khoa Tâm lý – giáo dục nơi tác giả công tác đã ủng hộ, giúp đỡ để hoàn thành nhiệm vụ học tập. Tác giả chân thành cảm ơn các thầy cô là cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh các trường trung học phổ thông đã giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Xin cảm ơn gia đình, người thân đã luôn cảm thông, chia sẻ, động viên để tác giả có thể yên tâm hoàn thành quá trình học tập.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày …… tháng …. năm 2020 Tác giả luận án Lê Thị Duyên luan an iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CBQL Cán bộ quản lý CT Cần thiết ĐTB Điểm trung bình ĐLC Độ lệch chuẩn ĐC Đối chứng ĐHNN Định hướng nghề nghiệp HĐTN Hoạt động trải nghiệm HĐTN, HN Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp HS Học sinh GD Giáo dục GDHN Giáo dục hướng nghiệp GV Giáo viên NL Năng lực PH Phù hợp KT Khả thi KPH Không phù hợp KCT Không cần thiết KKT Không khả thi TB Thức bậc TN Thực nghiệm TC Tiêu chí THPT Trung học phổ thông TVHN Tư vấn hướng nghiệp RCT Rất cần thiết RPH Rất phù hợp RKT Rất khả thi luan an iv MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN .iii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU LUẬN ÁN. xii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ & BẢNG BIỂU. xv MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu của luận án. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu luận án. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển NL ĐHNN của HS THPT.

Nghiên cứu thực trạng phát triển NL ĐHNN của HS THPT hiện nay. Xây dựng quy trình tổ chức các hoạt động nhằm phát triển NL ĐHNN của HS THPT. Thực nghiệm sư phạm nhằm xác định tính hiệu quả và khả thi của quy trình tổ chức các hoạt động phát triển NL ĐHNN cho HS THPT đã đề xuất 3 6. Giới hạn nội dung và phạm vi nghiên cứu.

Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu:. Giới hạn phạm vi về khách thể khảo sát và thực nghiệm sư phạm. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Các tiếp cận nghiên cứu.

Tiếp cận hệ thống - cấu trúc:. Tiếp cận hoạt động:. Tiếp cận năng lực:. Tiếp cận phát triển.

Các phương pháp nghiên cứu. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Nhóm phương pháp bổ trợ.

Các luận điểm bảo vệ. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. 8 luan an v CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Những nghiên cứu về năng lực định hướng nghề nghiệp. Nghiên cứu khẳng định vai trò của năng lực định hướng nghề nghiệp đối với học sinh. Nghiên cứu các yếu tố cấu trúc của năng lực định hướng nghề nghiệp.

Những nghiên cứu về phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nghiên cứu xác định quá trình hình thành và phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh. Nghiên cứu về các công cụ đánh giá năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh. Nghiên cứu về các con đường phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh.

Nhận định chung về kết quả nghiên cứu tổng quan. Nhận định chung các kết quả nghiên cứu. Những vấn đề mới cơ bản luận án cần tập trung giải quyết. Những khái niệm cơ bản của luận án.

Năng lực định hướng nghề nghiệp. Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT. Năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông. Đặc điểm tâm lý của học sinh trung học phổ thông trong hoạt động định hướng nghề nghiệp.

Cấu trúc năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông. Năng lực nhận thức đặc điểm bản thân trong định hướng nghề nghiệp. Năng lực nhận thức đặc điểm, yêu cầu nghề và nhu cầu thị trường nghề. Năng lực lập kế hoạch định hướng nghề nghiệp.

32 luan an vi 1. Năng lực giải quyết mâu thuẫn trong quá trình định hướng nghề nghiệp. Năng lực ra quyết định định hướng nghề nghiệp. Sự hình thành, phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông.

Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Quá trình phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Mục tiêu của phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Nội dung phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.

Hình thức, phương pháp, phương tiện phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Đánh giá sự phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Các con đường phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông qua hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp.

Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông qua tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường. Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông qua tích hợp trong dạy học các môn học ở nhà trường. Phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông qua dạy học môn công nghệ. Phát triển năng năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông qua tổ chức trải nghiệm nghề nghiệp tại các cơ sở sản xuất.

Quy trình phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Yêu cầu đối với người giáo viên trong phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. 55 luan an vii 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.

Ảnh hưởng của yếu tố thuộc về học sinh trung học phổ thông. Ảnh hưởng của yếu tố thuộc về năng lực tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp của giáo viên trung học phổ thông. Ảnh hưởng của yếu tố thuộc về nhà trường trung học phổ thông. Ảnh hưởng của yếu tố thuộc về gia đình, bạn bè và xã hội trong phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông 61 Kết luận chương 1.

64 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Khái quát về khảo sát thực trạng phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Mục tiêu khảo sát. Đối tượng nghiên cứu khảo sát của đề tài:.

Nội dung khảo sát. Phương pháp khảo sát thực trạng. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Phương pháp phỏng vấn.

Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động giáo dục. Phương pháp thống kê toán học. Quy trình tiến hành khảo sát thực trạng. Tiêu chí đánh giá và thang đánh giá.

Tiêu chí đánh giá. Thang đánh giá kết quả khảo sát. Cách đánh giá và phân loại. Kết quả khảo sát thực trạng phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông.

Thực trạng năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông. Thực trạng năng lực nhận biết các căn cứ trong định hướng nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông. Thực trạng mức độ biểu hiện các năng lực thành phần trong năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông. 73 luan an viii 2.

Mong muốn của học sinh trung học phổ thông về các hoạt động phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp tại các trường trung học phổ thông83 2. Thực trạng năng lực tổ chức hoạt động phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh của giáo viên các trường trung học phổ thông. Năng lực hỗ trợ học sinh trong hoạt động định hướng nghề nghiệp của giáo viên trung học phổ thông .